Η Τουρκία βάζει φρένο στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου για γεωπολιτικούς λόγους

Με απόφαση του ελληνικού υπουργείου Ενέργειας, οι πληρωμές από τον ΑΔΜΗΕ προς την κατασκευάστρια εταιρεία ΝΕΧΑΝS, υπεύθυνη για την κατασκευή του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, τίθενται σε αναστολή. Η απόφαση αυτή συνδέεται με ένα σοβαρό πρόβλημα που έχει ανακύψει σχετικά με τις εργασίες έρευνας στον βυθό της θάλασσας, στα διεθνή ύδατα ανοιχτά της Κρήτης. Η Τουρκία, με τη σκληρή στάση της, έχει προκαλέσει καθυστερήσεις και εμπόδια στην πρόοδο των ερευνών, δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες για την ομαλή συνέχιση του έργου.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι αναμένεται η ανάληψη διπλωματικής πρωτοβουλίας για την εξεύρεση μίας οριστικής λύσης στο ζήτημα, με την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Το θέμα θα τεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων κατά τη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο στην Αθήνα, μεταξύ του Προέδρου της Κύπρου, Νίκου Χριστοδουλίδη, και του Έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη.

Στο μεταξύ, το ιταλικό ερευνητικό σκάφος IEVOLI RELUME, το οποίο είχε δραστηριοποιηθεί ανοιχτά της Κάσου και στη συνέχεια επέστρεψε στο Ηράκλειο Κρήτης, απέπλευσε και κατευθύνθηκε προς τη βάση του στη Μεσίνα της Ιταλίας. Παράλληλα, το ερευνητικό πλοίο «NG WORKER», το οποίο είχε εκτελέσει έρευνες βόρεια της Κρήτης, 6,5 ναυτικά μίλια από τις ακτές του Αγίου Νικολάου, υπό την καθοδήγηση σχετικής NAVTEX που εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό Ηρακλείου, ολοκλήρωσε τις εργασίες του στην περιοχή.

Προβληματισμός

Παρά τις διαβεβαιώσεις Ελλήνων αξιωματούχων ότι οι έρευνες για την πόντιση καλωδίου θα συνεχιστούν όσο και αν αντιδρά η Τουρκία, η Αθήνα δείχνει να επανεξετάζει τη στάση της, καθώς το γεωπολιτικό περιβάλλον έχει αλλάξει μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ και πλέον η στήριξη των Αμερικανών αλλά και των Γάλλων στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν θεωρείται δεδομένη.

Επιπλέον, η συνέχιση των ερευνών στο τμήμα που έχει μείνει ακάλυπτο, στο σημείο, δηλαδή, όπου η δυνητική ΑΟΖ της Ελλάδας συναντά την οριοθετημένη κυπριακή ΑΟΖ, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο γύρο έντασης με την Τουρκία, τορπιλίζοντας τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης και τα «ήρεμα νερά». Το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης απασχόλησε και την πρόσφατη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Φαίνεται, όμως, ότι δεν έχει βρεθεί τρόπος για να προχωρήσει το έργο χωρίς να απειλείται μια νέα σοβαρή κρίση με την Τουρκία, παρόλο που οι έρευνες δεν αφορούν την υφαλοκρηπίδα και είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Οικονομικές επιπτώσεις

Η δόση των 70 εκατ. ευρώ που δεν κατέβαλε ο ΑΔΜΗΕ στη Nexans ενισχύει τις γαλλικές ανησυχίες για πιθανό «ναυάγιο» του έργου, ενώ μια πιθανή ρήξη θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες για Αθήνα και Λευκωσία. Αν το έργο ματαιωθεί με ευθύνη της Ελλάδας ή της Κύπρου, τότε η γαλλική εταιρεία μπορεί να ενεργοποιήσει ρήτρες που θα επιβαρύνουν ΑΔΜΗΕ και φορολογούμενους. Ο ΑΔΜΗΕ θα κληθεί να καταβάλει τις αποζημιώσεις που θα διεκδικήσει η Nexans και να επιστρέψει στην Ε.Ε. περίπου 160 εκατ. ευρώ από το σύνολο των επιχορηγήσεων των 657 εκατ. ευρώ που έχουν εγκριθεί για την κατασκευή του έργου.

