Κυβερνοεπιθέσεις: Καμία επιχείρηση εκτός στόχου – Άνοδος 90,7% στις ασφαλίσεις Cyber

Οι κυβερνοεπιθέσεις απειλούν πλέον επιχειρήσεις κάθε μεγέθους και ιδιώτες, με την επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών να διευρύνει διαρκώς την έκθεση σε κινδύνους. Η υποκλοπή στοιχείων, οι ηλεκτρονικές απάτες και η αδυναμία λειτουργίας πληροφοριακών συστημάτων μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες, ακόμη και σε δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα δεν συνδέονταν άμεσα με την κυβερνοασφάλεια.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Κώστας Βούλγαρης, επικεφαλής της ομάδας εργασίας Cyber Insurance της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, επισημαίνει ότι καμία επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρείται εκτός στόχου. Η χρήση λογισμικού και συνδεδεμένου εξοπλισμού δημιουργεί πιθανά σημεία παραβίασης, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον κλάδο της δραστηριότητας.

Οι αναφορές σε επιθέσεις κατά συστημάτων επαγγελματικής ψύξης δείχνουν ότι οι επιπτώσεις μπορεί να επεκταθούν πέρα από τα δεδομένα. Διακοπή εργασιών, δυσλειτουργίες εξοπλισμού και ενδεχόμενοι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια εντάσσονται στο ευρύτερο πεδίο των συνεπειών μιας ψηφιακής παραβίασης.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα ως εργαλείο διαχείρισης των οικονομικών απωλειών. Η πραγματική προστασία εξαρτάται από το περιεχόμενο του συμβολαίου, τις προϋποθέσεις κάλυψης και τις εξαιρέσεις του.

Ο κ. Βούλγαρης αναδεικνύει επίσης τη δυσκολία προσδιορισμού του κινήτρου μιας επίθεσης. Πίσω από ένα περιστατικό μπορεί να βρίσκονται διαφορετικοί δράστες και επιδιώξεις, από ομάδες χάκερ μέχρι κρατικούς παράγοντες. Η προέλευση και ο σκοπός δεν είναι πάντοτε άμεσα διακριτά.

Αύξηση 90,7% στα συμβόλαια – Διαφορετική εικόνα για ιδιώτες και επιχειρήσεις

Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΑΕΕ για την περίοδο 2022-2025, τα ασφαλιστήρια έναντι ηλεκτρονικών και διαδικτυακών κινδύνων στην Ελλάδα έφτασαν τα 397.990 το 2025, από 208.747 το 2024. Η ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε σε 90,7%, ενώ το 2022 είχαν καταγραφεί 32.370 συμβόλαια.

Η μεγάλη πλειονότητα αφορά φυσικά πρόσωπα. Ειδικότερα, το 2025 καταγράφηκαν:

• 395.232 συμβόλαια Personal Cyber, με ετήσια αύξηση 91,2%.
• 2.758 συμβόλαια Commercial Cyber για επιχειρήσεις, αυξημένα κατά 35,7%.

Τα συνολικά ανώτατα όρια ασφαλιστικής κάλυψης ανήλθαν σε 3,95 δισ. ευρώ, έναντι 2,86 δισ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας άνοδο 38%.

Κατά τον κ. Βούλγαρη, η πανδημία και η εξάπλωση της τηλεργασίας έκαναν περισσότερο ορατούς τους κινδύνους στους ιδιώτες. Η αυξανόμενη χρήση ψηφιακών εργαλείων από το σπίτι συνέβαλε στην ενίσχυση του ενδιαφέροντος για σχετική ασφαλιστική προστασία.

Οι επιχειρήσεις ακολουθούν με βραδύτερο ρυθμό. Η σύναψη ασφαλιστηρίου προϋποθέτει συχνά τεχνολογικές και οργανωτικές επενδύσεις, ώστε οι υποδομές τους να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις προστασίας. Το συνολικό κόστος προετοιμασίας υπερβαίνει επομένως το ασφάλιστρο.

