Ιράν: Απαισιοδοξία για συμφωνία πριν τις εκλογές στις ΗΠΑ

Η προοπτική επίτευξης συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ φαίνεται να απομακρύνεται, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg και οι οποίες βασίζονται σε άτομα με γνώση των συνομιλιών. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει κατ' ιδίαν έντονη απαισιοδοξία για την επίτευξη συμφωνίας, εκτιμώντας ότι οι πιθανότητες κλιμάκωσης της σύγκρουσης μετά τις αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου είναι αυξημένες.

Μικρή πρόοδος στις συνομιλίες της Νέας Υόρκης

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών την περασμένη εβδομάδα, οι δύο πλευρές σημείωσαν ελάχιστη πρόοδο. Οι επαφές αυτές, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν το χάσμα εμπιστοσύνης που εξακολουθεί να υφίσταται. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των διαπραγματεύσεων, δηλώνουν κατ' επανάληψη ότι είναι πρόθυμοι να ακολουθήσουν τη διπλωματική οδό, αλλά εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για την αξιοπιστία της κυβέρνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά την τήρηση των όρων οποιασδήποτε συμφωνίας.

Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον τηρεί ανάλογη στάση δυσπιστίας απέναντι στην Τεχεράνη. Ο Λευκός Οίκος έχει διαμηνύσει ότι η οποιαδήποτε πρόοδος προϋποθέτει σαφείς δεσμεύσεις, ενώ ο Τραμπ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι αμφιβάλλει αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Τη Δευτέρα, ερωτηθείς σχετικά με τις συνομιλίες, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι εκπρόσωποι των ΗΠΑ βρίσκονται σε επαφή με διαμεσολαβητές, αρνούμενος ωστόσο να αποκαλύψει το περιεχόμενο των συζητήσεων. «Θα κερδίσουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. «Όσο για μένα, το θέμα θα λυθεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Θα εξελιχθεί αρκετά γρήγορα».

Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του, δεν πρόκειται να υπάρξει συμφωνία με το Ιράν εάν δεν διευθετηθούν προηγουμένως τα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Ο Τραμπ φέρεται πρόθυμος να προχωρήσει σε χαλάρωση των κυρώσεων κατά του Ιράν και στην αποδέσμευση δεσμευμένων κεφαλαίων, με αντάλλαγμα συγκεκριμένη και επαληθεύσιμη πρόοδο στο πυρηνικό ζήτημα. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, παρέμεινε στις ΗΠΑ για περαιτέρω συνομιλίες, οι οποίες σύμφωνα με πληροφορίες θα διεξαχθούν μέσω διαμεσολαβητών.

Οι βασικοί διαμεσολαβητές επιδιώκουν μια συμφωνία διαφορετική από το λεγόμενο Μνημόνιο Συνεννόησης που υπεγράφη μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στα μέσα Ιουνίου. Εκείνη η συμφωνία είχε οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός και αύξηση της ναυτιλιακής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ, αλλά κατέρρευσε μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες, χωρίς οι δύο πλευρές να σημειώσουν ουσιαστική πρόοδο προς μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία. Το Πακιστάν και το Κατάρ υπήρξαν οι σημαντικότεροι διαμεσολαβητές στις διακοπτόμενες και επαναλαμβανόμενες αυτές συνομιλίες.

Το Μνημόνιο Συνεννόησης δέχθηκε έντονη κριτική από Αμερικανούς πολιτικούς, καθώς θεωρήθηκε ότι παραχωρούσε υπερβολικά πολλά οφέλη στο Ιράν σε οικονομικό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά την ελάφρυνση των κυρώσεων. Παράλληλα, το Ιράν συνέχισε να περιορίζει τη ναυσιπλοΐα στα στενά και οι όγκοι της κίνησης παρέμειναν πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα προ της σύγκρουσης. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει στους διαμεσολαβητές ότι απαιτεί από το Ιράν να αναλάβει σαφείς δεσμεύσεις για το άνοιγμα των στενών αυτή τη φορά και να προβεί σε παραχωρήσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, σύμφωνα με δύο από τα πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα.

Οι θέσεις του Ιράν και οι αντιδράσεις της αγοράς

Η εφημερίδα Wall Street Journal είχε μεταδώσει νωρίτερα ότι οι διαπραγματευτές πιέζουν το Ιράν να συμβιβαστεί στο ζήτημα του πυρηνικού του προγράμματος, προκειμένου να αναζωογονηθούν οι ειρηνευτικές συνομιλίες και να ικανοποιηθεί ο Τραμπ σε ένα ζήτημα που αποτελεί για εκείνον ύψιστη προτεραιότητα. Στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την περασμένη εβδομάδα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι η χώρα δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αλλά δεν πρόκειται να παραιτηθεί από το δικαίωμά της να αναπτύσσει πυρηνική τεχνολογία για οικονομικούς σκοπούς. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι έχει υποβάλει πρόταση για το άνοιγμα του στενού εντός επτά ημερών, εφόσον η Ουάσιγκτον προβεί σε ορισμένες κινήσεις. Η ηγεσία της χώρας έχει δηλώσει προηγουμένως ότι οι ΗΠΑ πρέπει να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις στον τομέα του πετρελαίου, προκειμένου να υπάρξει πρόοδος όσον αφορά τη διέλευση περισσότερων πλοίων από τη ζωτικής σημασίας αυτή θαλάσσια οδό. Ο Τραμπ δήλωσε ωστόσο το Σάββατο ότι απέρριψε την πρόταση.

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο τη Δευτέρα, καθώς εξανεμίστηκαν οι προσδοκίες για επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το Στενό του Ορμούζ, με το αργό τύπου Brent να καταγράφει άλμα 2% και να διαμορφώνεται στα 106,20 δολάρια ανά βαρέλι περίπου.