Σε περίπτωση που ακυρωθεί εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων, ο ΑΔΜΗΕ ανακτά το 13% των επενδυτικών και λειτουργικών δαπανών ώστε αθροιστικά το ποσό που ανακτά από την Ελλάδα να ανέρχεται σε 50%. Από αυτό το ποσοστό, το 37% θα ανακτηθεί από τους Ελληνες καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος.

Το ζήτημα, ωστόσο, εντάσσεται σε μια σειρά από διπλωματικά και στρατηγικά προβλήματα, που ανέκυψαν το τελευταίο διάστημα. Θυμίζεται ότι προ μηνών, η Ελλάδα υπέστη μια πρωτοφανή εθνική υποχώρηση, καθώς η κυβέρνηση αποφάσισε να παραδώσει το έδαφος σε μία σειρά από επικίνδυνες καταστάσεις. Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό που ανέδειξε αυτή την υποχώρηση ήταν η παρέμβαση τουρκικών πολεμικών πλοίων, τα οποία φέρονται να εμπόδισαν ιταλικό ερευνητικό σκάφος, το οποίο εκτελούσε έρευνες για λογαριασμό της Ελλάδας, να ολοκληρώσει τη δουλειά του.

Μάλιστα, πέρα από την υποβάθμιση αυτού του επεισοδίου από την ελληνική κυβέρνηση και τα μέσα ενημέρωσης, το Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία ευχαρίστησε τις ελληνικές αρχές «για τον σεβασμό τους στη θαλάσσια δικαιοδοσία μας και τη συνεργασία», μια δήλωση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς φάνηκε να αποδέχεται την τουρκική κυριαρχία σε περιοχές που αποτελούν αντικείμενο διεκδίκησης από την Τουρκία, όπως η θαλάσσια περιοχή 6 μιλίων από την Κάσο.

Στην ίδια κατεύθυνση, σε μια στιχομυθία που αποτυπώνει την όλη κατάσταση, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης για τα 50 χρόνια της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, ανέφερε με αναγκαία αμηχανία ότι «μας ταλαιπώρησαν λίγο οι φίλοι μας [αναφερόμενος στην Τουρκία], αλλά τελικά όλα καλά». Όλα αυτά συνέβαιναν, ενώ η τουρκική διπλωματία συνεχώς διεκδικεί τα ύδατα γύρω από την Κάσο, δηλώνοντας ότι ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, γεγονός που ενισχύει τις αντιφάσεις και την αμηχανία των ελληνικών θέσεων στην περιοχή.

Τα δύο ερευνητικά σκάφη πραγματοποιούσαν έρευνες εντός και εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων βόρεια της Κρήτης, με την Τουρκία να στέλνει κορβέτα, η οποία δήλωσε ότι οι έρευνες πραγματοποιούνταν σε μη οριοθετημένη περιοχή. Δηλαδή μιλάμε για περιορισμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας, ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού.

Μάλιστα ο άχρωμος και άοσμος Γεραπετρίτης συναντήθηκε με τον Φιντάν, απλά για να τον πείσει ότι είμαστε… φρόνιμοι και δεν πρόκειται να προχωρήσει το έργο! Είναι δε τόσο κουτοπόνηροι στην κυβέρνηση που έστειλαν αρχές Φεβρουαρίου το υπουργό Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Θόδωρο Σκυλακάκη, να συναντήσει τον Κύπριο ομόλογό του, Γιώργο Παπαναστασίου, για να διασκεδάσει τις ανησυχίες της κυπριακής κυβέρνησης.

Ένα ακόμη στοιχείο που αποδεικνύει τον αντεθνικό ρόλο της κυβέρνησης Μητσοτάκη και του ίδιου του Γιώργου Γεραπετρίτη είναι ότι μόλις πριν 10 μέρες διέρρεε ότι είναι αποφασισμένη να προχωρήσει με το καλώδιο και να συνεχιστούν οι έρευνες στα «βαθιά νερά» εκτός εθνικών χωρικών υδάτων!

Ο Έλληνας ΥΠΕΞ αρνήθηκε ακόμη να εκδώσει NAVTEX, απαγορεύοντας έτσι στο Ιταλικό ερευνητικό πλοίο που διενεργεί έρευνες για την κατασκευή και την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), να επιχειρήσει νοτίως της Κάσου!

Η Τουρκία διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή Άμυνα

Η πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη απέναντι στην Τουρκία και την αυξανόμενη τουρκική επιρροή στην περιοχή αποδεικνύεται εξαιρετικά επικίνδυνη για τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας.

Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη τις διεθνείς συνθήκες και τις στρατηγικές αναταράξεις, προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση της στον νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφάλειας, που διαμορφώνεται μετά τις αβεβαιότητες γύρω από το ΝΑΤΟ και τη στροφή των ΗΠΑ προς εσωτερικές προτεραιότητες. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, με δηλώσεις του, τόνισε ότι η Τουρκία επιθυμεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, η οποία ήδη συζητείται από ευρωπαίους ηγέτες, καθώς το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει τις πρώτες ρωγμές του.

Σύμφωνα με τον Φιντάν, «Η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν μπορεί να μετασχηματιστεί χωρίς την Τουρκία». Η Τουρκία έχει την δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στο ΝΑΤΟ και, άρα, αποτελεί κεντρικό παίχτη για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, κάτι που προσπαθεί να εκμεταλλευτεί για να εξασφαλίσει ακόμα μεγαλύτερη επιρροή και να ενισχύσει τις στρατηγικές της θέσεις στην περιοχή.

Όμως, ενώ η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει έναν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, η ελληνική κυβέρνηση, υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, δείχνει να υποκύπτει στις τουρκικές επιδιώξεις. Αντί να αντιδράσει στις τουρκικές στρατηγικές επιθέσεις και στην προσπάθεια της Άγκυρας να εισέλθει σε κάθε νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφάλειας, ο Μητσοτάκης συνεχίζει να προωθεί μια πολιτική «φιλίας» με την Τουρκία, η οποία φτάνει στα όρια της υποτέλειας.

Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το Ουκρανικό και τη συνολική ευρωπαϊκή άμυνα δείχνουν ξεκάθαρα ότι η Τουρκία είναι παρούσα σε κάθε σημαντική συζήτηση και διάσκεψη για την ασφάλεια της Ευρώπης, ενώ η Ελλάδα παραμένει στην αφάνεια.

Η Τουρκία, με τις συνεχείς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και την παράνομη, γενοκτονική κατοχή εδαφών κράτους μέλους της ΕΕ, έχει καταστεί ο κύριος αποσταθεροποιητικός παράγοντας στην περιοχή, και η είσοδός της σε οποιονδήποτε νέο μηχανισμό ασφάλειας της Ευρώπης θα αποτελέσει σοβαρό πλήγμα για τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Αντί να αντεπιτεθεί και να μπλοκάρει την τουρκική παρουσία στις συζητήσεις για την ευρωπαϊκή άμυνα, η ελληνική κυβέρνηση, υπό την καθοδήγηση του Μητσοτάκη, επιλέγει να ενισχύσει τη συνεργασία και να αποδεχτεί την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή. Η προσέγγιση αυτή θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της χώρας, αφού η Τουρκία συνεχίζει να απειλεί και να προκαλεί στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Κύπρο και στο Αιγαίο, ενώ η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει σε καμία σημαντική διπλωματική κίνηση για να ανακόψει αυτήν την πορεία.

Μάλιστα, η συμπεριφορά του Μητσοτάκη στο διεθνές στερέωμα έχει οδηγήσει τη χώρα σε απομόνωση, καθώς η Τουρκία είναι προσκεκλημένη σε όλες τις σημαντικές διασκέψεις και συνοδούς για την άμυνα και το Ουκρανικό, τη στιγμή που η Ελλάδα παραμένει ουσιαστικά χωρίς φωνή. Ο Μητσοτάκης, αντί να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες για να ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας, έχει καταστεί «παρίας» στη διεθνή σκηνή, με τις πολιτικές του να φέρνουν τη χώρα πιο κοντά σε μια επικίνδυνη υποτέλεια στις τουρκικές επιδιώξεις.

Αυτή η στάση της κυβέρνησης Μητσοτάκη όχι μόνο εκθέτει τη χώρα μας, αλλά θέτει σε άμεσο κίνδυνο την εθνική μας κυριαρχία, την ασφάλεια στην περιοχή και τη θέση μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία συνεχίζει να εκμεταλλεύεται την αδράνεια της Ελλάδας και να επεκτείνει την επιρροή της, ενώ η κυβέρνηση Μητσοτάκη φαίνεται ανίκανη να υπερασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα με την απαραίτητη αποφασιστικότητα.