Νέα μηνύματα δυσφορίας προς τους δυτικούς συμμάχους του εκπέμπει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε μια συγκυρία κατά την οποία το Κίεβο εξακολουθεί να στηρίζεται καθοριστικά στην αμερικανική και ευρωπαϊκή υποστήριξη για τη συνέχιση της άμυνάς του. Ο Ουκρανός πρόεδρος εμφανίζεται να ανησυχεί ότι η προσοχή της Ουάσιγκτον διαχέεται πλέον σε περισσότερα διεθνή μέτωπα, με αποτέλεσμα το ουκρανικό ζήτημα να χάνει έδαφος στην αμερικανική ατζέντα. Η ανησυχία αυτή αποτυπώνεται σε πρόσφατες τοποθετήσεις του, στις οποίες έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να παραμείνει η Ουκρανία σε προτεραιότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το κλίμα αυτό διαμορφώνεται την ώρα που οι αμερικανικοί δίαυλοι διαπραγμάτευσης έχουν μοιραστεί ανάμεσα στον πόλεμο της Ουκρανίας και στη νέα κρίση με το Ιράν. Σύμφωνα με το Reuters, οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ έχουν αναλάβει κεντρικό ρόλο στις επαφές της κυβέρνησης Τραμπ τόσο για το ουκρανικό όσο και για τις παράλληλες συνομιλίες με την Τεχεράνη, γεγονός που ενισχύει στο Κίεβο την αίσθηση ότι το αμερικανικό ενδιαφέρον είναι πλέον κατανεμημένο και όχι αποκλειστικά στραμμένο προς το ουκρανικό μέτωπο.
Ανησυχία στο Κίεβο για τον βαθμό αμερικανικής εμπλοκής
Ο Ζελένσκι έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι για την Ουκρανία το ζήτημα της αμερικανικής συνέπειας παραμένει απολύτως κρίσιμο. Στα τέλη Μαρτίου είχε αναφέρει ότι θα συμμετείχε σε νέα διαδικτυακή συνάντηση με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, δείχνοντας πως το Κίεβο εξακολουθεί να επενδύει σε άμεση επικοινωνία με την Ουάσιγκτον για την πορεία των συνομιλιών και των εγγυήσεων ασφαλείας. Την ίδια στιγμή, είχε δηλώσει και νωρίτερα ότι οι ΗΠΑ ήταν εκείνες που είχαν ζητήσει αναβολή σε επόμενη φάση των επαφών, κάτι που ενίσχυσε την ουκρανική ενόχληση για τις καθυστερήσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ουκρανική ηγεσία επιχειρεί να υπενθυμίσει ότι ο πόλεμος με τη Ρωσία δεν έχει πάψει να αποτελεί κεντρική απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Για το Κίεβο, κάθε ένδειξη μείωσης της δυτικής προσήλωσης μεταφράζεται σε αυξημένο στρατηγικό κίνδυνο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Μόσχα συνεχίζει τις επιθέσεις και η προοπτική συνολικής διευθέτησης παραμένει μακρινή.
Το ζήτημα των όπλων και το βάρος της αεράμυνας
Το πιο κρίσιμο πεδίο για την ουκρανική πλευρά παραμένει η στρατιωτική υποστήριξη. Ο Ζελένσκι έχει δώσει ιδιαίτερο βάρος στην αεράμυνα, καθώς αυτή αποτελεί έναν από τους πιο ευαίσθητους κρίκους της ουκρανικής άμυνας απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις με πυραύλους και drones. Η επιμονή του σε αυτό το σκέλος δείχνει ότι το Κίεβο αντιλαμβάνεται ως άμεσο κίνδυνο οποιαδήποτε καθυστέρηση ή μείωση στις αμερικανικές παραδόσεις οπλικών συστημάτων.
Η εξάρτηση αυτή δεν είναι καινούργια, όμως πλέον προβάλλει εντονότερα ως δομικό πρόβλημα της ουκρανικής στρατηγικής. Η χώρα εξακολουθεί να στηρίζει μεγάλο μέρος της αμυντικής της ικανότητας στη ροή εξωτερικής βοήθειας, χωρίς να έχει καταφέρει να καλύψει με ίδιες δυνατότητες το εύρος των αναγκών που δημιουργεί ένας παρατεταμένος πόλεμος φθοράς. Το Κίεβο προσπαθεί να αναβαθμίσει την εγχώρια παραγωγή, ωστόσο οι επιχειρησιακές απαιτήσεις παραμένουν πολύ μεγαλύτερες από όσα μπορεί προς το παρόν να καλύψει εσωτερικά.
Πίεση προς την Ουάσιγκτον για πιο σκληρή γραμμή απέναντι στη Μόσχα
Παράλληλα, ο Ζελένσκι συνεχίζει να στέλνει μήνυμα ότι δεν αρκεί ένας ήπιος ή αργός διάλογος με τη Ρωσία. Η ουκρανική ηγεσία θεωρεί ότι χωρίς σταθερή και σαφή πίεση προς το Κρεμλίνο, οι συνομιλίες δεν θα αποδώσουν ουσιαστικό αποτέλεσμα. Η θέση αυτή καταγράφεται και στο γενικό πλαίσιο των επαφών των τελευταίων μηνών, όπου η Ουκρανία εμφανίζεται να φοβάται ότι η διαπραγματευτική διαδικασία μπορεί να εξελιχθεί σε μηχανισμό πίεσης περισσότερο προς το Κίεβο παρά προς τη Μόσχα.
Οι παρεμβάσεις του Ουκρανού προέδρου έχουν έτσι διπλή στόχευση. Από τη μία πλευρά αποτελούν σαφές μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η ουκρανική πλευρά δεν θέλει να βρεθεί σε δεύτερη μοίρα λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Από την άλλη, λειτουργούν και ως εσωτερικό πολιτικό σήμα προς την ουκρανική κοινωνία, ότι το Κίεβο συνεχίζει να πιέζει για περισσότερη υποστήριξη σε μια στιγμή που οι στρατιωτικές και διπλωματικές ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.
Η στρατηγική πίεση και το επόμενο βήμα
Η ουσία της ουκρανικής αγωνίας βρίσκεται στο ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται όλο και πιο πολυμέτωπο. Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα την Ουκρανία, τη Ρωσία, το Ιράν και τη γενικότερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή, ενώ τα πρόσωπα που έχουν αναλάβει τις βασικές αποστολές κινούνται σε περισσότερα από ένα διαπραγματευτικά πεδία. Για το Κίεβο, αυτή η πολυδιάσπαση του αμερικανικού ενδιαφέροντος δημιουργεί εύλογο φόβο ότι η ένταση της στήριξης μπορεί να μειωθεί ακριβώς τη στιγμή που η χώρα εξακολουθεί να τη χρειάζεται περισσότερο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι δηλώσεις Ζελένσκι αποτυπώνουν περισσότερο μια στρατηγική αγωνία παρά ένα στιγμιαίο ξέσπασμα. Η ουκρανική ηγεσία επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό και ενεργό το αμερικανικό ενδιαφέρον, γνωρίζοντας ότι χωρίς σταθερή παροχή όπλων, οικονομικής βοήθειας και πολιτικής στήριξης, η ικανότητα της χώρας να αντέξει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο θα δοκιμαστεί ακόμη σκληρότερα τους επόμενους μήνες.
