Η κυβέρνηση άργησε, η ΜΕΤΚΑ πληρώνεται και ο φορολογούμενος φορτώνεται 16 εκατ. ευρώ

Βαρύ τίμημα καλείται να καταβάλει ο Έλληνας φορολογούμενος για να ολοκληρωθεί εγκαίρως το μεγάλο έργο αποκατάστασης της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας–Θεσσαλονίκης, μετά τις εκτεταμένες καταστροφές που προκάλεσαν οι κακοκαιρίες Daniel και Elias.

Η κυβέρνηση επέλεξε να διατηρήσει απαρέγκλιτα το αρχικό χρονοδιάγραμμα, προκειμένου το έργο να προλάβει τις ασφυκτικές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης και να αποφευχθεί μια νέα απένταξη, αντίστοιχη με εκείνη του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, ο οποίος τελικά έμεινε εκτός χρηματοδότησης παρά τις προηγούμενες κυβερνητικές διαβεβαιώσεις.

Η επιτάχυνση των εργασιών, ωστόσο, δεν έγινε χωρίς πρόσθετο κόστος. Το Δημόσιο ενέκρινε αποζημίωση άνω των 16 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ προς την ανάδοχο εταιρεία ΜΕΤΚΑ Α.Τ.Ε., προκειμένου να καλυφθούν οι επιπλέον δαπάνες που προέκυψαν από την ενίσχυση του προσωπικού, του μηχανικού εξοπλισμού και του ρυθμού εκτέλεσης των εργασιών.

Η εξέλιξη αποκαλύπτει το πραγματικό οικονομικό κόστος πίσω από τις κυβερνητικές δηλώσεις περί τήρησης των προθεσμιών. Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης είχε επανειλημμένα υπογραμμίσει, αναφερόμενος στην εργολαβία Δομοκού–Κραννώνα, ότι δεν εγκρίθηκε καμία παράταση, παρότι είχε ζητηθεί.

Ο ίδιος είχε παρουσιάσει την απόφαση ως απόδειξη συνέπειας απέναντι στην υπόσχεση ότι το έργο θα παραδοθεί στην ώρα του. Τα επίσημα έγγραφα δείχνουν πλέον ότι η τήρηση της προθεσμίας επιτεύχθηκε με πρόσθετη επιβάρυνση εκατομμυρίων ευρώ για το Δημόσιο.

Με απόφαση που υπογράφεται από τον νυν αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών Γιώργο Κώτσηρα, εγκρίθηκε αποζημίωση 16.061.938,02 ευρώ χωρίς ΦΠΑ προς τη ΜΕΤΚΑ Α.Τ.Ε. Η αποζημίωση αφορά το πρόσθετο κόστος επιτάχυνσης, ώστε να διατηρηθεί η αρχική συμβατική ημερομηνία ολοκλήρωσης και να μη χαθεί το κρίσιμο ορόσημο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η συγκεκριμένη απόφαση επιβεβαιώνει ότι η παράταση δεν απορρίφθηκε επειδή δεν υπήρχαν καθυστερήσεις. Απορρίφθηκε επειδή η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης συνοδευόταν από αυστηρή και ανελαστική ημερομηνία λήξης.

Η απόφαση της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής και Συντήρησης Συγκοινωνιακών Υποδομών, με ημερομηνία 24 Ιουλίου 2026, περιγράφει καθαρά το κυβερνητικό αδιέξοδο: είτε θα δινόταν παράταση, με σοβαρό κίνδυνο να χαθούν ευρωπαϊκοί πόροι, είτε οι εργασίες θα επιταχύνονταν με επιπλέον κόστος που θα επιβάρυνε τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η κυβέρνηση επέλεξε τη δεύτερη λύση, μεταφέροντας στον φορολογούμενο τον λογαριασμό για να καλυφθεί ο χαμένος χρόνος και να μη χαθεί η χρηματοδότηση.

Στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται ρητά ότι δεν ήταν δυνατή η παράταση της συνολικής προθεσμίας, επειδή το έργο χρηματοδοτείται μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με καταληκτική ημερομηνία επιλεξιμότητας την 30ή Ιουλίου 2026.

Από τα 166,6 εκατ. ευρώ στα 173,4 εκατ. και νέα αποζημίωση 16 εκατ.

Ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου είχε καθοριστεί στα 173,6 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Μετά τη διαδικασία ανάθεσης, η ΜΕΤΚΑ Α.Τ.Ε. προσέφερε έκπτωση 4% και η βασική σύμβαση υπογράφηκε για ποσό 134,4 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή 166,656 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.

Η συμβατική προθεσμία ολοκλήρωσης ορίστηκε για τις 28 Ιουλίου 2026. Το έργο έπρεπε να παραδοθεί μέσα σε περίπου 15 μήνες, καθώς η διαδικασία ανάθεσης των μόνιμων αποκαταστάσεων σε οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο είχε ήδη καθυστερήσει σχεδόν δύο χρόνια μετά τις θεομηνίες Daniel και Elias.

