Κυψέλη: Ο Καρύδης προειδοποιεί για επίδραση της καθίζησης στα κτίρια

Με μεγαλύτερη ανησυχία από εκείνη με την οποία προσήλθαν αποχώρησαν αρκετοί κάτοικοι της Κυψέλης από τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Αθηναίων, όπου εξετάστηκαν οι ρωγμές και οι φθορές που έχουν εμφανιστεί σε πολυκατοικίες κοντά στα έργα της Γραμμής 4 του Μετρό.

Καθοριστική για το κλίμα που διαμορφώθηκε ήταν η παρέμβαση του ομότιμου καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Παναγιώτη Καρύδη. Ο έμπειρος πολιτικός μηχανικός συνέδεσε την καθίζηση του εδάφους με επιβάρυνση του φέροντος οργανισμού των κτιρίων, επισημαίνοντας παράλληλα ότι δεν διαθέτει ακόμη το σύνολο των τεχνικών δεδομένων για να καταλήξει σε οριστική αξιολόγηση.

Η τοποθέτησή του ήρθε σε σαφή απόσταση από τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις της Ελληνικό Μετρό, η οποία υποστηρίζει ότι οι έλεγχοι και οι τεχνικές εκθέσεις που έχουν συνταχθεί μέχρι σήμερα δεν καταγράφουν απώλεια φέρουσας ικανότητας σε κανένα από τα εξεταζόμενα κτίρια.

Στη συνεδρίαση συμμετείχε η διοίκηση της Ελληνικό Μετρό. Απουσίαζαν, ωστόσο, εκπρόσωποι του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και της αναδόχου κοινοπραξίας, παρότι το ζήτημα αφορά ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια έργα της Αθήνας και έχει προκαλέσει έντονη ανασφάλεια σε δεκάδες οικογένειες.

Οι κάτοικοι ζητούν πλήρη πρόσβαση στα πρωτογενή στοιχεία των μετρήσεων και όχι αποκλειστικά στα τελικά συμπεράσματα της τεχνικής έκθεσης που έχει εκπονηθεί από εμπειρογνώμονες της αναδόχου εταιρείας. Το αίτημά τους παραμένει μέχρι στιγμής χωρίς ουσιαστική ανταπόκριση, καθώς η Ελληνικό Μετρό εμφανίζεται απρόθυμη να παραδώσει τα δεδομένα απευθείας στους ίδιους ή στους τεχνικούς συμβούλους που έχουν επιλέξει.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικό Μετρό, Χρήστος Φαφούτης, υποστήριξε ότι τα πρωτογενή στοιχεία μπορούν να διαβιβαστούν μόνο σε αρμόδιο δημόσιο οργανισμό που διαθέτει εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό.

Όπως ανέφερε, οι αρχικές μετρήσεις χρειάζονται επεξεργασία με κατάλληλα εργαλεία και ειδική τεχνογνωσία, καθώς η ερμηνεία τους από πρόσωπα χωρίς την απαιτούμενη εξειδίκευση μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα.

Η θέση αυτή ενίσχυσε τη δυσπιστία των κατοίκων. Για τους ιδιοκτήτες και τους ενοίκους των πληγέντων κτιρίων, η δημοσιοποίηση των δεδομένων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς τη διαδικασία ελέγχου.

Οι κάτοικοι ζητούν ανεξάρτητο έλεγχο και πλήρη πρόσβαση στις μετρήσεις

Ο δικηγόρος των κατοίκων Θανάσης Καμπαγιάννης, οι οποίοι έχουν ήδη αποστείλει εξώδικη δήλωση, υπογράμμισε ότι το αίτημά τους δεν εξαντλείται στην ενημέρωση για τα τελικά συμπεράσματα της έκθεσης. Ζητούν να γνωρίζουν τα δεδομένα, τις μετρήσεις και τη μεθοδολογία πάνω στα οποία στηρίχθηκε η τεχνική αξιολόγηση.

Οι κάτοικοι έχουν προτείνει τον ορισμό δύο ανεξάρτητων τεχνικών συμβούλων. Ο ένας είναι καθηγητής του ΕΜΠ με ειδίκευση στις υπόγειες κατασκευές και ο δεύτερος δομοστατικός πολιτικός μηχανικός, ώστε να εξεταστούν τόσο οι επιπτώσεις των εργασιών διάνοιξης όσο και η πραγματική κατάσταση των κτιρίων.

