Ιράκ: Νέος αγωγός μέσω Συρίας για το πετρέλαιο

Η διεθνής ενεργειακή σκακιέρα αναδιατάσσεται, με το Ιράκ να επεξεργάζεται ένα φιλόδοξο σχέδιο για τη μεταφορά αργού πετρελαίου μέσω συριακού εδάφους, επιδιώκοντας να απεξαρτηθεί από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν καταστεί επισφαλή λόγω της πολεμικής σύρραξης με το Ιράν. Πηγές με άμεση γνώση του εγχειρήματος μεταφέρουν στο Reuters ότι η υλοποίηση του αγωγού Ιράκ-Συρίας αναμένεται να διαρκέσει τέσσερα χρόνια και να απαιτήσει επενδύσεις τουλάχιστον 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς θα χρειαστούν ολοκαίνουργιες υποδομές και όχι απλή αποκατάσταση των υφιστάμενων.

Το εγχείρημα, το οποίο συγκεντρώνει το ενδιαφέρον Αμερικανών αξιωματούχων και στελεχών της ενεργειακής βιομηχανίας, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης του κλάδου από μια θαλάσσια οδό που έχει σε μεγάλο βαθμό κλείσει εξαιτίας του πολέμου. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, εκτίμησε πρόσφατα ότι τα Στενά του Ορμούζ θα καταστούν «άνευ σημασίας» μέσα στην επόμενη διετία, υπογραμμίζοντας ότι θα αποτελούν πλέον έναν απλό θαλάσσιο δρόμο, ενώ προέβλεψε ότι ποσοστό άνω του 50% ή και 70% των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου θα διοχετεύεται μέσω υπόγειων αγωγών.

Πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου διακινούνταν μέσω των Στενών, με το Ιράκ να συγκαταλέγεται στις πλέον πληγείσες χώρες. Η χώρα εξήγαγε περίπου 3,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, κυρίως μέσω τερματικών σταθμών στον Κόλπο κοντά στη Βασόρα, ωστόσο τον Ιούλιο η κρατική εταιρεία SOMO κατέγραψε μόλις 35,5 εκατομμύρια βαρέλια συνολικών εξαγωγών μέσω των Στενών, γεγονός που καθιστά επιτακτική την αναζήτηση εναλλακτικών οδών.

Νέες υποδομές για την αντικατάσταση του κατεστραμμένου αγωγού

Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή ενός εντελώς νέου, ολοκληρωμένου συστήματος αγωγών μεταφοράς αργού πετρελαίου, το οποίο θα συνδέει τα νότια και βόρεια κοιτάσματα του Ιράκ με έναν κεντρικό κόμβο στη Χαντίθα του δυτικού Ιράκ και στη συνέχεια θα καταλήγει στο συριακό λιμάνι της Μπανιάς, στις ακτές της Μεσογείου. Παρά το γεγονός ότι ένα τμήμα της διαδρομής θα ακολουθεί σε γενικές γραμμές την πορεία του παλαιού αγωγού Κιρκούκ-Μπανιάς, ο οποίος έχει υποστεί σοβαρές ζημιές από τους πολέμους και δεν λειτουργεί τακτικά από τη δεκαετία του 1980, τα εναπομείναντα τμήματά του δεν πληρούν τις σύγχρονες τεχνικές προδιαγραφές και δεν μπορούν να αξιοποιηθούν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη χαιρετίσει την προοπτική «αποκατάστασης και ανακατασκευής» του αγωγού, επισημαίνοντας ότι η αρχική δυναμικότητά του θα ανέλθει σε 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που υπερβαίνει κατά πολύ τα περίπου 300.000 βαρέλια που μεταφέρονταν μέσω του παλαιού αγωγού, δηλαδή λιγότερο από το ένα δέκατο του όγκου που εξήγαγε το Ιράκ μέσω των Στενών πριν από τον πόλεμο. Παράλληλα, το Ιράκ έχει επανεκκινήσει τις εξαγωγές από τα κοιτάσματα του Κιρκούκ μέσω αγωγού προς το τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν, με στόχο δυναμικότητας περίπου 250.000 βαρελιών ημερησίως.

Οι δύο πηγές που συμμετέχουν άμεσα στο έργο υπογράμμισαν ότι οι εργασίες θα διαρκέσουν περίπου τέσσερα χρόνια, ενώ το χρονοδιάγραμμα ενδέχεται να επιμηκυνθεί λόγω της ανάγκης απομάκρυνσης παλαιών υποδομών και της εξασφάλισης νέων δικαιωμάτων χρήσης γης από τη νέα διοίκηση της Συρίας.

Μία ακόμη πιθανή «πρόσβαση στην αγορά», αλλά απαιτούνται μελέτες

Η Συρία και το Ιράκ έχουν ήδη υπογράψει ξεχωριστά μνημόνια κατανόησης με μια κοινοπραξία που απαρτίζεται από τον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό Chevron, την TI Capital και την UCC Holding του Κατάρ, προκειμένου να εκπονηθούν τεχνικές και οικονομικές μελέτες για την προετοιμασία του έργου. Στέλεχος της Chevron, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης Τύπου τον περασμένο μήνα, ανέφερε ότι ο αγωγός θα μπορούσε να προσφέρει «μια ακόμη οδό πρόσβασης στην αγορά» μέσω της Μεσογείου, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη σύνδεσης με τα νότια κοιτάσματα του Ιράκ, όπως τα West Qurna 2 και Nassiriya, όπου η εταιρεία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για να εισέλθει.

Η Chevron δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τις τεχνικές μελέτες που θα καθορίσουν εάν ο υφιστάμενος αγωγός θα χρειαστεί ανακατασκευή, επέκταση ή πλήρη ανοικοδόμηση, ενώ δεν έχουν δοθεί εκτιμήσεις για τη μελλοντική εξαγωγική δυναμικότητα του έργου. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε το στέλεχος, «συνήθως, όταν πρόκειται για τέτοιους αγωγούς, δεν είναι διαθέσιμο το 100% της δυναμικότητας από την πρώτη ημέρα», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η πλήρης λειτουργία θα απαιτήσει σταδιακή ανάπτυξη.