Η κυβέρνηση επαναφέρει την «ξεχασμένη» μεσαία τάξη στην επικοινωνιακή της στρατηγική

Η κυβέρνηση φαίνεται να επαναφέρει την μεσαία τάξη στο επίκεντρο της επικοινωνιακής της στρατηγικής, την ώρα που τα ποσοστά των δημοσκοπήσεων αποτυπώνουν την οργή των πολιτών για την ακρίβεια και την υπερφορολόγηση.

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι φορολογικοί συντελεστές παραμένουν παγωμένοι για χρόνια, με αποτέλεσμα οι όποιες αυξήσεις σε μισθούς ή συντάξεις να “ροκανίζονται” από τους φόρους. Την ίδια στιγμή, η μέση ελληνική οικογένεια αδυνατεί να ανταπεξέλθει στις αυξανόμενες υποχρεώσεις της, αναγκασμένη να επιλέξει ποιες θα καλύψει άμεσα και ποιες θα μετακυλήσει για αργότερα.

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης φαίνεται να έχει ήδη αρχίσει να “χτίζει” σταδιακά ένα νέο αφήγημα, το οποίο αναμένεται να ξεδιπλωθεί τους επόμενους μήνες και να διαρκέσει μέχρι την παρουσίαση των κυβερνητικών εξαγγελιών στην ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου 2025. Οι κυβερνητικοί χειρισμοί αναμένεται να συνεχιστούν μέχρι και το 2027, καθώς υπάρχουν πολλές προεκλογικές δεσμεύσεις που ακόμα δεν έχουν υλοποιηθεί, ενώ η δημοσιονομική κατάσταση δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ευελιξία στο άμεσο μέλλον.

Ως αποτέλεσμα αυτών των προκλήσεων, η κυβέρνηση προτίθεται να υποσχεθεί μειώσεις φόρων, με την προϋπόθεση ότι τα έσοδα του κράτους θα αυξηθούν μέσω της πάταξης της φοροδιαφυγής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το Ελληνικό Δημόσιο αναμένεται να εισπράξει 2,5 δισ. ευρώ από την πάταξη της φοροδιαφυγής μέχρι το 2027.

Μέχρι στιγμής, το οικονομικό επιτελείο έχει προσανατολιστεί στο να διαφημίσει τα μελλοντικά μέτρα, αντί να επικεντρωθεί στην άμεση εφαρμογή του νέου προϋπολογισμού. Η κυβερνητική στρατηγική φαίνεται να έχει ως στόχο τις ανακοινώσεις του 2025, οι οποίες προορίζονται για εφαρμογή το 2026, και εκτιμάται ότι θα περιλαμβάνουν φορολογικές ελαφρύνσεις κυρίως για τη μεσαία τάξη.

Αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος και τις ασφαλιστικές εισφορές

Μια από τις βασικές αλλαγές που εξετάζονται αφορά τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και τις ασφαλιστικές εισφορές. Στην πρώτη γραμμή της κυβέρνησης βρίσκονται τα τεκμήρια διαβίωσης, οι ασφαλιστικές εισφορές, το τέλος επιτηδεύματος και οι φορολογικοί συντελεστές, ενώ φαίνεται ότι δεν υπάρχουν άμεσα σχέδια για αλλαγές στην έμμεση φορολογία, όπως είναι οι μειώσεις ΦΠΑ και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης.

Το εύρος της μεσαίας τάξης στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για το 2023, εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 18.000 και 28.000 ευρώ ετησίως για ένα άτομο ή έως και 40.000 ευρώ για μια οικογένεια. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η μεσαία τάξη μπορεί να περιλαμβάνει οικογενειακά εισοδήματα από 1.200 έως 3.000 ευρώ μηνιαίως.

Μείωση φορολογικών συντελεστών: Σχέδια και αβεβαιότητες

Σύμφωνα με τα κυβερνητικά σχέδια, η πρώτη κίνηση αναμένεται να γίνει με την αναθεώρηση της φορολογικής κλίμακας, με στόχο τη μείωση του συντελεστή 22% για το κλιμάκιο εισοδήματος από 10.001 έως 20.000 ευρώ, που πλήττει τη συντριπτική πλειονότητα των μεσαίων εισοδημάτων. Εάν αυτός ο συντελεστής μειωθεί στο 15%, οι εργαζόμενοι σε αυτό το κλιμάκιο θα δουν μια έμμεση αύξηση των αποδοχών τους κατά 50 ευρώ τον μήνα (με 14 μισθούς).

Επιπλέον, στο τραπέζι βρίσκονται άλλες παρεμβάσεις που αφορούν υψηλότερα εισοδήματα. Συγκεκριμένα, εξετάζεται η μείωση του συντελεστή 44% για εισοδήματα άνω των 40.000 ευρώ, με προοπτική να μειωθεί στο 35%. Η κυβέρνηση προτείνει επίσης την αναπροσαρμογή του ανώτατου φορολογικού συντελεστή για εισοδήματα άνω των 100.000 ευρώ.

Η ανάγκη μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών

Η κυβέρνηση αναμένεται να προχωρήσει σε μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, με την πρώτη μείωση να εφαρμόζεται το 2025 και να συνεχίζεται το 2027. Ωστόσο, αυτή η μείωση ενδέχεται να επιφέρει κινδύνους, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των συντάξιμων αποδοχών, καθώς οι μειώσεις στο παρελθόν προήλθαν από μη ανταποδοτικές εισφορές, όπως είναι οι εισφορές για κατάρτιση ή ανεργία.

Η υπερβολική φορολογία και οι αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές δημιουργούν ένα σοβαρό εμπόδιο για την αύξηση των μισθών στην ελληνική αγορά, καθώς το πολύ υψηλό μη μισθολογικό κόστος περιορίζει τις δυνατότητες αύξησης των αποδοχών, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα.