Η ποιότητα των συστημάτων, η οργάνωση της ψηφιακής ασφάλειας και οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί συνδέονται άμεσα με τη δυνατότητα και τους όρους ασφάλισης μιας επιχείρησης.

Το 2025 δηλώθηκαν 653 ζημιές σε ασφαλιστήρια Cyber, από 519 την προηγούμενη χρονιά, αύξηση 25,8%. Από αυτές, 621 αντιστοιχούσαν σε φυσικά πρόσωπα και 32 σε επιχειρήσεις.

Η ΕΑΕΕ επισημαίνει ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα αποτυπώνουν μόνο το ασφαλισμένο τμήμα της αγοράς. Δεν αποτελούν καταγραφή του συνολικού αριθμού κυβερνοεπιθέσεων στην οικονομία ούτε περιλαμβάνουν όλες τις ζημιές ανασφάλιστων επιχειρήσεων και ιδιωτών.

Η μέση συχνότητα ζημιών υπολογίστηκε σε 0,16% στο σύνολο των συμβολαίων. Το ίδιο ποσοστό καταγράφηκε στις ασφαλίσεις φυσικών προσώπων, ενώ στις επιχειρηματικές καλύψεις διαμορφώθηκε σε 1,16%.

Η μέση ζημία ανήλθε σε 1.112 ευρώ συνολικά, σε 472 ευρώ για ιδιώτες και σε 13.531 ευρώ για επιχειρήσεις. Οι δείκτες παραμένουν αναθεωρήσιμοι, καθώς η τελική αποτίμηση όλων των απαιτήσεων δεν έχει ολοκληρωθεί.

Ξεχωριστά από τα ετήσια σύνολα, η ανάλυση αιτιών αφορά περιορισμένο δείγμα περιστατικών της περιόδου 2022-2025, για τα οποία υπήρχαν αναλυτικά στοιχεία. Οι αριθμοί αυτοί χρειάζεται να διακρίνονται από το σύνολο των δηλωμένων ζημιών.

Στα φυσικά πρόσωπα εξετάστηκαν 75 περιπτώσεις. Οι 61, ποσοστό 81,3%, σχετίζονταν με ηλεκτρονικές αγορές. Τρεις αφορούσαν spoofing και phishing, δύο κακόβουλο λογισμικό και εννέα άλλες αιτίες.

Για τις επιχειρήσεις αναλύθηκαν οκτώ περιστατικά: πέντε αποδόθηκαν σε κακόβουλο λογισμικό και τρία σε spoofing και phishing. Στην κατανομή των αποζημιώσεων για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, το 89,1% συνδεόταν με spoofing και phishing και το 10,9% με κακόβουλο λογισμικό.

Οι καλύψεις, οι εξαιρέσεις και τα όρια της ασφαλιστικής προστασίας

Οι οδηγοί της ΕΑΕΕ περιγράφουν διαφορετικές κατηγορίες οικονομικών συνεπειών που μπορούν να ασφαλιστούν. Η ένταξή τους σε ένα συμβόλαιο εξαρτάται κάθε φορά από τους ειδικούς όρους της συμφωνίας.

Ενδεικτικά, οι προβλέψεις μπορούν να περιλαμβάνουν:

• Ανάκτηση και αποκατάσταση δεδομένων, πληροφοριακών συστημάτων και λογισμικού.
• Αμοιβές εξειδικευμένων τεχνικών και νομικών συμβούλων.
• Διαχείριση περιστατικών παραβίασης προσωπικών δεδομένων και ενημέρωση πελατών.
• Ενέργειες αντιμετώπισης της ζημιάς στην εταιρική φήμη.
• Οικονομικές απώλειες από διακοπή της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Η τελευταία κατηγορία έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η παραβίαση καθιστά αδύνατη τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Ανάλογα με το συμβόλαιο, μπορεί να καλύπτονται διαφυγόντα λειτουργικά κέρδη, σταθερές δαπάνες που συνεχίζονται κατά τη διακοπή και πρόσθετα έξοδα για συντομότερη αποκατάσταση της δραστηριότητας.

