Η συζήτηση για τον χρόνο των εκλογών επανέρχεται στο προσκήνιο, παρά τη σταθερή δημόσια θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία. Η επιμονή του πρωθυπουργού στην ολοκλήρωση της θητείας λειτουργεί πλέον ως θεσμική γραμμή άμυνας, την ώρα που στο παρασκήνιο οι πολιτικές και διοικητικές προετοιμασίες κινούνται με ταχύτερους ρυθμούς.
Το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να διατηρήσει την εικόνα πολιτικής κανονικότητας, ωστόσο οι διεργασίες δείχνουν ότι ο χρόνος πυκνώνει. Η κινητικότητα στο υπουργείο Εσωτερικών, με τον Θοδωρή Λιβάνιο να θέτει τον εκλογικό μηχανισμό σε αυξημένη ετοιμότητα, δείχνει ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο, ανεξάρτητα από τις επίσημες διαβεβαιώσεις.
Η εξίσωση που έχει μπροστά του ο πρωθυπουργός είναι σύνθετη. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή, οι δημοσκοπικές τάσεις, οι δικαστικές εκκρεμότητες, οι δικογραφίες που αγγίζουν «γαλάζια» στελέχη και οι διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης πίεσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι εξελίξεις γύρω από την υπόθεση των παρακολουθήσεων και οι σκιές από τις δικογραφίες για τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ συντηρούν ένα πολιτικό φορτίο που μπορεί να επηρεάσει την κυβερνητική συνοχή. Η τεχνοκρατική λογική της εξάντλησης της τετραετίας, με επίκεντρο το Ταμείο Ανάκαμψης, συνυπάρχει με το πολιτικό ένστικτο του αιφνιδιασμού.
Το σενάριο της άνοιξης του 2027
Η πρώτη εκδοχή, που προκρίνεται από το οικονομικό επιτελείο, οδηγεί σε κάλπες την άνοιξη του 2027, με πιθανότερο χρονικό παράθυρο τα τέλη Μαρτίου ή τις αρχές Απριλίου. Βασικό επιχείρημα αυτής της γραμμής είναι η ανάγκη προστασίας των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η 31η Δεκεμβρίου 2026 θεωρείται κρίσιμο ορόσημο για την ολοκλήρωση μεταρρυθμίσεων και έργων που συνδέονται με εκταμιεύσεις ύψους 3,8 δισ. ευρώ. Μια εκλογική αναμέτρηση μέσα στο 2026, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, θα μπορούσε να διαταράξει τη διοικητική συνέχεια που απαιτείται για την απορρόφηση των κονδυλίων.
Το ίδιο σενάριο επιτρέπει επίσης στη χώρα να αναλάβει την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Ιουλίου 2027 με ήδη ορκισμένη κυβέρνηση. Παράλληλα, αποφεύγεται η πολιτικά βαριά περίοδος του Φεβρουαρίου, λόγω της επετείου της τραγωδίας των Τεμπών.
Η επιλογή αυτή εμφανίζεται ως η πιο θεσμικά ασφαλής, καθώς περιορίζει τον κίνδυνο διοικητικών αναταράξεων και κρατά την κυβέρνηση σε τροχιά πλήρους θητείας. Έχει όμως και μειονέκτημα: αφήνει περισσότερο χρόνο στη φθορά, στις δικαστικές εξελίξεις και στην ανασυγκρότηση της αντιπολίτευσης.
Ο φθινοπωρινός αιφνιδιασμός
Η δεύτερη προσέγγιση τοποθετεί τις εκλογές στα τέλη Οκτωβρίου, μετά την παρουσίαση του κυβερνητικού προγράμματος στη Θεσσαλονίκη. Οι υποστηρικτές αυτής της επιλογής θεωρούν ότι η Νέα Δημοκρατία θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη δημοσκοπική της υπεροχή, πριν οι πολιτικοί αντίπαλοι προλάβουν να οργανώσουν πλήρως τις κινήσεις τους.
