Η σκιά του Ιράν πάνω από το τετ α τετ Τραμπ – Σι στο Πεκίνο
Ο Μάιος, όταν έχει προγραμματιστεί η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, μοιάζει μακρινός μέσα στο πυκνό γεωπολιτικό τοπίο που διαμορφώνεται καθημερινά στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, ακριβώς αυτή η πίεση του χρόνου φαίνεται να βαραίνει πλέον τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος επιδιώκει να φτάσει στην Κίνα έχοντας προηγουμένως διαχειριστεί μια κρίση που απειλεί να τραυματίσει το διεθνές του προφίλ. Η σύνοδος με τον Σι Τζινπίνγκ αποκτά έτσι βαρύνουσα σημασία, καθώς ο Λευκός Οίκος θέλει να τη μετατρέψει σε επίδειξη ισχύος σε μια περίοδο που η Ουάσιγκτον δοκιμάζεται ταυτόχρονα σε στρατιωτικό, ενεργειακό και διπλωματικό επίπεδο.
Η εικόνα αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η στρατηγική αντιπαράθεση με την Κίνα παραμένει ο κεντρικός άξονας της αμερικανικής πολιτικής. Το Reuters σημειώνει ότι η αναμενόμενη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα θα είναι η πρώτη του εδώ και οκτώ χρόνια και έρχεται σε μια φάση όπου οι εμπορικές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές τριβές ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου παραμένουν οξείες, παρά τις περιοδικές προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Το Πεκίνο βλέπει ευκαιρία, αλλά και κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών
Από την κινεζική οπτική, ο πόλεμος με το Ιράν δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως περιφερειακή κρίση, αλλά και ως στρατηγικό τεστ για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Πεκίνο έχει επιλέξει να προβάλει σταθερά γραμμή υπέρ της εκεχειρίας, της διαπραγμάτευσης και της αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Σε δημόσιες τοποθετήσεις του, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι έχει ζητήσει κατάπαυση του πυρός και πολιτική λύση, ενώ το Πεκίνο έχει κινηθεί και διπλωματικά τόσο προς τη Ρωσία όσο και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και περιφερειακούς παίκτες, επιχειρώντας να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κινεζική ηγεσία παρακολουθεί αμέτοχη ή χωρίς ανησυχία τις εξελίξεις. Η κρίση έχει ήδη πλήξει κρίσιμες ενεργειακές ροές, ανεβάζει τις τιμές του πετρελαίου και πιέζει την κινεζική οικονομία σε τομείς όπως η διύλιση, οι μεταφορές και οι αερομεταφορές. Το Reuters έχει καταγράψει ότι το Πεκίνο ζητεί από ανεξάρτητα διυλιστήρια να διατηρήσουν την παραγωγή τους, ενώ οι μεγάλες κινεζικές αεροπορικές εταιρείες προειδοποιούν για σοβαρή επιβάρυνση από το αυξημένο κόστος καυσίμων. Με άλλα λόγια, η Κίνα μπορεί να διακρίνει γεωπολιτικά οφέλη από τη φθορά της Ουάσιγκτον, την ίδια στιγμή όμως γνωρίζει ότι μια παρατεταμένη αποσταθεροποίηση του Κόλπου αγγίζει άμεσα τα δικά της ζωτικά συμφέροντα.
Η αμερικανική πίεση, το Ιράν και το βάρος της επίσκεψης
Η εβδομάδα που ξεκινά θεωρείται κρίσιμη για τις αποφάσεις του Λευκού Οίκου. Ο Τραμπ έχει θέσει νέο τελεσίγραφο προς την Τεχεράνη για το Στενό του Ορμούζ, προειδοποιώντας ότι αν δεν υπάρξει συμμόρφωση, οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με Reuters και Axios, βρίσκονται σε εξέλιξη παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ιράν και περιφερειακούς μεσολαβητές για πιθανή 45ήμερη εκεχειρία, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα προς μια πιο μόνιμη διευθέτηση.
Αυτό το διπλό σχήμα, πίεση από τη μία και διαπραγμάτευση από την άλλη, δείχνει ότι η Ουάσιγκτον αναζητεί επειγόντως ένα πλαίσιο ελέγχου της κρίσης. Το ζητούμενο για τον Τραμπ δεν είναι μόνο να αποτρέψει νέα περιφερειακή ανάφλεξη, αλλά και να μην προσέλθει στο Πεκίνο με ανοιχτό μέτωπο που θα μετατρέπει το ταξίδι σε διπλωματικό βαρίδι. Η συνάντηση με τον Σι δεν αφορά πλέον μόνο το εμπόριο, τους δασμούς ή την τεχνολογία. Αφορά και το ποιος εμφανίζεται ικανός να επιβάλλει όρους σταθερότητας σε ένα διεθνές σύστημα που έχει εισέλθει σε φάση έντονης αστάθειας.
Για το Πεκίνο, η σύνοδος είναι επίσης κρίσιμη. Η κινεζική ηγεσία θέλει ένα διεθνές περιβάλλον αρκετά σταθερό ώστε να μη διαταράσσονται οι μακροπρόθεσμοι αναπτυξιακοί σχεδιασμοί της χώρας και αρκετά ρευστό ώστε να αναδεικνύονται τα όρια της αμερικανικής ισχύος. Η επερχόμενη συνάντηση Τραμπ – Σι, εφόσον τελικά πραγματοποιηθεί, θα διεξαχθεί με αυτό το βαρύ υπόβαθρο: έναν πόλεμο που δεν έχει κλείσει, μια αγορά ενέργειας σε διαρκή νευρικότητα και δύο υπερδυνάμεις που χρειάζονται η καθεμία, για διαφορετικούς λόγους, ένα ελεγχόμενο σήμα σταθερότητας.