Σε υποθετικό παράδειγμα του οδηγού, εμπορική επιχείρηση δέχεται επίθεση που οδηγεί σε κρυπτογράφηση μεγάλου μέρους του κέντρου δεδομένων της. Η αδυναμία χρήσης των συστημάτων διακόπτει την εξυπηρέτηση πελατών τόσο στο ηλεκτρονικό κατάστημα όσο και στα φυσικά σημεία πώλησης.

Στο σενάριο αυτό, η ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να ενεργοποιήσει εξειδικευμένους συνεργάτες για τον χειρισμό του συμβάντος, την ανάκτηση αρχείων, την αποκατάσταση των υποδομών και την επιστροφή στην κανονική λειτουργία.

Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στον «σιωπηρό κυβερνοκίνδυνο» ή Silent Cyber. Ο όρος αφορά την αβεβαιότητα που δημιουργείται όταν μια ζημιά από κυβερνοεπίθεση δεν περιλαμβάνεται ούτε εξαιρείται ρητά σε παραδοσιακό συμβόλαιο περιουσίας ή αστικής ευθύνης.

Η ΕΑΕΕ χρησιμοποιεί ως παράδειγμα επίθεση κακόβουλου λογισμικού σε προγραμματιζόμενο μηχάνημα, η οποία προκαλεί πυρκαγιά σε παραγωγική μονάδα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η διερεύνηση της κάλυψης αφορά τη σχέση ανάμεσα στην υλική καταστροφή και στην ψηφιακή αιτία που την προκάλεσε.

Στους οδηγούς διευκρινίζεται ότι σωματικές βλάβες και υλικές ζημιές ενδέχεται να εξαιρούνται από τα συμβόλαια Cyber και να απαιτούν διαφορετική ασφαλιστική κάλυψη. Η ύπαρξη ασφάλισης κυβερνοκινδύνων δεν συνεπάγεται συνεπώς κάλυψη κάθε πιθανής συνέπειας μιας επίθεσης.

Για την προετοιμασία του κλάδου, ο Κώστας Βούλγαρης αναφέρει ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις υπολογίζουν εδώ και χρόνια τις σχετικές κεφαλαιακές ανάγκες και ενσωματώνουν προβλέψεις στις αναλογιστικές τους μελέτες. Κατά τον ίδιο, οι όροι των συμβολαίων έχουν αποσαφηνιστεί ως προς τις παρεχόμενες καλύψεις και τις ρητές εξαιρέσεις.

Αναφέρεται επίσης στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου προστασίας. Για την ελληνική αγορά εκτιμά ότι το χαμηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης, σε σύγκριση με μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, συνδέεται μέχρι σήμερα με περιστατικά διαφορετικής κλίμακας από εκείνα που έχουν πλήξει μεγάλες επιχειρήσεις του εξωτερικού.

Πρόκειται για εκτίμηση του εκπροσώπου της ασφαλιστικής αγοράς. Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι οι συνθήκες μεταβάλλονται γρήγορα και ότι η ανάγκη προστασίας αυξάνεται όσο οι επιχειρήσεις διευρύνουν την ψηφιακή λειτουργία τους.

Ως προς τις πληρωμές, οι καταβληθείσες αποζημιώσεις του 2025 ανήλθαν σε 263.723 ευρώ, από 392.976 ευρώ το 2024, μείωση 32,9%. Αντίθετα, το απόθεμα εκκρεμών ζημιών αυξήθηκε κατά 21,7%, φτάνοντας τις 462.667 ευρώ από 380.244 ευρώ.

Η έρευνα συγκεντρώνει στοιχεία από οκτώ ασφαλιστικές επιχειρήσεις και βασίζεται στην πληροφόρηση που ήταν διαθέσιμη κατά τη σύνταξή της. Η ΕΑΕΕ επισημαίνει ότι τα ποσά παραμένουν εκτιμήσεις, καθώς το τελικό κόστος των ζημιών και των αποζημιώσεων διαμορφώνεται ανάλογα με την εξέλιξη κάθε ασφαλιστικής απαίτησης.