Ο Θανάσης Καμπαγιάννης ξεκαθάρισε ότι η απαίτηση για ανεξάρτητο έλεγχο δεν αποτελεί ένδειξη κακοπιστίας. Αποτελεί ζήτημα εμπιστοσύνης για ανθρώπους που βλέπουν ρωγμές να εμφανίζονται στα σπίτια τους και καλούνται να αρκεστούν σε διαβεβαιώσεις χωρίς να έχουν πρόσβαση στα στοιχεία που τις στηρίζουν.

Στη συνεδρίαση τέθηκε επίσης το περιεχόμενο εγγράφου της Ελληνικό Μετρό, το οποίο χρονολογείται από τον Ιανουάριο και αφορά την ακινητοποίηση του μετροπόντικα στην περιοχή της πλατείας Κυψέλης.

Κατά την πλευρά των κατοίκων, το έγγραφο περιέγραφε δυσμενείς γεωλογικές συνθήκες και προέβλεπε ότι μετά την απομάκρυνση του μηχανήματος θα ακολουθούσε διαφορετικός τύπος εδάφους. Η αναφορά αυτή δημιούργησε εύλογα ερωτήματα σχετικά με το αν οι συνθήκες που εμφανίστηκαν αργότερα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί και αν είχαν ληφθεί εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.

Οι εκπρόσωποι της Ελληνικό Μετρό απάντησαν ότι ο μετροπόντικας είχε σταματήσει τον Ιανουάριο για προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης κοντά στον σταθμό Κυψέλης και όχι εξαιτίας των προβλημάτων που καταγράφηκαν αργότερα.

Ο Χρήστος Φαφούτης επανέλαβε ότι η ασφάλεια αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα σε όλα τα στάδια του έργου, από τη μελέτη και την κατασκευή έως τη λειτουργία. Επικαλέστηκε επίσης την εμπειρία της εταιρείας από την κατασκευή περισσότερων από 100 χιλιομέτρων σηράγγων κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ελληνικό Μετρό, Χρήστο Καραδήμα, από τη στιγμή που εντοπίστηκαν οι πρώτες ενδείξεις ενεργοποιήθηκαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα. Οι μικρομετακινήσεις παρακολουθούνται καθημερινά και, όταν οι τιμές πλησιάζουν τα καθορισμένα όρια, πραγματοποιούνται συσκέψεις, επιθεωρήσεις, αυτοψίες και εργασίες αποκατάστασης όπου κρίνεται αναγκαίο.

Η εταιρεία υποστήριξε ότι η διαδικασία είχε αρχίσει πριν το θέμα λάβει μεγάλη δημοσιότητα. Από τον Μάρτιο, όπως ανέφερε, πραγματοποιούνταν αυτοψίες, καταγραφές ζημιών και επεμβάσεις σε κτίρια της περιοχής.

Για τα ακίνητα που έχουν ήδη εξεταστεί συντάχθηκαν εκθέσεις από τρεις μηχανικούς του αναδόχου. Η Ελληνικό Μετρό επιμένει ότι από τους ελέγχους αυτούς δεν προέκυψε πρόβλημα στη στατική επάρκεια ή απώλεια φέρουσας ικανότητας.

Το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι ότι οι τεχνικές εκθέσεις προέρχονται από μηχανικούς της αναδόχου πλευράς, ενώ οι κάτοικοι ζητούν ανεξάρτητη πραγματογνωμοσύνη και πρόσβαση στο σύνολο των δεδομένων. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, απουσίαζε από τη συζήτηση, αφήνοντας την Ελληνικό Μετρό να διαχειριστεί μόνη της ένα θέμα που αφορά την ασφάλεια κατοικιών και τη συνέχιση ενός δημόσιου έργου δισεκατομμυρίων.

Καρύδης: Η καθίζηση έχει επηρεάσει τον φέροντα οργανισμό

Η παρέμβαση του Παναγιώτη Καρύδη ήταν εκείνη που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αναστάτωση. Ο ομότιμος καθηγητής διευκρίνισε εξαρχής ότι δεν έχει λάβει τις μετρήσεις και τα τεχνικά στοιχεία που απαιτούνται για μια πλήρη και οριστική γνωμάτευση.

Τόνισε, όμως, ότι η υποχώρηση και η καθίζηση του εδάφους έχουν οπωσδήποτε επιδράσει στον φέροντα οργανισμό των κτιρίων. Η επίδραση αυτή δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι έχουν προκληθεί εμφανείς ρωγμές στα δομικά στοιχεία ή ότι κάποιο κτίριο βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης.

