Σε μια σπάνια ένδειξη συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου, ανώτεροι αξιωματούχοι των δύο χωρών συμφώνησαν ότι καμία χώρα ή οργάνωση δεν δικαιούται να επιβάλλει τέλη διέλευσης σε πλοία που διασχίζουν το Στενό του Ορμούζ. Η πληροφορία μεταδόθηκε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο Reuters την Τρίτη, υπογραμμίζοντας την προσπάθεια των δύο υπερδυνάμεων να βρουν κοινό έδαφος στην άσκηση πίεσης προς το Ιράν, προκειμένου να εγκαταλείψει τον έλεγχο αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
Η ανακοίνωση αυτή έρχεται λίγες ημέρες πριν από μια κρίσιμη σύνοδο μεταξύ του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, όπου το ζήτημα του ελέγχου του Ιράν στο στενό αναμένεται να τεθεί επί τάπητος. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποκάλυψε ότι ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι και ο Αμερικανός ομόλογός του Μάρκο Ρούμπιο είχαν ήδη συζητήσει το θέμα σε τηλεφωνική επικοινωνία τον Απρίλιο. Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τόμι Πίγκοτ, δήλωσε στο Reuters ότι οι δύο υπουργοί συμφώνησαν πως καμία χώρα ή οργάνωση δεν μπορεί να επιβάλλει διόδια για τη διέλευση από διεθνείς θαλάσσιες οδούς, όπως το Στενό του Ορμούζ. Αξιοσημείωτο είναι ότι το υπουργείο δεν είχε προηγουμένως δώσει στη δημοσιότητα λεπτομέρειες της συνομιλίας, κάτι που αποκλίνει από τη συνήθη πρακτική του.
Η κινεζική πρεσβεία δεν αμφισβήτησε την αμερικανική εκδοχή της συζήτησης. Ο εκπρόσωπός της, Λιου Πενγκγιού, δήλωσε ότι η διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή, καθώς και η διασφάλιση της ανεμπόδιστης διέλευσης, εξυπηρετούν το κοινό συμφέρον της διεθνούς κοινότητας. Πρόσθεσε ότι η Κίνα ελπίζει όλες οι πλευρές να συνεργαστούν για την αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας μέσω του στενού, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Τεχεράνη έχει θέσει ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου το δικαίωμα επιβολής διοδίων στη ναυσιπλοΐα. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στο Ιράν, ενώ ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής αμερικανικών τελών διέλευσης ή ακόμα και συνεργασίας με το Ιράν για τη συλλογή διοδίων. Ωστόσο, μετά από εσωτερικές και διεθνείς αντιδράσεις, ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε αργότερα ότι ο Τραμπ επιθυμεί το Στενό του Ορμούζ να παραμείνει ανοιχτό χωρίς περιορισμούς. Κινέζοι αξιωματούχοι, μέχρι στιγμής, αποφεύγουν να αναφερθούν άμεσα στα διόδια, αν και καταδικάζουν τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Κανονική και ασφαλής διέλευση
Δύο πηγές με γνώση της συνομιλίας Γουάνγκ–Ρούμπιο ανέφεραν ότι ο Ρούμπιο έθεσε το ενδεχόμενο κινεζικά πλοία να πληρώνουν διόδια, με στόχο να ενθαρρύνει το Πεκίνο να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στην Τεχεράνη για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Η Κίνα διατηρεί στενές σχέσεις με το Ιράν και παραμένει σημαντικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου. Ο Τραμπ πιέζει το Πεκίνο να χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να ωθήσει την Τεχεράνη σε συμφωνία με την Ουάσιγκτον.
Σε μεταγενέστερη συνάντηση με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, ο Γουάνγκ δήλωσε ότι η διεθνής κοινότητα συμμερίζεται την κοινή ανησυχία για την αποκατάσταση της κανονικής και ασφαλούς διέλευσης μέσω του στενού, ενώ επανέλαβε ότι η Κίνα στηρίζει το Ιράν στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειάς του. Η Κίνα άσκησε βέτο τον περασμένο μήνα σε αμερικανικό σχέδιο ψηφίσματος στον ΟΗΕ που ενθάρρυνε τα κράτη να συνεργαστούν για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι το κείμενο ήταν προκατειλημμένο κατά του Ιράν. Αυτό οδήγησε τον Αμερικανό πρέσβη στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, να κατηγορήσει το Πεκίνο ότι ανέχεται το Ιράν να κρατά την παγκόσμια οικονομία υπό την απειλή όπλου.
Η Ουάσιγκτον, μαζί με το Μπαχρέιν, έχει συντάξει νέο σχέδιο ψηφίσματος στον ΟΗΕ που απαιτεί από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις και την τοποθέτηση ναρκών στο στενό. Διπλωμάτες εκτιμούν ότι πιθανόν και αυτό το σχέδιο θα προσκρούσει σε βέτο από Κίνα και Ρωσία. Το σχέδιο ψηφίσματος ζητά επίσης να τερματιστούν οι προσπάθειες επιβολής παράνομων διοδίων στο στενό. Παράλληλα, η Κίνα έχει δώσει εντολή στις εταιρείες της να μην συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις κατά κινεζικών διυλιστηρίων που αγοράζουν ιρανικό αργό πετρέλαιο, μέτρα που αποσκοπούν στην απομόνωση και πίεση προς την Τεχεράνη.
