Ισραήλ: Νομοθετικός μαραθώνιος πριν τις εκλογές

Η ισραηλινή πολιτική σκηνή βρίσκεται σε τροχιά έντονων εξελίξεων, καθώς η κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχειρεί να προωθήσει επτά κρίσιμα νομοσχέδια πριν από την επικείμενη διάλυση του κοινοβουλίου και τη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών. Κάθε ένα από αυτά τα νομοσχέδια έχει ιδιαίτερη σημασία για τα κόμματα που απαρτίζουν τον κυβερνητικό συνασπισμό, προκαλώντας ωστόσο σφοδρές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, σύμφωνα με αναλυτές, ελπίζει ότι αυτή η νομοθετική πρωτοβουλία θα ενισχύσει τις πολιτικές του συμμαχίες και θα τον τοποθετήσει σε πλεονεκτική θέση ενόψει των εκλογών, οι οποίες προγραμματίζονται για τα τέλη Οκτωβρίου. Ωστόσο, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να μην καταφέρει να σχηματίσει νέα κυβέρνηση.

Ο Νετανιάχου, ο οποίος βρίσκεται στην πρωθυπουργία για περισσότερα από 18 χρόνια (με διακοπή από το 1996), αντιμετωπίζει την οργή της ισραηλινής κοινής γνώμης, κυρίως λόγω των κενών ασφαλείας που επέτρεψαν την πρωτοφανή επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Σε αυτό το τεταμένο κλίμα, ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Λαπίντ, δήλωσε μέσω ανάρτησής του στο Χ την Τρίτη: "Την ώρα που ανησυχούν για την επιβίωση του συνασπισμού τους, εμείς δίνουμε μάχη για τη χώρα και για το συμφέρον των Ισραηλινών πολιτών", προσθέτοντας ότι οι βουλευτές του καταβάλλουν προσπάθειες να εμποδίσουν την έγκριση των νομοσχεδίων.

Εξαίρεση από τη στρατιωτική θητεία: Το πιο αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο

Ανάμεσα στα επτά νομοσχέδια, αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη εσωτερική αντιπαράθεση αφορά την εξαίρεση από τη στρατιωτική θητεία για τους σπουδαστές θρησκευτικών κειμένων. Πρόκειται για ένα πάγιο αίτημα των υπερορθόδοξων κομμάτων, τα οποία στο παρελθόν έχουν απειλήσει επανειλημμένα να ρίξουν την κυβέρνηση εάν δεν ικανοποιηθούν οι ψηφοφόροι τους. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο προβλέπει ότι "το κράτος του Ισραήλ θα αναγνωρίσει τα πρόσωπα που έχουν δεσμευθεί να αφιερωθούν στη μελέτη της Τορά για μεγάλο χρονικό διάστημα ως άτομα που προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες προς όφελος του κράτους και του εβραϊκού λαού".

Εδώ και μήνες, ο νόμος για τη μελέτη της Τορά έχει ωθήσει χιλιάδες Ισραηλινούς σε διαδηλώσεις, ενώ αποτελεί συχνό θέμα συζήτησης σε τηλεοπτικές εκπομπές. Ο βασικός πολιτικός αντίπαλος του Νετανιάχου, πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Γκαντί Άιζενκοτ, σχολίασε δηκτικά: "Η κυβέρνηση εκμεταλλεύεται τις τελευταίες ημέρες (των συνεδριάσεων) της Κνεσέτ για να ψηφίσει νόμους κατά του στρατού", διαβεβαιώνοντας ότι μόνο το κόμμα του, το Yashar, είναι σε θέση να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση. Ο Άιζενκοτ κατήγγειλε ότι αυτός ο νομοθετικός "μαραθώνιος" έχει αποκλειστικό στόχο την υιοθέτηση νομοσχεδίων που δεν θα μπορούν να περάσουν όταν εκείνος ανέλθει στην εξουσία.

Ανταλλάγματα και μεταρρυθμίσεις υπό αυστηρές προθεσμίες

Σε αντάλλαγμα για την υποστήριξη του νομοσχεδίου για την εξαίρεση από τη στρατιωτική θητεία, οι βουλευτές των δύο υπερορθόδοξων κομμάτων αναμένεται να συμφωνήσουν να ψηφίσουν νόμους που προτείνει το Λικούντ, το κόμμα του Νετανιάχου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μεταρρύθμιση του οπτικοακουστικού τομέα, η οποία στοχεύει στην αναθεώρηση του ρυθμιστικού πλαισίου για τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς, καθώς και για διαδικτυακές πλατφόρμες. Η κυβέρνηση παρουσιάζει το μέτρο ως μια προσπάθεια να ανοίξει η αγορά στον ανταγωνισμό, ωστόσο οι επικριτές του καταγγέλλουν ότι ενισχύει τον πολιτικό έλεγχο επί των μέσων ενημέρωσης, οδηγεί στην κατάργηση της ανεξαρτησίας της πληροφόρησης και προσφέρει οικονομικά οφέλη σε δημοσιογραφικούς οργανισμούς που πρόσκεινται στην κυβέρνηση.

Ένα ακόμη νομοσχέδιο αφορά τη μεταρρύθμιση του καθεστώτος του εισαγγελέα του κράτους, ο οποίος είναι και ο νομικός σύμβουλος της κυβέρνησης. Το Λικούντ επιδιώκει να τον αποδυναμώσει, ορίζοντας ότι οι γνωματεύσεις του δεν θα είναι πλέον δεσμευτικές. Η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιδιώκει να καταργήσει μια ανεξάρτητη αρχή που ελέγχει την εξουσία και ότι πολιτικοποιεί τις νομικές διαδικασίες.

Τέλος, η κυβέρνηση Νετανιάχου επιχειρεί να καταργήσει μια μεταρρύθμιση της προηγούμενης κυβέρνησης, η οποία είχε θέσει τέλος στο μονοπώλιο των ραβίνων στην έκδοση πιστοποιητικών κοσέρ. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο μοιάζει να είναι ειδικά σχεδιασμένο για να ικανοποιήσει τα υπερορθόδοξα κόμματα, ιδίως το Shass. Η Κνεσέτ αναμένεται να διαλυθεί αυτόματα στις 15 Ιουλίου, ημερομηνία κατά την οποία η βουλή διακόπτει τις συνεδριάσεις της για το καλοκαίρι, με τις εκλογές να προγραμματίζονται για τις 27 Οκτωβρίου. Ωστόσο, προκειμένου να ολοκληρωθεί η εν εξελίξει νομοθετική διαδικασία, οι βουλευτές μπορούν να αναβάλουν κατά 12 ημέρες το κλείσιμο της βουλής, κάτι που θα παρείχε στον Νετανιάχου και τους συμμάχους του επιπλέον χρόνο για να ψηφίσουν αυτούς τους νόμους.