Για να εξηγήσει τη διαφορά ανάμεσα στις ορατές ζημιές και στη συνολική επιβάρυνση, χρησιμοποίησε ένα απλό παράδειγμα. Αν η αρχική αντοχή ενός κτιρίου αποτιμηθεί σε δέκα μονάδες, μια βλάβη στα μη φέροντα στοιχεία μπορεί να αφαιρεί δύο μονάδες, ενώ η επίδραση στον φέροντα οργανισμό μπορεί να αντιστοιχεί σε απώλεια τεσσάρων μονάδων.

Η αναφορά αυτή δεν αποτελεί συγκεκριμένη αποτίμηση των πολυκατοικιών της Κυψέλης. Καταδεικνύει, όμως, ότι οι ρωγμές σε τοίχους, δάπεδα και διαχωριστικά στοιχεία δεν αρκούν από μόνες τους για να περιγράψουν το σύνολο της επίδρασης που μπορεί να έχει προκαλέσει η μετακίνηση του εδάφους.

Ο καθηγητής χαρακτήρισε αυτονόητη την πλήρη αποκατάσταση των μη φερόντων στοιχείων. Μια σωστά σχεδιασμένη επέμβαση, όπως είπε, μπορεί να επαναφέρει το κτίριο στην προηγούμενη κατάσταση και να προσθέσει επιπλέον στοιχεία ασφάλειας και αντισεισμικής προστασίας.

Στις περιπτώσεις όπου διαπιστωθεί επιβάρυνση του φέροντος οργανισμού, μπορούν να εξεταστούν παρεμβάσεις ενίσχυσης της θεμελίωσης, σταθεροποίησης του εδάφους και αποκατάστασης της απώλειας αντοχής.

Ο έλεγχος δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στο εσωτερικό των κτιρίων. Απαιτείται εξέταση των συνδέσεων με τα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, λυμάτων και ηλεκτροδότησης, καθώς η παραμόρφωση του εδάφους μπορεί να επηρεάσει σωληνώσεις, αγωγούς και εγκαταστάσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις αποκολλήσεις κτιρίων από γειτονικές κατασκευές και στις παραμορφώσεις που έχουν παρατηρηθεί. Κάθε πολυκατοικία διαθέτει διαφορετική ηλικία, θεμελίωση, δομική διάταξη και ιστορικό επεμβάσεων. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται ξεχωριστή αξιολόγηση ανά ακίνητο και δεν αρκεί μια γενική έκθεση για ολόκληρη την περιοχή.

Ο Παναγιώτης Καρύδης έδωσε μεγάλη έμφαση στην ανάγκη εντοπισμού των αιτίων. Πρέπει να διευκρινιστεί αν η καθίζηση συνδέεται με τη λειτουργία του μετροπόντικα, τις συνθήκες διάνοιξης, την παρουσία νερού, τη γεωλογική σύσταση και την ποιότητα του εδάφους ή με συνδυασμό αυτών των παραγόντων.

Βασική προϋπόθεση για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των κατοίκων είναι να αποδειχθεί ότι το φαινόμενο έχει σταματήσει και ότι δεν θα επαναληφθεί όταν ξεκινήσουν ξανά οι εργασίες.

Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι το έργο του Μετρό πρέπει να συνεχιστεί με απόλυτες εγγυήσεις για την ασφάλεια των υφιστάμενων κτιρίων. Η πρόοδος ενός τόσο σημαντικού έργου δεν μπορεί να στηριχθεί στην υποβάθμιση των προβλημάτων που καταγράφονται πάνω από τη σήραγγα.

Έθεσε επίσης το ερώτημα για τις επιπτώσεις που μπορεί να εμφανιστούν στα κτίρια των επόμενων περιοχών από τις οποίες θα περάσει ο μετροπόντικας. Η διερεύνηση της Κυψέλης δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση των σημερινών ζημιών. Αφορά και την πρόληψη αντίστοιχων περιστατικών στην επόμενη φάση του έργου.

Ο δήμαρχος Αθηναίων χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητική την τοποθέτηση Καρύδη. Επισήμανε ότι η διαπίστωση περί επίδρασης στον φέροντα οργανισμό βρίσκεται σε απόσταση από τις διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχει πρόβλημα στατικής επάρκειας.

