Ιστορία αεροπειρατειών στη Μέση Ανατολή: Από το 1968 στη Flydubai

Το περιστατικό που εκτυλίχθηκε την Τετάρτη κατά τη διάρκεια πτήσης της Flydubai δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο στο ταραγμένο γεωπολιτικό πλαίσιο της Μέσης Ανατολής. Η ιστορία των αεροπειρατειών στην περιοχή ανάγεται στη δεκαετία του 1960, όταν παλαιστινιακές ένοπλες οργανώσεις άρχισαν να χρησιμοποιούν πολιτικά αεροσκάφη ως μέσο για να προσελκύσουν τη διεθνή προσοχή στο παλαιστινιακό ζήτημα και να ασκήσουν πίεση για την απελευθέρωση κρατουμένων. Στη συνέχεια, η τακτική αυτή υιοθετήθηκε από άλλες οργανώσεις, όπως η Χεζμπολάχ, λίβυοι μαχητές και η Αλ Κάιντα, με αποτέλεσμα να σημειωθούν πολυάριθμες αεροπειρατείες στην ευρύτερη περιοχή τις επόμενες δεκαετίες. Ο κατάλογος που συνέταξε το Al-Monitor αποτυπώνει αυτή την πολύπλοκη διαδρομή.

Το 1968, το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP), μια μαρξιστική-λενινιστική παλαιστινιακή οργάνωση και συστατική παράταξη της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, κατέλαβε πτήση της El Al από τη Ρώμη προς το Τελ Αβίβ και την εκτρέπει στο Αλγέρι. Εκεί, οι αλγερινές αρχές ανέλαβαν την επιτήρηση επιβατών και πληρώματος. Οι μη Ισραηλινοί επιβάτες αφέθηκαν σταδιακά ελεύθεροι, ακολούθησαν οι Ισραηλινές γυναίκες και τα παιδιά, ενώ οι Ισραηλινοί άνδρες επιβάτες και το πλήρωμα παρέμειναν αιχμάλωτοι. Το PFLP απαίτησε την απελευθέρωση Παλαιστινίων κρατουμένων από το Ισραήλ και, μετά από 40 ημέρες, το Ισραήλ συμφώνησε να απελευθερώσει 24 Παλαιστίνιους κρατούμενους ως αντάλλαγμα για τους υπόλοιπους ομήρους.

Δύο χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο του «Μαύρου Σεπτέμβρη» του 1970 – της ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ του βασιλείου της Ιορδανίας και παλαιστινιακών μαχητικών ομάδων στο έδαφός του – το PFLP οργάνωσε μια σειρά συντονισμένων αεροπειρατειών, γνωστών ως οι αεροπειρατείες στο Dawson's Field, σε απομακρυσμένο αεροδιάδρομο της Ιορδανίας. Τέσσερα αεροσκάφη έγιναν αντικείμενο κατάληψης, εκ των οποίων τα τρία εκτράπηκαν στον συγκεκριμένο αεροδιάδρομο. Μετά την εκκένωση επιβατών και πληρώματος, το PFLP ανατίναξε το αεροσκάφος μπροστά στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Οι αεροπειρατές απαίτησαν την απελευθέρωση Παλαιστινίων κρατουμένων στο Ισραήλ και την Ευρώπη. Οι περισσότεροι όμηροι αφέθηκαν ελεύθεροι τις επόμενες εβδομάδες, ενώ οι υπόλοιποι απελευθερώθηκαν μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, έπειτα από μεσολάβηση του Αιγύπτιου προέδρου Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ για διευθέτηση μεταξύ της PLO και του βασιλιά Χουσεΐν της Ιορδανίας. Παράλληλα, αρκετά μέλη του PFLP που κρατούνταν σε ευρωπαϊκές φυλακές αφέθηκαν επίσης ελεύθερα.

Αν και δεν επρόκειτο για αεροπειρατεία, ένα άλλο σημαντικό περιστατικό εναέριας ασφάλειας σημειώθηκε το 1973, όταν ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη κατέρριψαν πτήση των Libyan Arab Airlines από την Τρίπολη προς το Κάιρο, αφού εισήλθε στον ελεγχόμενο από το Ισραήλ εναέριο χώρο πάνω από τη χερσόνησο του Σινά. Το αεροσκάφος είχε αποπροσανατολιστεί λόγω κακοκαιρίας και οι ισραηλινές δυνάμεις υποψιάστηκαν εχθρική αποστολή, καθώς δεν ανταποκρίθηκε στις εντολές προσγείωσης. Από τους 113 επιβαίνοντες, οι 108 έχασαν τη ζωή τους. Το περιστατικό παραμένει η μόνη γνωστή περίπτωση κατά την οποία το Ισραήλ κατέρριψε πολιτικό επιβατικό αεροσκάφος.

