Ισραήλ και Ρωσία στη μαύρη λίστα του ΟΗΕ

Σε μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, οι δυνάμεις ασφαλείας του Ισραήλ και της Ρωσίας συμπεριλήφθηκαν στη μαύρη λίστα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τη χρήση σεξουαλικής βίας στο πλαίσιο ένοπλων συγκρούσεων. Ο κατάλογος, ο οποίος δημοσιοποιείται σε ετήσια βάση από τον διεθνή οργανισμό, περιλαμβάνει δεκάδες κρατικές και μη κρατικές οντότητες για τις οποίες υπάρχουν βάσιμες και συστηματικές υποψίες ότι επιδίδονται σε τέτοιου είδους ειδεχθείς πρακτικές. Από το Σουδάν έως την Αϊτή και από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό μέχρι τη Μιανμάρ, τη Συρία και το Μαλί, η λίστα αποτελεί ένα αποτύπωμα της παγκόσμιας κρίσης σεξουαλικής βίας που συνδέεται με πολεμικές συρράξεις.

Ήδη από τον Αύγουστο του προηγούμενου έτους, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, είχε προειδοποιήσει τόσο το Ισραήλ όσο και τη Ρωσία ότι ενδέχεται να συμπεριληφθούν σε αυτόν τον κατάλογο. Παρά την προειδοποίηση, όπως αναφέρεται στην έκθεση που περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP) πριν από την επίσημη διανομή της στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο ΟΗΕ συνέχισε να καταγράφει περιστατικά και χαρακτηριστικά σεξουαλικής βίας στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία και στις κατεχόμενες παλαιστινιακές περιοχές. Οι επιθεωρητές του ΟΗΕ υπογραμμίζουν ότι εξακολουθούν να προσκρούουν στην επίμονη άρνηση των αρχών των δύο χωρών να τους επιτρέψουν την απαραίτητη πρόσβαση για τη διενέργεια ερευνών.

Καταγγελίες για βασανιστήρια και βιασμούς στη Γάζα

Αναφορικά με το Ισραήλ, η έκθεση του ΟΗΕ επισημαίνει ότι κατά τη διάρκεια του 2025 συνεχίστηκαν οι καταγραφές περιστατικών και ενδείξεων σεξουαλικής βίας εις βάρος Παλαιστινίων που κρατούνται τόσο στο Ισραήλ όσο και στις κατεχόμενες παλαιστινιακές περιοχές. Οι ερευνητές του ΟΗΕ σημειώνουν ότι οι επαληθευμένες περιπτώσεις είναι ενδεικτικές των γενικότερων τάσεων που παρατηρούνται εδώ και αρκετά έτη, χωρίς ωστόσο να είναι διεξοδικές, λόγω της συνεχιζόμενης άρνησης των ισραηλινών αρχών να παραχωρήσουν πρόσβαση στα κέντρα κράτησης. Συγκεκριμένα, ο ΟΗΕ επιβεβαίωσε για το 2025 πολλά περιστατικά σεξουαλικής βίας που χρονολογούνται από το 2023, συμπεριλαμβανομένων βασανιστηρίων εις βάρος 14 ανδρών, 7 γυναικών, 9 αγοριών και ενός κοριτσιού στη Λωρίδα της Γάζας και τη Δυτική Όχθη. Τα περιστατικά αυτά περιλαμβάνουν βιασμό με αντικείμενο, ομαδικό βιασμό, άσκηση βίας στα γεννητικά όργανα, αναγκαστική γύμνια και σωματικές έρευνες χωρίς προφανή δικαιολογία για λόγους ασφαλείας. Ως δράστες αναγνωρίζονται μέλη του ισραηλινού στρατού, των δυνάμεων ασφαλείας και των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Η αντίδραση του Ισραήλ και η ρήξη με τον ΟΗΕ

Το Ισραήλ αντέδρασε άμεσα, ήδη από την Πέμπτη, πριν από την επίσημη δημοσιοποίηση της έκθεσης, καταγγέλλοντας την επαίσχυντη και παράλογη απόφαση του Γκουτέρες, η οποία, όπως υποστηρίζει, θέτει το Ισραήλ και τη Χαμάς στην ίδια μοίρα. Ο Ισραηλινός πρεσβευτής στον ΟΗΕ, Ντάνι Ντάνον, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στην πλατφόρμα Χ, δήλωσε χαρακτηριστικά: "Έχουμε τελειώσει με αυτόν τον γενικό γραμματέα". Η ισραηλινή αποστολή διευκρίνισε ότι αυτό συνεπάγεται το πάγωμα των επαφών της χώρας με το γραφείο του γενικού γραμματέα έως τη λήξη της θητείας του Γκουτέρες, στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα, οι ισραηλινές αρχές απέρριψαν τις κατηγορίες περί άρνησης πρόσβασης, διαβεβαιώνοντας ότι κάλεσαν τους επιθεωρητές του ΟΗΕ να έρθουν στο Ισραήλ για να εξετάσουν τις γελοίες κατηγορίες, αλλά εκείνοι επέλεξαν να μην ανταποκριθούν, συνεχίζοντας την εκστρατεία εναντίον του Ισραήλ.

Σεξουαλική βία στην Ουκρανία και κατηγορίες κατά της Ρωσίας

Σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, η έκθεση του ΟΗΕ υπογραμμίζει τη συστηματική χρήση σεξουαλικής βίας στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και εντός της ρωσικής επικράτειας από τις ένοπλες δυνάμεις και τις σωφρονιστικές υπηρεσίες. Τα θύματα είναι κυρίως αιχμάλωτοι πολέμου, οι οποίοι κατέθεσαν τις μαρτυρίες τους μετά την απελευθέρωσή τους. Αξιοποιώντας δεδομένα από την αποστολή παρακολούθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία, η έκθεση αναφέρει 310 περιπτώσεις σεξουαλικής βίας που σχετίζονται με τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων βιασμών, ακρωτηριασμών γεννητικών οργάνων και ηλεκτροσόκ, που διαπράχθηκαν κυρίως εναντίον ανδρών από τη ρωσική εισβολή το 2022 έως το 2025. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ουκρανία δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο, ωστόσο δεν εξαιρείται από την κριτική. Η έκθεση αναφέρει 31 περιπτώσεις άσκησης σεξουαλικής βίας από τις ουκρανικές δυνάμεις ασφαλείας, ιδίως εναντίον αιχμαλώτων πολέμου, με τις περισσότερες από αυτές να έχουν καταγραφεί πριν από το 2025. Παρόλα αυτά, η έκθεση τονίζει ότι η ουκρανική κυβέρνηση έχει ενισχύσει τη νομοθεσία επί του θέματος και επιτρέπει στον ΟΗΕ να διεξάγει έρευνες.

Σε γενικές γραμμές, η έκθεση καταγγέλλει μια καθαρή αύξηση της σεξουαλικής βίας που συνδέεται με συγκρούσεις το 2025 σε σύγκριση με το 2024, μια βία που χαρακτηρίζεται από ακραία ωμότητα και στοχοθετεί κυρίως γυναίκες και κορίτσια. Υπενθυμίζεται ότι η Ρωσία και το Ισραήλ περιλαμβάνονται από το 2023 και το 2024 αντίστοιχα σε έναν άλλο κατάλογο ντροπής του ΟΗΕ, ο οποίος αφορά τη βία εναντίον των παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις, όπως παιδιά που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν και επιθέσεις σε σχολεία.