Τέλος στα «ήρεμα νερά»: Η Τουρκία ανοίγει τέσσερα μέτωπα απέναντι στην Ελλάδα

Η πολιτική των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα σειρά τουρκικών κινήσεων, οι οποίες επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, την Κύπρο και τη Θράκη. Την ώρα που η κυβέρνηση Μητσοτάκη εξακολουθεί να προτάσσει τον ελληνοτουρκικό διάλογο, η Τουρκία προετοιμάζει νομοθετική πρωτοβουλία για τη «Γαλάζια Πατρίδα», επεκτείνει τις ερευνητικές δραστηριότητές της στην περιοχή της Κύπρου και ενισχύει τον ρόλο της στις εσωτερικές εξελίξεις της Λιβύης.

Η συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Πρόκειται για εξέλιξη που ενισχύει τη διπλωματική θέση της Άγκυρας στην αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες, παρότι η Ελλάδα απορρίπτει το μνημόνιο ως αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Οι εξελίξεις αυτές αναζωπυρώνουν την κριτική προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής στρατηγικής. Η αποκλιμάκωση της έντασης έχει αποτελέσει κεντρική κυβερνητική επιδίωξη, όμως οι νέες τουρκικές πρωτοβουλίες δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τα αποτελέσματα που έχει αποφέρει στην υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και νέα NAVTEX προς την Κύπρο

Σύμφωνα με δημοσίευμα του τουρκικού τηλεοπτικού δικτύου Habertürk, στις 24 Οκτωβρίου, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) προχωρεί στην προετοιμασία νομοθετικής πρότασης για τη «Γαλάζια Πατρίδα», με στόχο την ενσωμάτωση των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες σε συγκεκριμένο εσωτερικό νομικό πλαίσιο.

Ο σχεδιασμός προβλέπει την έναρξη σύνταξης του νομοσχεδίου μέσα στον Νοέμβριο και την κατάθεσή του στην τουρκική Εθνοσυνέλευση πριν από το τέλος του 2026.

Η σχεδιαζόμενη ρύθμιση θα περιλαμβάνει διατάξεις για την υφαλοκρηπίδα, τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες και τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας που διεκδικεί η Τουρκία. Με βάση τις πληροφορίες του τουρκικού μέσου, τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο θα ορίζονται στα 6 ναυτικά μίλια, ενώ στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο στα 12 ναυτικά μίλια.

Επιπλέον, εξετάζεται η θεσμοθέτηση διαδικασίας χορήγησης άδειας από την Άγκυρα για οικονομικές, επιστημονικές και περιβαλλοντικές δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της. Αντίστοιχες προβλέψεις αναμένεται να αφορούν τον θαλάσσιο βυθό και το υπέδαφος.

Στη νομοθετική πρωτοβουλία ενδέχεται να περιληφθούν ακόμη ρυθμίσεις για το καθεστώς βραχονησίδων και άλλων γεωγραφικών σχηματισμών, ζήτημα που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω των πάγιων τουρκικών αμφισβητήσεων στο Αιγαίο.

Η ψήφιση ενός τέτοιου νόμου δεν θα μπορούσε αυτομάτως να δημιουργήσει διεθνώς αναγνωρισμένα κυριαρχικά δικαιώματα σε περιοχές που αμφισβητούνται. Ωστόσο, η ενσωμάτωση των τουρκικών αξιώσεων στην εσωτερική νομοθεσία θα αποτελούσε πρόσθετο πολιτικό και διοικητικό εργαλείο για την προώθησή τους.

Παράλληλα, η Τουρκία εξέδωσε τη NAVTEX 1049/26 για επιστημονικές έρευνες και υποθαλάσσιες εργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο, από τις 26 Οκτωβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η αναγγελία αφορά θαλάσσια περιοχή μεταξύ των νότιων τουρκικών ακτών και της Κύπρου, με συμμετοχή των πλοίων DENAR PATHFINDER, DENAR ECHO, DENAR EXPLORER και KIRICI.