Το 1976, πτήση της Air France από το Τελ Αβίβ προς το Παρίσι δέχθηκε αεροπειρατεία λίγο μετά την απογείωση και εκτράπηκε στο Έντεμπε της Ουγκάντα από δύο μέλη του PFLP και δύο μέλη των Γερμανικών Επαναστατικών Πυρήνων. Οι αεροπειρατές απαίτησαν την απελευθέρωση Παλαιστινίων και άλλων μαχητών που κρατούνταν στο Ισραήλ και την Ευρώπη, ενώ διαχώρισαν τους Εβραίους και Ισραηλινούς επιβάτες από τους υπόλοιπους. Ισραηλινοί κομάντος εισέβαλαν στο αεροδρόμιο και διέσωσαν τους περισσότερους από τους 100 και πλέον ομήρους. Ο Γιονατάν Νετανιάχου, αδελφός του σημερινού πρωθυπουργού του Ισραήλ Βενιαμίν Νετανιάχου, διοικούσε την ισραηλινή μονάδα και σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης.

Το 1985, λιβανέζοι σιίτες μαχητές κατέλαβαν πτήση της TWA από την Αθήνα προς τη Ρώμη και την εκτρέπουν αρχικά στη Βηρυτό και στη συνέχεια στο Αλγέρι, απαιτώντας την απελευθέρωση εκατοντάδων Λιβανέζων σιιτών που κρατούνταν από το Ισραήλ. Κατά τη διάρκεια της 17ήμερης αντιπαράθεσης, το αεροσκάφος πραγματοποίησε δρομολόγια μεταξύ των δύο πόλεων, με ορισμένους επιβάτες να αφήνονται ελεύθεροι, ενώ οι υπόλοιποι όμηροι μεταφέρθηκαν τελικά στη Δαμασκό και απελευθερώθηκαν. Οι αεροπειρατές σκότωσαν τον δύτη του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Στέθεμ, κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας. Οι αμερικανικές αρχές συνέδεσαν αργότερα τους αεροπειρατές με τη Χεζμπολάχ.

Το 1995, μια αεροσυνοδός που ζητούσε άσυλο στο εξωτερικό κατέλαβε την πτήση 707 της Kish Air, η οποία εκτελούσε το δρομολόγιο από την Τεχεράνη προς το ιρανικό τουριστικό νησί Κις, και την προσγείωσε στο νότιο Ισραήλ. Οι ισραηλινές αρχές επέτρεψαν στη συνέχεια στο αεροπλάνο να επιστρέψει στο Ιράν. Ιρανοί επιβάτες, σε συνεντεύξεις τους στο Associated Press κατά την προσγείωση, εξέφρασαν την έκπληξή τους που βρέθηκαν στο Ισραήλ. Οι δύο χώρες δεν διατηρούν διπλωματικές σχέσεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Η πιο αξιοσημείωτη αεροπειρατεία στον 21ο αιώνα ήταν οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Συνολικά 19 αεροπειρατές της Αλ Κάιντα πήραν τον έλεγχο τεσσάρων αεροπλάνων, συντρίβοντας δύο από αυτά στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη και ένα άλλο στο Πεντάγωνο έξω από την Ουάσινγκτον. Ένα τέταρτο αεροπλάνο, το United 93, πιστεύεται ότι κατευθυνόταν προς στόχο στην Ουάσινγκτον, αλλά οι επιβάτες επαναστάτησαν και το αεροπλάνο συνετρίβη σε χωράφι στην πολιτεία της Πενσυλβάνια των ΗΠΑ. Συνολικά 2.996 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, συμπεριλαμβανομένων των αεροπειρατών.

Από τους 19 αεροπειρατές, οι 15 ήταν από τη Σαουδική Αραβία, δύο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ένας από τον Λίβανο και ένας από την Αίγυπτο.

Τον 21ο αιώνα έχουν σημειωθεί τουλάχιστον 10 αεροπειρατείες που συνδέονται με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η πιο πρόσφατη συνέβη το 2016 σε λιβυκό αεροσκάφος. Η πτήση 209 της Afriqiyah Airways εκτελούσε δρομολόγιο προς την πρωτεύουσα της Λιβύης, Τρίπολη, από τη Σεμπά στα νοτιοδυτικά, όταν δέχθηκε αεροπειρατεία και προσγειώθηκε στη Μάλτα από άνδρες που ήταν υποστηρικτές του δολοφονημένου Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής.

Η τελευταία γνωστή απόπειρα αεροπειρατείας σε πτήση με προορισμό το Ισραήλ σημειώθηκε το 2002, όταν οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας απέτρεψαν απόπειρα κατάληψης πτήσης της El Al από το Τελ Αβίβ προς την Κωνσταντινούπολη. Ένας επιβάτης, οπλισμένος με σουγιά, προσπάθησε να εισέλθει στο πιλοτήριο καθώς το αεροπλάνο πλησίαζε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά οι φρουροί ασφαλείας που επέβαιναν στην πτήση τον σταμάτησαν. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε με ασφάλεια στην Κωνσταντινούπολη και ο ύποπτος, ένας Άραβας πολίτης του Ισραήλ, συνελήφθη. Οι αναφορές εκείνης της εποχής δεν υπέδειξαν πιθανό κίνητρο.

Διαβάστε ακόμη:

Πτήση FlyDubai: Η επίθεση στον πιλότο, η απότομη πτώση και η επέμβαση των επιβατών – Πώς απετράπη η τραγωδία

Νετανιάχου για πτήση Flydubai: Απέτρεψαν μια νέα 11η Σεπτεμβρίου