Το πλαίσιο για τα τεκμήρια διαβίωσης και η μείωση τους

Η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης κατά 30% αποτελεί προεκλογική δέσμευση της κυβέρνησης που δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, παρά την ύπαρξη ειδικής ομάδας εργασίας στο υπουργείο Οικονομικών από το περασμένο καλοκαίρι, η οποία εξετάζει το θέμα. Η ομάδα αυτή αναγνωρίζει τα τεκμήρια διαβίωσης ως άδικα και επιβαρυντικά για τους φορολογούμενους, και η μείωση τους αποτελεί προτεραιότητα για την επαναξιολόγηση της φορολογικής πολιτικής.

Τι είναι το τεκμήριο διαβίωσης;

Το τεκμήριο διαβίωσης προσδιορίζει το ελάχιστο ποσό εισοδήματος που πρέπει να έχει ένας φορολογούμενος για να συντηρεί τα περιουσιακά του στοιχεία (όπως ακίνητα, αυτοκίνητα, σκάφη αναψυχής) και το ελάχιστο κόστος της ετήσιας διαβίωσης. Το σύστημα των τεκμηρίων διαβίωσης έχει προκαλέσει μεγάλες επιβαρύνσεις στους φορολογούμενους, καθώς βασίζεται σε τεκμαρτά, και όχι πραγματικά, εισοδήματα, κάτι που οδηγεί σε υπερβολικές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, περίπου 1,6 εκατομμύρια φορολογούμενοι το 2023 πλήρωσαν φόρους με βάση το τεκμαρτό εισόδημά τους, με το πρόσθετο ποσό που επιβλήθηκε να φτάνει τα 5,5 δισ. ευρώ.

Τα σημερινά τεκμήρια διαβίωσης

Αυτή τη στιγμή, το ποσό του τεκμηρίου διαβίωσης για κάθε φορολογούμενο διαμορφώνεται ως εξής:

• 3.000 ευρώ για άγαμους ή για έγγαμους/συμφωνούντες σύμφωνο συμβίωσης που υποβάλλουν δήλωση χωριστά.
• 2.500 ευρώ για έγγαμους ή συμφωνούντες σύμφωνο συμβίωσης που υποβάλλουν κοινή δήλωση.

Επιπλέον, τα τεκμήρια διαβίωσης για ακίνητα υπολογίζονται με βάση τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων και αναπροσαρμόζονται κάθε δύο χρόνια σύμφωνα με τις τιμές ζώνης.

Σχέδια για μείωση και αναμόρφωση

Η κυβέρνηση προγραμματίζει μεσοσταθμική μείωση των τεκμηρίων κατά 30%, με στόχο να ελαφρύνει τους φορολογούμενους. Ωστόσο, αυτή η μείωση δεν θα είναι οριζόντια, καθώς θα απαιτήσει προσεκτικούς υπολογισμούς για να αποφευχθούν δημοσιονομικές επιπτώσεις. Τα σενάρια περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των τεκμηρίων για κατοικίες, Ι.Χ. αυτοκίνητα και σκάφη αναψυχής, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις τα τεκμήρια είναι υπερβολικά και αδικαιολόγητα υψηλά, λόγω των σταθερών κριτηρίων παρά τις αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις.

Επιπλέον, είναι πιθανό να τροποποιηθούν τα ελάχιστα ποσά των τεκμηρίων διαβίωσης για άγαμους και έγγαμους, με το ποσό για τους άγαμους να μειώνεται από τα 3.000 ευρώ στα 2.500 ευρώ και για τους έγγαμους από 5.000 ευρώ στα 3.000 ευρώ.

Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και άλλες εξελίξεις

Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, το τέλος επιτηδεύματος θα καταργηθεί οριστικά το 2027 για όλες τις επιχειρήσεις, ενώ για τα φυσικά πρόσωπα (ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι, εργαζόμενοι με μπλοκάκι κ.λπ.) έχει ήδη καταργηθεί από το 2024. Το τέλος επιτηδεύματος είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα μέτρα, καθώς επηρεάζει εκατοντάδες χιλιάδες μικρομεσαίους και αυτοαπασχολούμενους.

Επιπλέον, βρίσκεται σε συζήτηση η κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς η ψηφιακή εποχή καθιστά πιο εύκολη την καταγραφή των εισοδημάτων και μειώνει τις δυνατότητες φοροδιαφυγής. Αυτό σημαίνει ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι που μέχρι σήμερα υποφορολογούνταν, θα αντιμετωπίσουν υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις, καθώς οι δυνατότητες απόκρυψης εισοδημάτων περιορίζονται.

Συνολικά, τα βήματα για την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος

Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την αναμόρφωση των τεκμηρίων διαβίωσης, τη μείωση των φορολογικών βαρών για τη μεσαία τάξη και την προώθηση φορολογικών ελαφρύνσεων, χωρίς όμως να θιγούν τα δημοσιονομικά μεγέθη. Ωστόσο, οι αλλαγές που προγραμματίζονται, όπως η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και η αναμόρφωση του συστήματος των τεκμηρίων, συνιστούν μεγάλες προκλήσεις, καθώς απαιτούν ισχυρή πολιτική βούληση και ευρηματικότητα για να συνδυαστούν με δημοσιονομική εξυγίανση και ανάπτυξη.

Εάν οι παραπάνω αλλαγές υλοποιηθούν, οι φορολογούμενοι, ειδικά στη μεσαία τάξη, αναμένεται να δουν μια σημαντική ελάφρυνση, ενώ παράλληλα η κυβέρνηση στοχεύει στην ενίσχυση της φορολογικής δικαιοσύνης και στην αποδοτικότερη κατανομή των φορολογικών βαρών.