Κατά τον δήμαρχο, η πιθανή μείωση της αντοχής αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περίπτωση σεισμού. Υπογράμμισε ότι οι κάτοικοι καλούνται να επιστρέψουν στα σπίτια τους χωρίς να έχουν λάβει πλήρεις και ανεξάρτητες απαντήσεις για την πραγματική κατάσταση των κτιρίων.

Οι κάτοικοι έθεσαν ακόμη το ζήτημα των ορίων της ζώνης επιρροής του έργου. Ο εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας Χρήστος Ρώκας ανέφερε περίπτωση πολίτη που ζήτησε προληπτικό έλεγχο και έλαβε την απάντηση ότι το κτίριό του βρίσκεται 33 μέτρα από τον άξονα της σήραγγας και τέσσερα μέτρα έξω από το επίσημο όριο επιρροής.

Το περιστατικό δημιουργεί ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο καθορίζεται η συγκεκριμένη ζώνη και για το αν οι πραγματικές γεωλογικές συνθήκες μπορούν να περιοριστούν με ακρίβεια σε μία θεωρητική γραμμή πάνω στον χάρτη.

Παρά τις διαβεβαιώσεις της Ελληνικό Μετρό ότι πλέον δεν καταγράφονται ούτε μικρομετακινήσεις, ο κάτοικος Αλέξανδρος Κουτρουλάρης δήλωσε ότι στο σπίτι του συνεχίζουν να εμφανίζονται νέες ρωγμές σε τοίχους και δάπεδα.

Ζήτησε αναλυτικές μελέτες για τη φέρουσα ικανότητα των κτιρίων και όχι απλές εργασίες επισκευής των εμφανών βλαβών. Η αποκατάσταση του σοβά και της τοιχοποιίας δεν αρκεί, όταν παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για την κατάσταση της θεμελίωσης και του φέροντος οργανισμού.

Το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας αποφάσισε ομόφωνα να υποστηρίξει οικονομικά το έργο δύο ειδικών εμπειρογνωμόνων που επέλεξαν οι κάτοικοι, καθώς και ενός νομικού συμβούλου. Οι υπηρεσίες του δήμου θα κινήσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες για την κάλυψη του σχετικού κόστους.

Αποφασίστηκε επίσης να αποσταλεί επίσημο αίτημα προς την κυβέρνηση και την Ελληνικό Μετρό για την παράδοση της τεχνικής μελέτης και των δεδομένων πάνω στα οποία στηρίζονται τα συμπεράσματά της, ώστε να αξιολογηθούν από ανεξάρτητους και εξειδικευμένους συνεργάτες.

Το Δημοτικό Συμβούλιο ζήτησε από την Ελληνικό Μετρό να προχωρήσει άμεσα στην αποκατάσταση των ζημιών σε όλα τα ακίνητα και να διενεργηθούν, όπου κρίνεται αναγκαίο, έλεγχοι στατικής επάρκειας με τη συμμετοχή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Παραμένει αδιευκρίνιστος ο χρόνος επανεκκίνησης του μετροπόντικα, ο οποίος βρίσκεται ακινητοποιημένος από τις αρχές Μαΐου. Ο Χρήστος Φαφούτης ανέφερε ότι η απόφαση θα εξαρτηθεί από την τεχνική έκθεση που παρέδωσε ο ανάδοχος και από τα πρόσθετα μέτρα ασφαλείας που ενδέχεται να απαιτηθούν.

Από την προσεχή Δευτέρα προγραμματίζεται να ξεκινήσουν ανεξάρτητες πραγματογνωμοσύνες σε συνεργασία με το ΤΕΕ. Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να παρουσιαστούν στους κατοίκους και στον Δήμο Αθηναίων τα συμπεράσματα της τεχνικής έκθεσης, μαζί με τις παρεμβάσεις που προτείνονται για τη συνέχιση των εργασιών.

Η επανεκκίνηση του έργου δεν μπορεί να βασιστεί σε γενικές διαβεβαιώσεις. Απαιτεί πλήρη δημοσιοποίηση των δεδομένων, ανεξάρτητους ελέγχους και σαφείς απαντήσεις για την αιτία των καθιζήσεων. Οι κάτοικοι της Κυψέλης δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Ζητούν να γνωρίζουν αν τα σπίτια τους παραμένουν ασφαλή και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τις ζημιές που εμφανίστηκαν.