Ιράν: 1.500 θανατοποινίτες σε απεργία πείνας – Κρατούμενοι έραψαν τα χείλη τους

Σε μια από τις μεγαλύτερες συλλογικές κινητοποιήσεις που έχουν καταγραφεί στις ιρανικές φυλακές, τουλάχιστον 1.500 κρατούμενοι που έχουν καταδικαστεί σε θάνατο συμμετέχουν σε μαζική απεργία πείνας στη φυλακή Γκεζέλ Χεσάρ, κοντά στην Τεχεράνη, αντιδρώντας στην απότομη αύξηση των εκτελέσεων στη χώρα.

Η διαμαρτυρία έχει λάβει δραματικές διαστάσεις, καθώς ορισμένοι από τους κρατουμένους προχώρησαν ακόμη και στο ράψιμο των χειλιών τους, επιχειρώντας να στείλουν ένα ύστατο μήνυμα προς τις ιρανικές Αρχές και τη διεθνή κοινότητα.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται ο Guardian, η κινητοποίηση ξεκίνησε περίπου δύο εβδομάδες νωρίτερα. Αφορμή αποτέλεσε η μεταφορά έξι θανατοποινιτών, οι οποίοι είχαν καταδικαστεί για υποθέσεις ναρκωτικών, σε κελιά απομόνωσης ενόψει της επικείμενης εκτέλεσής τους.

Η απομάκρυνσή τους από τις πτέρυγες της φυλακής προκάλεσε την άμεση αντίδραση εκατοντάδων συγκρατουμένων τους. Η διαμαρτυρία επεκτάθηκε γρήγορα, με τους κρατουμένους να αρνούνται τη λήψη τροφής και να απαιτούν την αναστολή των εκτελέσεων.

Βίντεο από τη φυλακή και καταγγελίες για άρνηση περίθαλψης

Οργανώσεις της ιρανικής διασποράς έδωσαν στη δημοσιότητα οπτικό υλικό που φέρεται να έχει καταγραφεί στο εσωτερικό της φυλακής. Στα βίντεο εμφανίζονται δεκάδες κρατούμενοι συγκεντρωμένοι στους διαδρόμους, κρατώντας χειρόγραφα πλακάτ κατά της θανατικής ποινής και καλώντας διεθνείς οργανισμούς να παρέμβουν.

Σε άλλο βίντεο, κρατούμενος υποστηρίζει ότι η υγεία αρκετών απεργών πείνας έχει ήδη επιβαρυνθεί σοβαρά και ότι απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα. Καταγγέλλεται, ωστόσο, ότι οι σωφρονιστικές Αρχές εμποδίζουν τη μεταφορά τους στο ιατρείο της φυλακής.

Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από τις ιρανικές Αρχές, ενισχύουν όμως την ανησυχία για τις συνθήκες κράτησης και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η κινητοποίηση.

Η απεργία πείνας εντάσσεται σε μια ευρύτερη εκστρατεία κατά των εκτελέσεων, η οποία ξεκίνησε στις ιρανικές φυλακές τον Ιανουάριο του 2024. Έκτοτε έχει επεκταθεί σε πολλές σωφρονιστικές εγκαταστάσεις, με τους κρατουμένους να οργανώνουν περιοδικές διαμαρτυρίες και αποχές από το συσσίτιο.

Η Γκεζέλ Χεσάρ θεωρείται μία από τις φυλακές όπου κρατείται μεγάλος αριθμός θανατοποινιτών. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα καταγγείλει ότι εκτελέσεις πραγματοποιούνται με ελάχιστη προειδοποίηση προς τις οικογένειες και χωρίς επαρκή ενημέρωση των συνηγόρων.

424 εκτελέσεις από τις αρχές του 2026

Σύμφωνα με την οργάνωση Iran Human Rights, η οποία έχει έδρα το Όσλο, τουλάχιστον 424 άνθρωποι έχουν εκτελεστεί στο Ιράν από την αρχή του 2026, ενώ εκατοντάδες ακόμη κρατούμενοι περιμένουν την εκτέλεση των ποινών τους.

