Η Ζωή Κωνσταντοπούλου και η ανησυχία για την «επαναστατική» της δικαιοσύνη

Η Γαλλική Επανάσταση, που εκδηλώθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, αποτέλεσε μια κοσμοϊστορική ανατροπή στην πολιτική και κοινωνική δομή της Γαλλίας. Ξεκίνησε ως αντίδραση από τους δυσαρεστημένους ευγενείς και τα μέλη της άρχουσας τάξης, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταλάβουν την εξουσία, ενώ η διαχείριση των οικονομικών πόρων, που εν πολλοίς αφορούσαν την αριστοκρατία, προκαλούσε κοινωνική δυσαρέσκεια. Ωστόσο, τα γεγονότα που ακολούθησαν, αν και προήλθαν από ένα πολιτικό και κοινωνικό εκρηκτικό μείγμα, άλλαξαν τη ζωή των Γάλλων και κατ’ επέκταση, καθόρισαν την πορεία της παγκόσμιας Ιστορίας.

Η κατάληξη της Επανάστασης, παρά την αρχική υπερηφάνεια των λαϊκών δυνάμεων, αποδείχθηκε μη ένδοξη. Παρά την εκθρόνιση του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και την κατάργηση της μοναρχίας, η ανατροπή οδήγησε στη δημιουργία μιας νέας απολυταρχίας, με τον Ναπολέοντα να αναδεικνύεται αυτοκράτορας και να καταλαμβάνει τη θέση του απόλυτου άρχοντα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αναταραχής και επαναστατικής ορμής, ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος διαδραμάτισε έναν καθοριστικό ρόλο. Αναγνωρισμένος ως ένας αδιάφθορος πολιτικός, πίστευε ακράδαντα στις ιδέες του και έθεσε τον εαυτό του ως εκδικητή των «απατεώνων» και των αντιφρονούντων, ενώ ταυτόχρονα επιχείρησε να εφαρμόσει έναν εκρηκτικό τύπο δικαιοσύνης. Η περίοδος του τρόμου, όπως έγινε γνωστή, χαρακτηρίστηκε από ακραία μέτρα και χιλιάδες εκτελέσεις μέσω λαιμητόμου, ακόμη και για μικρές παραβάσεις, γεγονός που τελικά αποδείχθηκε καταστροφικό για τον ίδιο.

Ο Ροβεσπιέρος, καθοδηγούμενος από την πεποίθηση ότι ήταν ο εκφραστής της απόλυτης δικαιοσύνης, δεν έκανε διάκριση ανάμεσα στους «ενόχους» και τους «αθώους», γεγονός που τον οδήγησε στη δική του πτώση, όταν το ίδιο το σύστημα που είχε δημιουργήσει τον εξέλιξε σε έναν αυταρχικό ηγέτη.

Σήμερα, η πολιτική σκηνή στην Ελλάδα δεν μοιάζει άγνωστη σε αυτό το μοτίβο. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, πολιτικός και πρώην πρόεδρος της Βουλής, έχει δημιουργήσει μια ισχυρή παρουσία στον δημόσιο διάλογο με σφοδρές επικρίσεις για την κυβέρνηση και τις πολιτικές της. Ειδικότερα, μετά την τραγωδία των Τεμπών, η Κωνσταντοπούλου έχει προαναγγείλει δημόσια την επιβολή ποινικών ευθυνών στους κυβερνητικούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η στάση της Κωνσταντοπούλου φαίνεται να εκφράζει μια πολιτική γραμμή που ενσαρκώνει τη λαϊκή δυσαρέσκεια και την αγανάκτηση για την κυβερνητική ανικανότητα, με την ίδια να κερδίζει έδαφος σε δημοσκοπήσεις και να καθίσταται ένας ισχυρός αντίπαλος για τη Νέα Δημοκρατία. Η δημοφιλία της ενισχύεται λόγω της φραστικής της επιθετικότητας και των αντιφάσεων που προκύπτουν από την αδράνεια άλλων πολιτικών φορέων και θεσμών. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει αν, σε περίπτωση που αναλάβει την πρωθυπουργία, η Ζωή Κωνσταντοπούλου θα ακολουθήσει τον δρόμο του Ροβεσπιέρου και θα εφαρμόσει μια πολιτική που θυμίζει «επαναστατική δικαιοσύνη».

Εάν προχωρήσει στην υλοποίηση των εξαγγελιών της και σε μαζικές διώξεις, η Ελλάδα ενδέχεται να ζήσει μια νέα «περίοδο τρόμου», αν και η σύγκριση με την γαλλική Επανάσταση μπορεί να ακούγεται υπερβολική. Οι πιθανοί πολιτικοί αναταραχές και οι δικαστικές παρεμβάσεις δεν είναι δύσκολο να φανταστούν, ενώ το διακυβευόμενο ζήτημα παραμένει αν η ίδια η πολιτική σκηνή θα επιτρέψει μια τέτοια ακραία πορεία.

Στο τέλος, αυτό που προκύπτει είναι η αίσθηση ότι οι δομές εξουσίας στην Ελλάδα, όπως και στη Γαλλία των πρώτων δεκαετιών του 19ου αιώνα, έχουν την ικανότητα να προσαρμόζονται και να επιβιώνουν. Παρά τις πολιτικές αλλαγές και τα διακυβευόμενα σενάρια, το σύστημα εξουσίας φαίνεται να παραμένει ισχυρό και ικανό να εξασφαλίσει τη διάρκεια της κυριαρχίας του, επαναλαμβάνοντας τακτικές και στρατηγικές που έχουν επιβιώσει στο πέρασμα των αιώνων.

Μένει να δούμε αν η Ζωή Κωνσταντοπούλου, αν και εκφράζει μια φωνή αντιπολίτευσης, θα καταφέρει να διαμορφώσει μια πολιτική που να εκφράζει όντως μια θετική αλλαγή ή αν η Ιστορία θα επαναληφθεί, με πολιτικές φάρσες ή δραματικές εξελίξεις που οδηγούν σε πολιτική αστάθεια και συγκρούσεις, όπως αυτές που υπήρξαν στη Γαλλία.