Όπως συμβαίνει συχνά στην πολιτική σκηνή, γεγονότα με ιδιαίτερη βαρύτητα φωτίζονται με τρόπο που αλλοιώνει το περιεχόμενό τους. Αναφέρομαι στη σύμβαση του ελληνικού Δημοσίου, η οποία παρουσιάζεται είτε υποβαθμισμένα είτε με διθυραμβικούς τόνους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για μια συμφωνία που υπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα. Η χώρα χρειάζεται να εντοπίσει κοιτάσματα υδρογονανθράκων, πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η ίδια κυβέρνηση που σήμερα ζητά επιδοκιμασία είχε κινηθεί στο παρελθόν ώστε να ανασταλούν έρευνες και γεωτρήσεις που είχαν ήδη δρομολογηθεί πριν αναλάβει την εξουσία. Τα εύσημα ανήκουν στον τότε υπουργό Γιάννη Μανιάτη, ο οποίος είχε οριοθετήσει τα οικόπεδα και είχε θέσει τη διαδικασία σε τροχιά υλοποίησης. Στο διαδίκτυο υπάρχουν δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Νίκου Δένδια κατά των υδρογονανθράκων, με συστηματική στάση που αποτυπώθηκε και σε επιλογές. Με καθυστερήσεις και γραφειοκρατικούς χειρισμούς αποχώρησαν η γαλλική Total και η ισπανική Repsol, δύο μεγάλες εταιρείες με συμβάσεις έρευνας και γεώτρησης. Όσοι ευθύνονται για τη χρονική οπισθοχώρηση εμφανίζονται σήμερα θριαμβευτές χωρίς αναφορά στην προηγούμενη στάση τους.
Παράλληλα διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι η νέα σύμβαση ακυρώνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Καμία εταιρική συμφωνία δεν καταργεί διακρατική πράξη όπως το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης, το οποίο έχει κατατεθεί στον ΟΗΕ, έστω κι αν αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Στη σύμβαση περιλαμβάνεται ρήτρα που προβλέπει ότι η εταιρεία δεν θα προχωρήσει σε περίπτωση αμφισβήτησης δικαιοδοσίας, κυρίως σε σχέση με τη Λιβύη και σε μικρότερο βαθμό με τις τουρκικές διεκδικήσεις νοτίως της Κρήτης. Πρόκειται για συνήθη πρόβλεψη, καθώς καμία εταιρεία δεν επενδύει σημαντικά κεφάλαια υπό καθεστώς διακρατικής εκκρεμότητας. Χωρίς τέτοιες αναφορές δύσκολα θα υπήρχε υπογραφή. Από αυτό το σημείο έως τον ισχυρισμό περί ακύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου η απόσταση είναι μεγάλη. Η σύμβαση δεν καταργεί διεθνείς συμφωνίες και η σχετική ρητορική συνιστά προπαγανδιστική διαχείριση, όπως επισήμανε και ο Αντώνης Σαμαράς.
Η ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου προϋποθέτει συγκεκριμένες ενέργειες της Ελλάδας. Την ίδια στιγμή ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι δεν υπάρχει ζήτημα με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου. Όταν το ερευνητικό σκάφος επιχείρησε να πραγματοποιήσει μελέτες έξω από τα χωρικά ύδατα στην Κάσο, επέστρεψε χωρίς να ολοκληρώσει την αποστολή του, παρότι η έρευνα έπρεπε να επεκταθεί πολύ πέραν των έξι μιλίων. Η κυπριακή κυβέρνηση διαμηνύει ότι χωρίς σαφή βούληση επιβολής της πόντισης έναντι της τουρκικής αντίδρασης, η συζήτηση καθίσταται κενή περιεχομένου. Αντί αναγνώρισης του προβλήματος, η Αθήνα μεταθέτει ευθύνες στη Λευκωσία.
Σε ζητήματα κυριαρχίας απαιτείται καθαρός λόγος. Το έργο της διασύνδεσης έχει παγώσει λόγω τουρκικών αντιδράσεων. Η σύμβαση με τη Chevron αποτελεί θετική εξέλιξη και οφείλει να προχωρήσει. Εάν προκύψει λιβυκή αμφισβήτηση, η ελληνική πλευρά οφείλει να επιδιώξει παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Δεδομένης της αντίθεσης του τουρκολιβυκού μνημονίου προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, η Ελλάδα έχει ισχυρή νομική βάση. Ενδεχόμενη διαφοροποίηση ως προς την επήρεια της Γαύδου δεν αναιρεί ότι μια τέτοια απόφαση θα ξεκαθαρίσει το πλαίσιο και θα αποδυναμώσει το μνημόνιο. Αυτή είναι η κατεύθυνση που πρέπει να υποστηριχθεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
