Η επέτειος της ΕΟΚ, ο Καραμανλής και η αμήχανη σιωπή της Νέας Δημοκρατίας

Απογοήτευση και αμηχανία προκάλεσε σε παλαιούς ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας η απουσία ουσιαστικής αναφοράς στην επέτειο των 47 ετών από την υπογραφή της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ, μιας κορυφαίας ιστορικής στιγμής που φέρει τη σφραγίδα του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Η καθυστέρηση θεωρήθηκε πολιτικά άστοχη, καθώς η σχετική ανάρτηση του αντιπροέδρου της ΝΔ, Κωστή Χατζηδάκη, έγινε μόλις σήμερα, ενώ η επέτειος ήταν χθες, 28 Μαΐου. Το γεγονός αυτό προκάλεσε δυσφορία σε όσους θεωρούν ότι η ευρωπαϊκή επιλογή του Καραμανλή αποτελεί θεμέλιο της ιστορικής ταυτότητας της παράταξης.

Τα προηγούμενα χρόνια, η επέτειος τιμάτο με εκδηλώσεις στο Ζάππειο, παρουσία του πρωθυπουργού, Ευρωπαίων αξιωματούχων και στελεχών της Νέας Δημοκρατίας. Η φετινή υποτονική αντιμετώπιση ερμηνεύθηκε από αρκετούς ως ένδειξη απομάκρυνσης από την ιστορική μνήμη και τις ιδρυτικές πολιτικές αναφορές της κεντροδεξιάς παράταξης.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική του Καραμανλή

Το ευρωπαϊκό όραμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή δεν υπήρξε συγκυριακή επιλογή της Μεταπολίτευσης. Αντιθέτως, είχε διαμορφωθεί ήδη από την πρώτη περίοδο της πρωθυπουργίας του, τη δεκαετία του 1950, όταν ο ίδιος επεδίωκε τη θεσμική πρόσδεση της Ελλάδας στον δυτικό και ευρωπαϊκό κορμό.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε τον Ιούνιο του 1961, με τη συμφωνία σύνδεσης της Ελλάδας με την τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Η συμφωνία εκείνη, σε συνεννόηση με ηγέτες όπως ο Σαρλ ντε Γκωλ και ο Κόνραντ Αντενάουερ, έθεσε τις βάσεις για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.

Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα το 1974, ο Καραμανλής επανέφερε στο προσκήνιο αυτόν τον στρατηγικό στόχο. Για πέντε χρόνια εργάστηκε συστηματικά ώστε η χώρα να περάσει από τη σύνδεση στην πλήρη ένταξη, οδηγώντας τελικά στην ιστορική υπογραφή της συμφωνίας στο Ζάππειο.

Το ερώτημα της πολιτικής Ευρώπης

Η ευρωπαϊκή σκέψη του Καραμανλή δεν εξαντλήθηκε στην οικονομική διάσταση της ένταξης. Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, το 1983, μιλώντας στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είχε θέσει με ευθύτητα το ερώτημα: «Θέλουμε την ένωση ή όχι;»

Με τη φράση αυτή υπογράμμιζε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο σε οικονομική και νομισματική συνεργασία. Για τον Καραμανλή, ο τελικός στόχος ήταν η πολιτική ένωση, δηλαδή μια Ευρώπη με κοινή βούληση, θεσμικό βάθος και στρατηγική υπόσταση.

Το ζήτημα αυτό παραμένει ανοικτό έως σήμερα. Η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητά τον πολιτικό της βηματισμό, την κοινή στρατηγική της ισχύ και την ικανότητα να λειτουργεί ως ενιαίο πολιτικό υποκείμενο σε έναν κόσμο διαρκών κρίσεων.

Ακριβώς γι’ αυτό, η αδυναμία της Νέας Δημοκρατίας να τιμήσει έγκαιρα και με θεσμικό βάρος την επέτειο της 28ης Μαΐου δεν είναι μια απλή οργανωτική παράλειψη. Αγγίζει τον πυρήνα της ιστορικής αυτοσυνειδησίας της παράταξης. Η ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά επιτεύγματα του Κωνσταντίνου Καραμανλή και παραμένει σημείο αναφοράς για την εθνική στρατηγική της χώρας.

Όταν τέτοιες επέτειοι αντιμετωπίζονται καθυστερημένα ή αποσπασματικά, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι πολιτικά φτωχό. Μια παράταξη που θεμελίωσε μεγάλο μέρος της μεταπολιτευτικής της νομιμοποίησης στην ευρωπαϊκή επιλογή οφείλει να υπερασπίζεται ενεργά τη μνήμη, το περιεχόμενο και τη στρατηγική σημασία αυτής της επιλογής.