Μεγάλο μέρος των θανατικών καταδικών αφορά αδικήματα που συνδέονται με τη διακίνηση ναρκωτικών. Παράλληλα, οργανώσεις καταγράφουν αύξηση των εκτελέσεων προσώπων που κατηγορήθηκαν για συμμετοχή σε αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις ή για ενέργειες κατά των δυνάμεων ασφαλείας.

Την Τρίτη, δύο άνδρες απαγχονίστηκαν μετά την καταδίκη τους για τον θάνατο δύο αστυνομικών κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων. Οι εκτελέσεις αυτές προστέθηκαν σε έναν ήδη βαρύ απολογισμό, προκαλώντας νέες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει εκφράσει επανειλημμένα σοβαρές επιφυλάξεις για τις διαδικασίες ενώπιον των επαναστατικών δικαστηρίων του Ιράν. Η οργάνωση υποστηρίζει ότι πολλές δίκες δεν πληρούν τα διεθνή πρότυπα δικαιοσύνης και πραγματοποιούνται χωρίς ουσιαστική πρόσβαση των κατηγορουμένων σε ανεξάρτητη νομική εκπροσώπηση.

Σε αρκετές υποθέσεις έχει καταγγελθεί ότι οι θανατικές ποινές στηρίχθηκαν σε ομολογίες που αποσπάστηκαν έπειτα από βασανιστήρια, απειλές ή παρατεταμένη απομόνωση. Οι ιρανικές Αρχές απορρίπτουν συστηματικά τις κατηγορίες περί οργανωμένης κακομεταχείρισης κρατουμένων.

Ο διευθυντής της Iran Human Rights, Μαχμούντ Αμίρι-Μογκαντάμ, επισημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι που καταδικάζονται σε θάνατο για υποθέσεις ναρκωτικών προέρχονται από φτωχές και κοινωνικά περιθωριοποιημένες ομάδες.

Κατά την οργάνωση, σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για χαμηλόβαθμους μεταφορείς ή άτομα που χρησιμοποιήθηκαν από οργανωμένα κυκλώματα και όχι για τους πραγματικούς επικεφαλής της διακίνησης. Η περιορισμένη οικονομική τους δυνατότητα τους στερεί συχνά πρόσβαση σε αποτελεσματική υπεράσπιση.

Δικηγόροι και ακτιβιστές καταγγέλλουν επίσης ότι πολιτικοί κρατούμενοι και μέλη εθνοτικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων βρίσκονται αντιμέτωποι με κατασκευασμένες ή διογκωμένες κατηγορίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κατηγορίες περί τρομοκρατίας ή απειλής κατά της εθνικής ασφάλειας χρησιμοποιούνται για την επιβολή της εσχάτης των ποινών.

Ανάλογη κινητοποίηση είχε σημειωθεί στη φυλακή Γκεζέλ Χεσάρ και τον Οκτώβριο του 2025. Περισσότεροι από 1.500 κρατούμενοι είχαν συμμετάσχει τότε σε εξαήμερη απεργία πείνας, αντιδρώντας στις εκτελέσεις και στις συνθήκες κράτησης.

Μετά τη διαμαρτυρία είχαν επισκεφθεί τη φυλακή κυβερνητικοί αξιωματούχοι. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι η επίσκεψη δεν οδήγησε σε ουσιαστικές αλλαγές ούτε στις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων ούτε στη λειτουργία των δικαστηρίων.

Η νέα απεργία πείνας αποκαλύπτει το μέγεθος της απόγνωσης στις πτέρυγες των θανατοποινιτών. Οι κρατούμενοι επιχειρούν να ανακόψουν ένα κύμα εκτελέσεων που, σύμφωνα με διεθνείς οργανώσεις, χρησιμοποιείται από την ιρανική ηγεσία ως μηχανισμός καταστολής, εκφοβισμού και κοινωνικού ελέγχου.

Το αν η κινητοποίηση θα προκαλέσει διεθνή πίεση ή κάποια αντίδραση από την κυβέρνηση της Τεχεράνης παραμένει αβέβαιο. Για εκατοντάδες κρατουμένους, όμως, ο χρόνος εξαντλείται, καθώς η μεταφορά σε κελί απομόνωσης μπορεί να αποτελέσει το τελευταίο στάδιο πριν από την εκτέλεση.