Στις σύγχρονες κοινωνίες διαμορφώνεται ένα μοντέλο διακυβέρνησης που βασίζεται στον απόλυτο έλεγχο κρίσιμων πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, παρατηρείται επαναλαμβανόμενα το φαινόμενο όπου οι ίδιοι φορείς που συμβάλλουν στη δημιουργία προβλημάτων, αναλαμβάνουν στη συνέχεια τον ρόλο του διαχειριστή και του παρόχου λύσεων. Η πρακτική αυτή εμφανίζεται σε πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, με σταθερό αποτέλεσμα τη συγκέντρωση ισχύος.
Η διαχείριση κρίσεων εξελίσσεται σε εργαλείο επιρροής της κοινής γνώμης. Μέσω της δημιουργίας συνθηκών πίεσης και αβεβαιότητας, προωθούνται παρεμβάσεις που ενισχύουν τον έλεγχο και την εξάρτηση. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται σήμερα με ιδιαίτερη ένταση στον τομέα της τροφής.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται παράλληλα φαινόμενα σε παγκόσμια κλίμακα. Αγροκτήματα υποβαθμίζονται ή παύουν τη λειτουργία τους. Επιβάλλονται περιορισμοί σε λιπάσματα και ζωοτροφές. Παρατηρούνται ελλείψεις βασικών αγαθών. Καλλιεργήσιμη γη περνά σε επενδυτικά κεφάλαια μεγάλης ισχύος. Η βιομηχανία τροφίμων συγκεντρώνεται μέσω συγχωνεύσεων. Παράλληλα προωθούνται υποκατάστατα τροφής βιομηχανικής ή εργαστηριακής προέλευσης.
Την ίδια περίοδο, η Ατζέντα 2030 προβάλλεται ως πλαίσιο πολιτικής με έμφαση στη βιωσιμότητα, την πράσινη μετάβαση και την αναδιάρθρωση της παραγωγής. Η ταυτόχρονη εξέλιξη αυτών των διαδικασιών συνθέτει ένα ενιαίο πεδίο πολιτικών αποφάσεων και οικονομικών συμφερόντων.
Ο όρος «επισιτιστική κρίση» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει την κατάσταση. Στην πράξη, η κρίση αυτή εκδηλώνεται μέσω μείωσης της παραγωγής, απώλειας διατροφικής αυτονομίας και αύξησης του κόστους ζωής. Η πρόσβαση στην τροφή εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από κεντρικά ελεγχόμενους μηχανισμούς.
Ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της εξέλιξης. Η γεωργία και η κτηνοτροφία περιορίζονται μέσω κανονιστικών πλαισίων, φορολογικών επιβαρύνσεων και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων. Οι μικροί παραγωγοί δυσκολεύονται να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον που ευνοεί τη συγκέντρωση και την κλίμακα.
Ο έλεγχος της τροφής αποτελεί διαχρονικά βασικό παράγοντα πολιτικής ισχύος. Η διατροφική εξάρτηση επηρεάζει την κοινωνική συνοχή, την οικονομική ανεξαρτησία και τη δυνατότητα συλλογικής αντίδρασης. Η επισιτιστική πολιτική αποκτά χαρακτηριστικά στρατηγικής διαχείρισης πληθυσμών.
Στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, προωθούνται πολιτικές βιώσιμης γεωργίας, περιορισμού εκπομπών και αλλαγής διατροφικών συνηθειών. Η εφαρμογή τους συνοδεύεται από περιορισμούς στην παραδοσιακή κτηνοτροφία, απόσυρση μικρών εκμεταλλεύσεων και ενίσχυση μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων που πληρούν τα νέα πρότυπα πιστοποίησης.
Η παγκόσμια αλυσίδα τροφίμων ελέγχεται σήμερα από περιορισμένο αριθμό πολυεθνικών ομίλων. Οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται στους τομείς των σπόρων, των λιπασμάτων, της γενετικής τεχνολογίας, της μεταφοράς και της εμπορίας τροφίμων. Η συγκέντρωση αυτή επιτρέπει τον καθορισμό τιμών και όρων πρόσβασης στις αγορές.
Παράλληλα, χρηματοπιστωτικοί μηχανισμοί και επενδυτικά κεφάλαια δραστηριοποιούνται στην αγορά τροφίμων και πρώτων υλών. Οι κινήσεις αυτές επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα και το κόστος, με άμεσες συνέπειες για τους πληθυσμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η προώθηση εναλλακτικών μορφών πρωτεΐνης, όπως η διατροφή με έντομα. Η επιλογή αυτή παρουσιάζεται ως απάντηση σε περιβαλλοντικές και παραγωγικές προκλήσεις. Η εφαρμογή της συνοδεύεται από επενδύσεις σε βιομηχανικές μονάδες επεξεργασίας και από την ένταξη σχετικών προϊόντων στην καθημερινή κατανάλωση.
Η μετάβαση αυτή πραγματοποιείται σε περιβάλλον περιορισμένης αυτάρκειας και αυξημένης εξάρτησης από κεντρικά συστήματα παραγωγής και διανομής. Ο ρόλος του πολίτη μεταβάλλεται σταδιακά από παραγωγικό υποκείμενο σε καταναλωτή ελεγχόμενων πόρων.
Ο έλεγχος της τροφής συνδέεται με ευρύτερες πολιτικές ψηφιακής διακυβέρνησης. Η ψηφιακή ταυτότητα, το ηλεκτρονικό χρήμα, οι κεντρικές ψηφιακές τράπεζες, η διαχείριση περιβαλλοντικών δεδομένων και η χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης συγκροτούν ένα ενιαίο πλέγμα διοίκησης.
Η υγεία και η διατροφή εντάσσονται σε αυτό το σύστημα ως ρυθμιζόμενοι τομείς πολιτικής. Οι αποφάσεις λαμβάνονται σε υπερεθνικό επίπεδο και εφαρμόζονται μέσω εθνικών πολιτικών και κανονιστικών πλαισίων.
Η παγκόσμια επισιτιστική κατάσταση εξελίσσεται σε πεδίο γεωπολιτικής ισχύος. Η πρόσβαση στην τροφή, η παραγωγή και η διανομή της καθορίζονται από συγκεντρωμένα συμφέροντα με διεθνή επιρροή.
Η τροφή αποτελεί θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη και βασικό κοινωνικό πόρο. Ο τρόπος διαχείρισής της επηρεάζει άμεσα την ελευθερία, την αυτάρκεια και τη βιωσιμότητα των κοινωνιών. Η εξέλιξη αυτή διαμορφώνει ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η επισιτιστική πολιτική συνδέεται άρρηκτα με την άσκηση εξουσίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