Στο κυβερνητικό επιτελείο υπάρχουν εκτιμήσεις ότι πρόσωπα όπως ο Αλέξης Τσίπρας, ο Αντώνης Σαμαράς και η Μαρία Καρυστιανού δεν έχουν ακόμη μετατρέψει τις προθέσεις τους σε συγκροτημένα πολιτικά σχήματα. Μια φθινοπωρινή κάλπη θα περιόριζε τον διαθέσιμο χρόνο προετοιμασίας τους και θα έδινε στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να κινηθεί με όρους πρωτοβουλίας.
Η λογική του αιφνιδιασμού στηρίζεται στην εκτίμηση ότι η κυβέρνηση μπορεί να ζητήσει νέα εντολή πριν από έναν δύσκολο χειμώνα, σε μια συγκυρία που η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη. Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να μετατρέψει τη ΔΕΘ σε αφετηρία προεκλογικής εκστρατείας.
Ωστόσο, υπάρχουν σοβαροί τεχνικοί και θεσμικοί περιορισμοί. Η κατάθεση του προϋπολογισμού στις αρχές Οκτωβρίου, οι διοικητικές απαιτήσεις της εκλογικής διαδικασίας και οι προθεσμίες που συνδέονται με την επιστολική ψήφο δημιουργούν δυσκολίες. Μια τέτοια απόφαση θα απαιτούσε απόλυτο συντονισμό κρατικού μηχανισμού και πολιτικού σχεδιασμού.
Το καλοκαιρινό σενάριο και οι πιέσεις από τις υποθέσεις
Το τρίτο σενάριο αφορά εκλογές μέσα στο καλοκαίρι, ως κίνηση πολιτικής αποσυμπίεσης απέναντι στις υποθέσεις που πιέζουν την κυβέρνηση. Πρόκειται για την πιο επιθετική επιλογή, καθώς θα επιχειρούσε να προλάβει ενδεχόμενη επιδείνωση του πολιτικού κλίματος από δικαστικές εξελίξεις ή εσωτερικές διαφοροποιήσεις.
Η υπόθεση των υποκλοπών, τα Τέμπη, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και το ενδεχόμενο νέων δικογραφιών από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαμορφώνουν ένα πεδίο αβεβαιότητας. Σε αυτό το περιβάλλον, μια άμεση προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως προσπάθεια ανανέωσης εμπιστοσύνης πριν συσσωρευτεί μεγαλύτερη πολιτική φθορά.
Η επιλογή αυτή, όμως, ενέχει υψηλό ρίσκο. Η διεθνής αστάθεια, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι επιπτώσεις τους στην οικονομία καθιστούν πολιτικά ευαίσθητη κάθε απόφαση που θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα σε προεκλογική περίοδο εν μέσω κρίσεων.
Η ηγεσία της κυβέρνησης εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε ένα τόσο σύντομο χρονοδιάγραμμα. Ο φόβος είναι ότι μια βιαστική κάλπη μπορεί να εκληφθεί ως φυγή προς τα εμπρός και όχι ως συντεταγμένη πολιτική επιλογή.
Σε κάθε περίπτωση, ο κρατικός μηχανισμός προετοιμάζεται. Το υπουργείο Εσωτερικών κινείται ώστε να διασφαλιστεί ότι η εκλογική διαδικασία μπορεί να οργανωθεί όταν και αν ληφθεί η σχετική πολιτική απόφαση μετά το καλοκαίρι.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην επιστολική ψήφο των αποδήμων, καθώς η διακίνηση φακέλων υψηλής ασφαλείας και εκλογικού υλικού απαιτεί προπαρασκευαστικό χρόνο. Η διαδικασία αυτή καθιστά πρακτικά δύσκολη μια αιφνιδιαστική προσφυγή στις κάλπες χωρίς περίοδο προετοιμασίας τουλάχιστον έξι εβδομάδων.
Το πολιτικό συμπέρασμα είναι ότι, παρά τις δημόσιες δηλώσεις περί τετραετίας, η κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει τη μεταβλητότητα του περιβάλλοντος. Οι κάλπες παραμένουν επισήμως τοποθετημένες στο τέλος της θητείας, όμως οι μηχανισμοί κινούνται με τρόπο που αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.
