Κίνδυνος για δημόσια έργα λόγω ανατιμήσεων

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται ο κλάδος των τεχνικών εταιρειών στην Ελλάδα, με τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΠΕΔΜΕΔΕ), Κωνσταντίνο Γκολιόπουλο, να περιγράφει ένα ζοφερό τοπίο για το μέλλον των δημόσιων υποδομών. Κατά τη διάρκεια ενημερωτικής συνάντησης με εκπροσώπους του Τύπου, ο κ. Γκολιόπουλος ανέλυσε τις πολλαπλές παθογένειες που ταλανίζουν τον κλάδο, από τις εκρηκτικές ανατιμήσεις των υλικών έως τη γραφειοκρατική ασφυξία και τις καθυστερήσεις πληρωμών, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μαζικής διακοπής εργασιών.

Η νέα κρίση από τη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις στις τιμές

Το επίκεντρο της ανησυχίας αποτελεί η νέα γεωπολιτική αναταραχή που προκαλεί η κατάσταση στο Ιράν, η οποία προστίθεται στις ήδη υπάρχουσες πιέσεις από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο κ. Γκολιόπουλος ανέφερε ότι οι τιμές σε βασικά υλικά και εργασίες έχουν σημειώσει αυξήσεις που ξεπερνούν το 50%, με πρόσθετες επιβαρύνσεις της τάξης του 15% έως 30% επί του συνολικού κόστους, καθιστώντας πολλές από τις αρχικές συμβάσεις πρακτικά ανεκτέλεστες. Το ζήτημα αυτό ήταν και ο λόγος για την προγραμματισμένη κοινή συνέντευξη Τύπου με όλες τις εργοληπτικές οργανώσεις, όπως οι ΣΑΤΕ, ΠΕΣΕΔΕ, ΠΕΔΜΕΔΕ και ΣΤΕΑΤ, οι οποίες ζήτησαν εξάμηνη παράταση των προθεσμιών και αποζημίωση για τις εταιρείες που θα συνεχίσουν τα έργα χωρίς να κάνουν χρήση της παράτασης.

Τιμολόγια του 2004 και ανενεργό Παρατηρητήριο Τιμών

Ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα που εντοπίστηκαν είναι η χρήση παρωχημένων τιμολογίων για τη δημοπράτηση έργων. Ο κ. Γκολιόπουλος τόνισε ότι οι μελέτες για σύγχρονα δημόσια έργα εξακολουθούν να βασίζονται σε επίσημα κρατικά τιμολόγια που θεσπίστηκαν το 2004, δηλαδή πριν από 22 χρόνια. Αυτή η στρέβλωση αναγκάζει τις εταιρείες είτε να καταφεύγουν σε συμπληρωματικές συμβάσεις για να καλύψουν το πραγματικό κόστος, είτε να εγκαταλείπουν τα έργα. Παράλληλα, το θεσμοθετημένο Παρατηρητήριο Τιμών παραμένει ανενεργό, με αποτέλεσμα να μην εκδίδονται οι απαραίτητοι συντελεστές αναθεώρησης. Ως λύση, προτάθηκε η δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας που, με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, θα επικαιροποιεί τις τιμές των υλικών σε εβδομαδιαία βάση.

Ο πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ κατήγγειλε ότι οι εργοληπτικές εταιρείες έχουν μετατραπεί σε άτυπους χρηματοδότες του κράτους, καθώς οι πληρωμές των λογαριασμών, που βάσει νόμου πρέπει να γίνονται εντός δύο μηνών, στην πράξη καθυστερούν σημαντικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι μηχανικοί που βοήθησαν στη Θεσσαλία μετά την κακοκαιρία Daniel και παραμένουν απλήρωτοι τρία χρόνια μετά. Επιπλέον, οι υπηρεσίες συχνά αρνούνται να εγκρίνουν νόμιμες αναθεωρήσεις τιμών, αναγκάζοντας τους εργολάβους να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη.

Διπλή γραφειοκρατία και υποστελέχωση

Ο κλάδος αντιμετωπίζει επίσης το παράδοξο της ταυτόχρονης εφαρμογής δύο διαφορετικών συστημάτων ελέγχου από τον ΕΦΚΑ. Ενώ ισχύει το σύγχρονο σύστημα "Εργάνη", όπου κάθε εργαζόμενος δηλώνεται καθημερινά, διατηρείται παράλληλα το παρωχημένο σύστημα του "τεκμαρτού προσδιορισμού εργατικής δαπάνης", που χρονολογείται από τις δεκαετίες του 1940 και 1950. Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την υποστελέχωση και την έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης στις δημόσιες υπηρεσίες, με αποτέλεσμα ακόμη και υπουργικές αποφάσεις να "κολλάνε" σε υπηρεσιακούς υπαλλήλους που διστάζουν να υπογράψουν.

Προειδοποίηση για μαζική παύση εργασιών

Ο κ. Γκολιόπουλος προειδοποίησε ότι, αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, ο κίνδυνος μαζικής παύσης εργασιών είναι ορατός. "Αν σταματήσουν 50 έργα, ο αριθμός είναι χαμηλός. Μιλάμε για πολύ περισσότερα έργα, από τα οποία ορισμένα συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης", τόνισε, σημειώνοντας ότι το Υπουργείο ήδη προσπαθεί να κάνει τροπολογίες και ανακατανομές κονδυλίων για να μην χαθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι. Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι ο κλάδος διαθέτει τεχνογνωσία, συμμετέχει ενεργά στα ευρωπαϊκά όργανα και καταθέτει συνεχώς ρεαλιστικές προτάσεις.