ΚΕΦίΜ: Ιστορικό υψηλό για τον λαϊκισμό – Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κινείται η εκλογική επιρροή των κομμάτων που κατατάσσονται ως λαϊκιστικά στην Ελλάδα, με τα δημοσκοπικά δεδομένα του φθινοπώρου του 2026 να καταγράφουν ποσοστό 57,1%. Πρόκειται για επίδοση που, εφόσον επιβεβαιωνόταν στις κάλπες, θα ξεπερνούσε ακόμη και το 55,6% του 2015, όταν η χώρα βρισκόταν στο αποκορύφωμα της οικονομικής και πολιτικής κρίσης.

Τα στοιχεία προκύπτουν από μελέτη του Κέντρου Φιλελευθέρων Μελετών (ΚΕΦίΜ), η οποία εξετάζει την εκλογική υποστήριξη προς τα λαϊκιστικά κόμματα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, καταγράφοντας σημαντική ενίσχυση της συγκεκριμένης πολιτικής κατηγορίας τα τελευταία χρόνια.

Η έρευνα αξιοποιεί τη μεθοδολογία ταξινόμησης του Timbro και δεδομένα από τις βάσεις The PopuList και PolitPro. Οι συντάκτες της αναγνωρίζουν ότι η διάκριση μεταξύ λαϊκιστικών και μη λαϊκιστικών κομμάτων παρουσιάζει δυσκολίες, καθώς ορισμένοι πολιτικοί σχηματισμοί συνδυάζουν χαρακτηριστικά και από τις δύο κατηγορίες.

Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η κατάταξη ενός κόμματος ως λαϊκιστικού αποτελεί αναλυτική επιλογή της μελέτης και επηρεάζει άμεσα τα συνολικά ποσοστά που προκύπτουν.

Στο 57,1% η δημοσκοπική επιρροή στην Ελλάδα – Ξεπερνά τα επίπεδα του 2015

Η ελληνική περίπτωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η υποστήριξη προς τα κόμματα που περιλαμβάνονται στην κατηγορία του λαϊκισμού είχε κορυφωθεί στις εκλογές του 2015, φτάνοντας το 55,6%.

Ακολούθησε υποχώρηση στο 48,3% το 2019 και στο 44,7% στις εθνικές εκλογές του 2023. Ωστόσο, ο μέσος όρος των δημοσκοπήσεων Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου 2026 δείχνει σημαντική αντιστροφή αυτής της πορείας.

Με εκτιμώμενη συνολική υποστήριξη 57,1%, καταγράφεται αύξηση 12,4 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το εκλογικό αποτέλεσμα του 2023 και υπέρβαση κατά 1,5 μονάδα της επίδοσης του 2015.

Η αύξηση αφορά τόσο την αριστερή όσο και τη δεξιά πλευρά του πολιτικού φάσματος. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα αριστερά λαϊκιστικά κόμματα συγκεντρώνουν δημοσκοπικά 38,8%, έναντι 31,5% στις εκλογές του 2023.

Για τα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα το αντίστοιχο ποσοστό υπολογίζεται σε 18,3%, από 13,2% το 2023. Η μελέτη παρουσιάζει επίσης εκτίμηση 99 εδρών για την πρώτη κατηγορία και 46 για τη δεύτερη, με βάση την εκλογική αποτύπωση που χρησιμοποιεί.

Το μεγαλύτερο μέρος της υποστήριξης προς τα κόμματα που ταξινομούνται ως λαϊκιστικά στην Ελλάδα εξακολουθεί να εντοπίζεται στα αριστερά του πολιτικού φάσματος. Πρόκειται για χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τη χώρα από μεγάλο μέρος της Ευρώπης, όπου η άνοδος συνδέεται κυρίως με τη λαϊκιστική δεξιά.

Τα στοιχεία του 2026 αποτελούν δημοσκοπικές εκτιμήσεις και δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με τα καταγεγραμμένα αποτελέσματα εθνικών εκλογών.

Ιστορικό υψηλό στην Ευρώπη – Ενισχύονται κυρίως τα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα

Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η υποστήριξη στα κόμματα που η έρευνα χαρακτηρίζει λαϊκιστικά ανέρχεται το 2026 σε 33,5%, το υψηλότερο επίπεδο της μεταπολεμικής περιόδου.

Από το 2018 έως το 2023 το αντίστοιχο ποσοστό είχε διατηρηθεί κοντά στο 29%. Κατά την τελευταία τριετία, όμως, η ενίσχυση έφτασε τις 4,1 ποσοστιαίες μονάδες.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν τα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα, των οποίων η εκλογική υποστήριξη υπερδιπλασιάστηκε σε σύγκριση με το 2007, όταν βρισκόταν στο 9,9%. Το 2026 ανέρχεται σε 21,3%, έχοντας αυξηθεί κατά 3,1 μονάδες μόνο την τελευταία τριετία.

Αντίθετα, η υποστήριξη προς τα αριστερά λαϊκιστικά κόμματα στην Ευρώπη παραμένει σε σχετικά σταθερό εύρος, μεταξύ 6% και 10%. Σήμερα υπολογίζεται στο 7,6%, χαμηλότερα από το 8,1% του 2019.

Η σύγκριση της Ελλάδας με τις 31 ευρωπαϊκές χώρες που περιλαμβάνει ο Δείκτης παρουσιάζει επίσης ουσιαστικές μεταβολές. Το 2015, όταν η ελληνική επίδοση έφτανε το 55,6%, ο μέσος όρος των συγκεκριμένων χωρών βρισκόταν μόλις στο 24,4%.

Το 2026, ο μέσος όρος των 31 χωρών έχει αυξηθεί στο 32,6%, ενώ η απόσταση από την Ελλάδα, με βάση τη σύγκριση των εκλογικών δεδομένων που χρησιμοποιεί η μελέτη, έχει περιοριστεί σημαντικά.

Η έρευνα υπολογίζει τη σύγκλιση σε 19,1 ποσοστιαίες μονάδες, αποδίδοντας τις 10,9 μονάδες στην υποχώρηση της ελληνικής επίδοσης μεταξύ 2015 και 2023 και τις υπόλοιπες 8,3 στην αύξηση του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ο συγκεκριμένος υπολογισμός αφορά διαφορετική βάση σύγκρισης από τη δημοσκοπική εκτίμηση του 57,1% για το 2026.

Στην Ελλάδα, η περίοδος της οικονομικής κρίσης είχε οδηγήσει σε θεαματική ενίσχυση των κομμάτων αυτής της κατηγορίας. Το 2009 η υποστήριξή τους περιοριζόταν στο 18,4%, πριν αυξηθεί απότομα κατά τα χρόνια των μνημονίων.

Η αριστερή λαϊκιστική ψήφος έφτασε το 44,9% το 2015, για να μειωθεί στο 31,5% το 2023. Την ίδια περίοδο, η δεξιά λαϊκιστική ψήφος παρουσίασε διαφορετική διαδρομή, υποχωρώντας έως το 2019 και διπλασιάζοντας στη συνέχεια την επιρροή της, από 6,6% σε 13,2% το 2023.

Η μελέτη του ΚΕΦίΜ καταγράφει μια ευρύτερη μεταβολή των πολιτικών συσχετισμών στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να διατηρεί ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά υποστήριξης προς τα κόμματα που ταξινομούνται ως λαϊκιστικά. Το μέγεθος της σημερινής δημοσκοπικής τους επιρροής και η μετατροπή της σε πραγματική εκλογική δύναμη αποτελούν δύο διαφορετικά ζητήματα, τα οποία θα αποσαφηνιστούν στις επόμενες εθνικές εκλογές.