Στην αρχική σύμβαση προστέθηκε αργότερα συμπληρωματική συμφωνία ύψους 6,806 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ για πρόσθετες εργασίες που κρίθηκαν απαραίτητες. Με αυτή την προσθήκη, το συμβατικό αντικείμενο έφτασε περίπου τα 173,4 εκατ. ευρώ.

Πάνω σε αυτό το ποσό προστίθεται πλέον και η αποζημίωση άνω των 16 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ για την επιτάχυνση των εργασιών. Ο πραγματικός οικονομικός λογαριασμός του έργου διευρύνεται σημαντικά, την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να προβάλει ως επιτυχία την τυπική τήρηση της ημερομηνίας παράδοσης.

Η ουσία είναι ότι οι καθυστερήσεις είχαν ήδη συσσωρευτεί και το ασφυκτικό πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης δεν άφηνε περιθώριο για συμβατική μετατόπιση της προθεσμίας. Η μόνη διαθέσιμη διέξοδος ήταν η δαπανηρή επίσπευση.

Καθυστέρηση 141 ημερών και αναγνώριση ευθύνης για τις 81

Η ανάδοχος εταιρεία υποστήριξε ότι το έργο είχε επιβαρυνθεί με συνολική καθυστέρηση 141 ημερών, για την οποία δεν έφερε ευθύνη. Στο αίτημά της περιέλαβε την αργοπορημένη ανάθεση πρόσθετων εργασιών, τα προβλήματα που προκάλεσαν παράλληλες παρεμβάσεις σε συστήματα, τις καθυστερήσεις στη μετάπτωση της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας και τις ζημιές από την κακοκαιρία Byron.

Η κακοκαιρία έπληξε τη χώρα στις 5 και 6 Δεκεμβρίου 2025 και, σύμφωνα με τα στοιχεία της διοικητικής απόφασης, προκάλεσε καταστροφές τόσο σε εργασίες που είχαν ήδη ολοκληρωθεί όσο και σε τμήματα που βρίσκονταν ακόμη υπό κατασκευή.

Το υπουργείο δεν αποδέχθηκε το σύνολο των 141 ημερών που επικαλέστηκε η ανάδοχος. Μετά την εξέταση των στοιχείων αναγνώρισε καθυστέρηση 81 ημερών, για την οποία έκρινε ότι δεν υπήρχε υπαιτιότητα της εταιρείας.

Συγκεκριμένα, έγιναν δεκτές τέσσερις ημέρες καθυστέρησης από τις ζημιές της κακοκαιρίας Byron στις παραλλαγές G1–G4, 25 ημέρες από τη μετάπτωση της κυκλοφορίας, 26 ημέρες από την ανάγκη μετατόπισης του δικτύου GSM-R και ακόμη 26 ημέρες από τις ζημιές της ίδιας κακοκαιρίας στις παραλλαγές G5–G7.

Αφού η παράταση είχε αποκλειστεί εξαιτίας της λήξης της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, το υπουργείο ενέκρινε την εντατικοποίηση των εργασιών για την κάλυψη των 81 ημερών.

Η ΜΕΤΚΑ Α.Τ.Ε. υπέβαλε αρχικά αίτημα αποζημίωσης ύψους 18.674.931,59 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, υποστηρίζοντας ότι απαιτήθηκε σημαντική αύξηση πόρων για να καλυφθεί ο χαμένος χρόνος.

Μετά τον έλεγχο από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία, το αίτημα μειώθηκε και το τελικό ποσό καθορίστηκε σε 16.061.938,02 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.

Στην απόφαση γίνεται δεκτό το απαιτούμενο ποσοστό επιτάχυνσης, όπως αυτό προέκυψε από τη σύγκριση του αρχικού με το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα. Το υπουργείο αναγνωρίζει ουσιαστικά ότι η τήρηση της καταληκτικής ημερομηνίας απαίτησε περισσότερα συνεργεία, αυξημένο αριθμό μηχανημάτων και μεγαλύτερη ένταση εργασιών.

Από το συνολικό ποσό της αποζημίωσης, 6.494.156,09 ευρώ αφορούν το πρόσθετο κόστος ανθρώπινου δυναμικού και 9.567.781,93 ευρώ τη χρήση επιπλέον μηχανικού εξοπλισμού.

Η υπόθεση αποτυπώνει το κόστος της κυβερνητικής καθυστέρησης και της πίεσης που προκάλεσαν οι προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης. Το έργο μπορεί να ολοκληρώνεται μέσα στο συμβατικό χρονοδιάγραμμα, ο λογαριασμός όμως διογκώνεται και καταλήγει στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς ένα έργο που καθυστέρησε επί μακρόν στη φάση της ανάθεσης έφτασε να χρειάζεται έκτακτη επίσπευση εκατομμυρίων ευρώ για να μη χαθεί η χρηματοδότηση. Η επίκληση της έγκαιρης παράδοσης δεν αρκεί όταν η τήρηση της προθεσμίας αγοράζεται με πρόσθετο δημόσιο χρήμα.