Η δραστηριότητα συνδέεται με τις τουρκικές επιδιώξεις για ανάπτυξη υποθαλάσσιων ενεργειακών υποδομών προς τα Κατεχόμενα. Στον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί περιλαμβάνεται αγωγός φυσικού αερίου από την περιοχή του Αναμούρ μέχρι το Τεκνετζίκ, ανατολικά της Κερύνειας, μήκους περίπου 101 χιλιομέτρων.

Η νέα NAVTEX διαδέχεται προηγούμενη αναγγελία που κάλυπτε το διάστημα από την 1η έως τις 25 Οκτωβρίου, παρατείνοντας την παρουσία ερευνητικών δραστηριοτήτων στην ευρύτερη περιοχή.

Η ταυτόχρονη προώθηση της νομοθετικής πρωτοβουλίας για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και των θαλάσσιων ερευνών δημιουργεί πρόσθετη πίεση στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η ουσία βρίσκεται στην αποτροπή τετελεσμένων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν πολιτικά από την Τουρκία σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

Οι ΗΠΑ καταδικάζουν το τουρκολιβυκό, επιμένοντας στον διάλογο

Η αμερικανική στάση αποτελεί ακόμη έναν παράγοντα στην εξίσωση. Μετά την αρχική τοποθέτηση της 21ης Οκτωβρίου, η οποία επικεντρωνόταν στις διαπραγματεύσεις καλής πίστης, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανήλθε στις 25 Οκτωβρίου με σαφέστερη θέση για την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε την ανακοίνωση της επικύρωσης προκλητική και μη εποικοδομητική, επισημαίνοντας ότι αυξάνει την ένταση στην περιοχή και ότι η αμερικανική θέση επί του ζητήματος παραμένει αμετάβλητη.

Ταυτόχρονα, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε την έκκληση προς τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου να επιλύουν τις θαλάσσιες διαφορές με καλόπιστες διαπραγματεύσεις. Ειδική αναφορά έγινε στην Ελλάδα και την Τουρκία ως συμμάχους του ΝΑΤΟ, με σύσταση για συνέχιση των διμερών επαφών.

Η στάση αυτή αναγνωρίζει πλέον ρητά τον αποσταθεροποιητικό χαρακτήρα της λιβυκής απόφασης, διατηρώντας ωστόσο ως βασική αμερικανική προτεραιότητα την αποκλιμάκωση μεταξύ των δύο συμμάχων.

Το ζήτημα για την ελληνική διπλωματία είναι εάν η καταδίκη της τουρκολιβυκής συμφωνίας μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική διεθνή κινητοποίηση και σαφή προστασία των ελληνικών δικαιωμάτων.

Θράκη και Λιβύη: Δύο ακόμη μέτωπα της τουρκικής διπλωματίας

Η Άγκυρα επανέφερε την αντιπαράθεση και στο ζήτημα των μουφτήδων στη Δυτική Θράκη, επιχειρώντας να επιβάλει τη δική της ερμηνεία για το καθεστώς της μουσουλμανικής μειονότητας.

Με ανακοίνωση της 24ης Οκτωβρίου 2026, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε την Ελλάδα ότι παραβιάζει θρησκευτικά δικαιώματα, επειδή δεν αναγνωρίζει τους μουφτήδες που η τουρκική πλευρά χαρακτηρίζει εκλεγμένους εκπροσώπους της μειονότητας στην Κομοτηνή και την Ξάνθη.

Η Άγκυρα χρησιμοποίησε εκ νέου τον όρο «τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης» και ζήτησε από τις ελληνικές αρχές να εγκαταλείψουν το ισχύον σύστημα επιλογής των μουφτήδων.

Η απάντηση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν άμεση και στηρίχθηκε στη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, η οποία καθορίζει το καθεστώς της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη.

Η Αθήνα υπενθύμισε ότι πρόκειται για θρησκευτική μειονότητα Ελλήνων πολιτών και ότι η διαδικασία επιλογής μουφτήδων έχει αναμορφωθεί με τον νόμο 4964/2022, προβλέποντας συμμετοχή μελών της μειονότητας, συμπεριλαμβανομένων γυναικών.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών επισήμανε επίσης την αντίφαση που διαπιστώνει στην τουρκική επιχειρηματολογία, καθώς στην ίδια την Τουρκία οι μουφτήδες διορίζονται από το κράτος.

