Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε μια ιστορική συμφωνία που θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο στην περιοχή και να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Παρότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, παραμένουν ασαφείς οι ακριβείς χρονοδιάγραμμα και οι λεπτομέρειες εφαρμογής των επιμέρους όρων.
Ο τερματισμός των εχθροπραξιών
Μετά από δώδεκα εβδομάδες συγκρούσεων που ξεκίνησαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Τεχεράνη θέτει ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση τον πλήρη τερματισμό των μαχών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Η εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει από τις 7 Απριλίου αποτελεί τη βάση για περαιτέρω συζητήσεις. Ο τερματισμός του πολέμου θα μειώσει δραστικά τις ανησυχίες για την ασφάλεια στην περιοχή, όπου προορισμοί του Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν πληγεί από ιρανικούς πυραύλους και drones. Παράλληλα, θα επιτρέψει στην παγκόσμια ναυτιλία, που μεταφέρει περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, να επαναλάβει τη ροή της μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Σύμφωνα με δύο περιφερειακούς αξιωματούχους που επικαλείται το Associated Press, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, καθώς και μια δέσμευση για μη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις των χωρών της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν. Ωστόσο, υπάρχουν διαφωνίες: οι ΗΠΑ επιθυμούν το Ισραήλ να διατηρεί την ελευθερία να απαντά σε απειλές από τον Λίβανο, ενώ το Ιράν αντιτίθεται σε αυτό το ενδεχόμενο. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι η συμφωνία θα εγγυάται το δικαίωμα του Ισραήλ να ενεργεί σε αυτοάμυνα έναντι επικείμενων κινδύνων.
Το σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ
Η συμφωνία προβλέπει το σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, παράλληλα με την άρση του ναυτικού αποκλεισμού που επέβαλαν οι ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια από τις 17 Απριλίου. Ο αποκλεισμός αυτός έχει περιορίσει σημαντικά την ικανότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και να αντλεί τα απαραίτητα έσοδα για την οικονομία του, η οποία ήδη αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα. Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να επιτρέψουν στο Ιράν να πουλήσει πετρέλαιο μέσω εξαιρέσεων από τις κυρώσεις, ενώ η άρση των κυρώσεων και η αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα κεφάλαια θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης εντός 60 ημερών.
Το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι διεθνείς ανησυχίες για πιθανή κατασκευή πυρηνικών όπλων αποτελούν τον πυρήνα των εντάσεων. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν εξετάσει πολύπλοκες στρατιωτικές επιχειρήσεις για την απομάκρυνση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη συμφωνεί να εγκαταλείψει αυτό το απόθεμα. Ένας αξιωματούχος με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων ανέφερε ότι ο τρόπος παράδοσης θα συζητηθεί κατά την περίοδο των 60 ημερών, με πιθανή αραίωση μέρους του και μεταφορά του υπολοίπου σε τρίτη χώρα, πιθανότατα στη Ρωσία, η οποία έχει ήδη προσφερθεί να το παραλάβει. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι αν το Ιράν δεν εγκαταλείψει το απόθεμα, δεν θα υπάρξει άρση κυρώσεων. Το Ιράν επιμένει στο δικαίωμά του για πυρηνική τεχνολογία για ειρηνικούς σκοπούς, με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν να δηλώνει πρόσφατα ότι είναι έτοιμοι να διαβεβαιώσουν τη διεθνή κοινότητα για την ειρηνική φύση του προγράμματός τους.
Ασαφή σημεία και παραλείψεις
Η συμφωνία δεν φαίνεται να καλύπτει το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο το Ισραήλ είχε επιδιώξει να πλήξει. Επιπλέον, δεν γίνεται καμία αναφορά σε αλλαγή ηγεσίας στην Τεχεράνη, παρά τις αρχικές φιλοδοξίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ για εσωτερική εξέγερση. Τέλος, δεν περιλαμβάνονται όροι για απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ή για αποζημιώσεις πολέμου, ζητήματα που το Ιράν είχε θέσει ως προτεραιότητα.
