Καύσιμα: Στις 30 Σεπτεμβρίου τα μέτρα για diesel

Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται στην τελική ευθεία για την οριστικοποίηση του σχεδίου αντιμετώπισης των αυξημένων διεθνών τιμών πετρελαίου, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται στο υπουργικό συμβούλιο της Τετάρτης 30 Σεπτεμβρίου. Σε αυτή τη συνεδρίαση αναμένεται να παρουσιαστεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη το βασικό πλαίσιο των παρεμβάσεων στα καύσιμα, με έμφαση στο πετρέλαιο κίνησης (diesel).

Η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει ότι στις 30 Σεπτεμβρίου θα ανακοινωθούν τα μέτρα για τα καύσιμα κίνησης, τα οποία θα καλύπτουν το επόμενο δεκαπενθήμερο. Η απόφαση για μικρό χρονικό ορίζοντα οφείλεται στη μεγάλη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών πετρελαίου, η οποία καθιστά επισφαλή οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη δέσμευση.

Στο επίκεντρο το diesel

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η στήριξη του πετρελαίου κίνησης. Τον Σεπτέμβριο εφαρμόστηκε κρατική επιδότηση περίπου 10 λεπτών ανά λίτρο, ενώ παράλληλα υπήρξαν και εμπορικές παρεμβάσεις από την αγορά. Η κυβέρνηση προσανατολίζεται στη συνέχιση της επιδότησης και τον Οκτώβριο, καθώς το diesel δεν αφορά μόνο τους ιδιώτες οδηγούς αλλά έχει άμεσο αντίκτυπο στις μεταφορές, τις επιχειρήσεις, την αγροτική παραγωγή και συνολικά στην αλυσίδα τιμών.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία και στα πρατήρια, ώστε η κρατική ενίσχυση να φτάνει ουσιαστικά στον καταναλωτή. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει πόσο θα μειωθεί τελικά η τιμή στην αντλία μετά τις παρεμβάσεις.

Δύο δόσεις και βλέπουμε

Η κυβέρνηση επιλέγει μια πολιτική σε δύο χρόνους. Πρώτα, στις 30 Σεπτεμβρίου, θα ανακοινωθούν τα μέτρα για το diesel και τα υπόλοιπα καύσιμα κίνησης. Στη συνέχεια, στις 14 Οκτωβρίου, θα ακολουθήσει το δεύτερο πακέτο, το οποίο θα περιλαμβάνει το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς η διάθεσή του στην αγορά ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου. Τότε αναμένεται να υπάρχει πληρέστερη εικόνα για τις διεθνείς τιμές και τις εμπορικές κινήσεις των εταιρειών.

Το σχέδιο για τη θέρμανση περιλαμβάνει επιδότηση στην τιμή του πετρελαίου στην αντλία, αλλά και ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης, δημιουργώντας ένα διπλό δίχτυ προστασίας για τα νοικοκυριά. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιδιώκει να κερδίσει χρόνο μέχρι να αποκρυσταλλωθεί η πορεία των διεθνών τιμών, αποφεύγοντας βεβιασμένες κινήσεις πανικού.

Και στη γωνία ο ΕΦΚ

Ένα μέτρο που παραμένει το μεγάλο ερώτημα είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ). Η μείωσή του έχει επανέλθει στη δημόσια συζήτηση, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να δηλώνει ότι η κυβέρνηση είναι επί της αρχής υπέρ, συνδέοντας όμως την εφαρμογή με τις δημοσιονομικές δυνατότητες και τις απαραίτητες ευρωπαϊκές προϋποθέσεις. Ο ΕΦΚ δεν φαίνεται να αποτελεί το πρώτο όπλο που θα χρησιμοποιηθεί τώρα.

Η λογική που αποτυπώνεται στα μέχρι τώρα ρεπορτάζ είναι ότι προηγούνται οι επιδοτήσεις στην αντλία, οι παρεμβάσεις στην αγορά και οι εμπορικές εκπτώσεις. Η μείωση του ΕΦΚ παραμένει ως επιλογή για την περίπτωση που η διεθνής ενεργειακή κρίση επιδεινωθεί και οι τιμές πετρελαίου πάρουν νέα, πολύ πιο έντονη ανοδική τροχιά. Δεν πρόκειται για μέτρο που έχει προαναγγελθεί για την Τετάρτη, αλλά η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ζήτημα, επισημαίνοντας τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις.

Η «καβάτζα» για τα δύσκολα

Έτσι, ο ΕΦΚ παραμένει ουσιαστικά ένα σημαντικό διαθέσιμο όπλο για μια δυσκολότερη φάση. Εάν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου ξεφύγουν περισσότερο, εάν οι επιδοτήσεις δεν επαρκούν και εάν η πίεση περάσει με μεγαλύτερη ένταση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, τότε η κυβέρνηση θα πρέπει να επανεξετάσει τα περιθώρια μιας πιο βαθιάς φορολογικής παρέμβασης. Αυτό θα απαιτήσει συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η συζήτηση για τον ΕΦΚ δεν είναι απλώς θέμα πολιτικής βούλησης αλλά συνδέεται με δημοσιονομικούς περιορισμούς και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις.

Το μεγάλο στοίχημα είναι η αντλία

Σε κάθε περίπτωση, η Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου θα είναι η πρώτη σημαντική ημερομηνία. Η κυβέρνηση θα πρέπει να δείξει όχι μόνο πόσα εκατομμύρια θα διαθέσει, αλλά κυρίως πόσο θα πέσει η τιμή στην αντλία, καθώς εκεί θα κριθεί η αποτελεσματικότητα κάθε μέτρου. Οι οδηγοί δεν ενδιαφέρονται για τον αριθμό των συσκέψεων ούτε για το ύψος των κονδυλίων· θέλουν να δουν την τιμή του diesel να κατεβαίνει. Οι επιχειρήσεις επιθυμούν να περιοριστεί το κόστος μεταφοράς, ώστε να αποφευχθεί νέο κύμα ανατιμήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες.

Το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο θέρμανσης. Στις 14 Οκτωβρίου θα ανοίξει το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο, με την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης και τις αποφάσεις για την τιμή του, το επίδομα και τις πρόσθετες παρεμβάσεις. Μέχρι τότε, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην 30ή Σεπτεμβρίου. Η Τετάρτη θα δείξει αν η κυβέρνηση έχει βρει έναν αποτελεσματικό τρόπο να φρενάρει την πίεση στα καύσιμα ή αν θα χρειαστεί σύντομα να τραβήξει από το συρτάρι τα πιο βαριά όπλα, με τον ΕΦΚ να παραμένει το μεγάλο ερώτημα.