Παρά τη σαφή επίκληση του διεθνούς και του εσωτερικού δικαίου, η επανάληψη των τουρκικών παρεμβάσεων προκαλεί ανησυχία για την προσπάθεια μεταφοράς διμερών πολιτικών επιδιώξεων σε ζητήματα που αφορούν Έλληνες πολίτες και την εσωτερική λειτουργία της ελληνικής Πολιτείας.

Στη Λιβύη, η τουρκική επιρροή αποκτά πλέον και στρατιωτική διάσταση. Μετά την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική Βουλή της χώρας, η Άγκυρα επιδιώκει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την ενοποίηση των αντίπαλων στρατιωτικών δομών.

Στις 24 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι στην τουρκική πρωτεύουσα πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ του υφυπουργού Άμυνας της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, Αμπντουλσαλάμ Αλ-Ζούμπι, και του Σαντάμ Χάφταρ, αναπληρωτή διοικητή των δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης.

Αντικείμενο των συνομιλιών ήταν η κατανομή στρατιωτικών αρμοδιοτήτων και η δημιουργία κοινής διοικητικής δομής. Ωστόσο, οι επαφές δεν οδήγησαν σε οριστική συμφωνία.

Οι πληροφορίες από λιβυκά μέσα αναφέρουν ότι η πλευρά Χάφταρ επιδιώκει ταυτόχρονη διευθέτηση του πολιτικού και του στρατιωτικού σκέλους, ενώ η πλευρά της Τρίπολης προκρίνει την ολοκλήρωση της στρατιωτικής συνεννόησης πριν από τις πολιτικές αποφάσεις.

Στις προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνονται αλλαγές στη σημερινή στρατιωτική διοίκηση και η συγκρότηση νέων κοινών οργάνων. Οι αναφορές αυτές αφορούν διαπραγματευτικά σχέδια, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί η τελική αποδοχή τους από τα εμπλεκόμενα μέρη.

Η Αίγυπτος παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις εξελίξεις, καθώς διαθέτει ισχυρούς δεσμούς με την ανατολική Λιβύη και αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Αιγύπτου του 2020 αποτελεί βασικό στοιχείο της κοινής τους διπλωματικής θέσης.

Παράλληλα, Αθήνα και Κάιρο βρίσκονται σε συζητήσεις για την περαιτέρω επέκταση της μεταξύ τους οριοθέτησης προς τα ανατολικά, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη μεταστροφή της ανατολικής λιβυκής Βουλής.

Η τουρκική συμμετοχή στις συνομιλίες για τον στρατό της Λιβύης δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αποκτήσει διαύλους επικοινωνίας και επιρροής και στις δύο πλευρές της διαιρεμένης χώρας. Η προοπτική αυτή ενδέχεται να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση στη Βόρεια Αφρική και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι ισχυρισμοί περί πλήρους τουρκικού ελέγχου της Λιβύης δεν επιβεβαιώνονται από τις έως τώρα εξελίξεις. Εντούτοις, η διαδοχική προσέγγιση της Άγκυρας με την Τρίπολη και τη Βεγγάζη συνιστά σημαντική μεταβολή των περιφερειακών ισορροπιών.

Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια σύνθετη διπλωματική πραγματικότητα, στην οποία η Τουρκία συνδυάζει νομοθετικές πρωτοβουλίες, θαλάσσιες δραστηριότητες, δημόσιες παρεμβάσεις για τη Θράκη και στρατιωτικές επαφές στη Λιβύη.

Η πολιτική των «ήρεμων νερών» κρίνεται πλέον από την ικανότητα της Αθήνας να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες κινήσεις που επηρεάζουν τα ελληνικά συμφέροντα. Η προσήλωση στον διάλογο συνοδεύεται από αυξημένη ανάγκη για διπλωματικές πρωτοβουλίες, διεθνείς συμμαχίες και έμπρακτη υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.