Κόκκινα δάνεια: Όλες οι αγοραπωλησίες σε ψηφιακό «ραντάρ»

Σε ενιαίο ψηφιακό σύστημα περνά πλέον η δευτερογενής αγορά των μη εξυπηρετούμενων δανείων, καθώς νέα υπουργική απόφαση καθορίζει τους όρους λειτουργίας της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Συναλλαγών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων. Η νέα υποδομή θα υπάγεται στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και φιλοδοξεί να αποτελέσει τον κεντρικό κόμβο καταγραφής της αγοράς των «κόκκινων» δανείων.

Μέσω της πλατφόρμας θα συγκεντρώνονται πληροφορίες για τα χαρτοφυλάκια που προσφέρονται προς πώληση, τις προσφορές που υποβάλλουν οι επενδυτές, τις διαπραγματεύσεις που προηγούνται και την τελική ολοκλήρωση κάθε μεταβίβασης. Η κυβερνητική επιλογή παρουσιάζεται ως βήμα ενίσχυσης της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας σε μια αγορά όπου πρωταγωνιστούν τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και επενδυτικά κεφάλαια.

Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη παράμετρος: η πλατφόρμα αφορά πρωτίστως τους επαγγελματίες της αγοράς και δεν δημιουργεί μηχανισμό άμεσης συμμετοχής των ίδιων των δανειοληπτών στις συναλλαγές που αφορούν τα δάνειά τους. Οι πολίτες παραμένουν ουσιαστικά εκτός της διαδικασίας αγοραπωλησίας, παρότι οι απαιτήσεις που αλλάζουν χέρια συνδέονται άμεσα με τις δικές τους οικονομικές υποχρεώσεις.

Τι θα καταχωρίζουν τράπεζες και servicers

Οι τράπεζες, οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και οι υπόλοιποι φορείς που διαθέτουν προς πώληση χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων θα υποχρεούνται να αναρτούν στην πλατφόρμα τα βασικά χαρακτηριστικά κάθε πακέτου.

Στα στοιχεία θα περιλαμβάνονται το συνολικό ύψος του χαρτοφυλακίου, η σύνθεσή του, οι κατηγορίες των δανείων που περιέχει και οι βασικοί όροι της διαδικασίας πώλησης. Οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές θα μπορούν να εξετάζουν τα διαθέσιμα χαρτοφυλάκια, να δηλώνουν ενδιαφέρον και να καταθέτουν προσφορές.

Η χρήση της πλατφόρμας για τη διεξαγωγή της ίδιας της διαπραγμάτευσης και την ολοκλήρωση της αγοραπωλησίας δεν θα είναι υποχρεωτική. Τα συμβαλλόμενα μέρη θα μπορούν να πραγματοποιούν τις συναλλαγές και μέσω άλλων πληροφοριακών ή τεχνικών συστημάτων.

Υποχρεωτική, όμως, θα είναι η καταχώριση του τελικού αποτελέσματος κάθε συναλλαγής, ανεξάρτητα από το μέσο μέσω του οποίου ολοκληρώθηκε. Με αυτόν τον τρόπο το υπουργείο επιδιώκει να αποκτήσει συνολική εικόνα για το ποια χαρτοφυλάκια αλλάζουν χέρια, ποιοι τα αγοράζουν και ποια είναι η εξέλιξη της αγοράς.

Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά που επί σειρά ετών αναπτύχθηκε με περιορισμένη δημόσια πληροφόρηση ως προς τις επιμέρους συναλλαγές και τις τιμές μεταβίβασης. Το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο η συγκέντρωση δεδομένων θα οδηγήσει σε ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο ή θα περιοριστεί σε εσωτερική εποπτική χρήση.

Αναδρομική καταγραφή όλων των συναλλαγών από το 2019

Η υπουργική απόφαση δεν περιορίζεται στις μελλοντικές μεταβιβάσεις. Προβλέπει και αναδρομική καταχώριση όλων των συναλλαγών από την 1η Ιανουαρίου 2019 έως την ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου πλαισίου.

Στην υποχρέωση αυτή υπάγονται τόσο οι μεταβιβάσεις και οι εκχωρήσεις απαιτήσεων όσο και οι τιτλοποιήσεις δανείων. Για τις τιτλοποιήσεις θα πρέπει να καταχωρίζονται κατ’ ελάχιστον η τράπεζα ή ο πωλητής, η ονομασία της συναλλαγής, το έτος ολοκλήρωσής της, οι κατηγορίες των δανείων, ο βασικός επενδυτής και ο διαχειριστής του χαρτοφυλακίου.

Οι εμπλεκόμενοι φορείς θα διαθέτουν προθεσμία εννέα μηνών από την έναρξη ισχύος της απόφασης για να ολοκληρώσουν την καταχώριση του ιστορικού αρχείου.

Η διαδικασία αγοραπωλησίας ενός χαρτοφυλακίου θα μπορεί να αναπτύσσεται σε τρία βασικά στάδια. Αρχικά θα δημοσιοποιούνται τα κύρια στοιχεία και θα υποβάλλονται οι πρώτες μη δεσμευτικές προσφορές. Στη συνέχεια θα ακολουθεί ο έλεγχος των επενδυτών, η υπογραφή συμφωνίας εμπιστευτικότητας και η πρόσβαση σε αναλυτικά δεδομένα. Στην τρίτη φάση θα κατατίθενται οι δεσμευτικές προσφορές, θα υπογράφεται η τελική συμφωνία και θα ενημερώνεται το ιστορικό της συναλλαγής.

Για την εξέταση των αναλυτικών στοιχείων θα λειτουργεί προστατευμένο εικονικό δωμάτιο δεδομένων, στο οποίο θα αποκτούν πρόσβαση αποκλειστικά επενδυτές που έχουν προηγουμένως ελεγχθεί και κριθεί επιλέξιμοι από τον πωλητή.

Στο συγκεκριμένο περιβάλλον θα πραγματοποιείται ο οικονομικός, νομικός, φορολογικός και εμπορικός έλεγχος του χαρτοφυλακίου πριν από την κατάθεση της τελικής δεσμευτικής προσφοράς.

Η πρόσβαση στην πλατφόρμα θα γίνεται μέσω του gov.gr και θα επιτρέπεται μόνο σε εγγεγραμμένους και πιστοποιημένους χρήστες. Όσοι διαθέτουν ελληνικό ΑΦΜ θα εισέρχονται με κωδικούς Taxisnet, ενώ για πρόσωπα χωρίς ελληνικό ΑΦΜ προβλέπεται σύνδεση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, κωδικού πρόσβασης και προσωρινού κωδικού ασφαλείας.

Κάθε χρήστης θα συνδέεται υποχρεωτικά με συγκεκριμένο εγγεγραμμένο οργανισμό και τα δικαιώματα πρόσβασής του θα εξαρτώνται από τον ρόλο που του έχει ανατεθεί. Όλες οι ενέργειες θα αφήνουν ηλεκτρονικό αποτύπωμα, ώστε να καταγράφεται ποιος είδε, τροποποίησε ή διαχειρίστηκε κάθε πληροφορία.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα διασύνδεσης του συστήματος με το Ελληνικό Κτηματολόγιο, το Ενεχυροφυλακείο, την Τράπεζα της Ελλάδος, τις εποπτικές αρχές και άλλα δημόσια ή ιδιωτικά πληροφοριακά συστήματα.

Ως προς την προστασία προσωπικών δεδομένων, το ευρύ κοινό θα μπορεί να έχει πρόσβαση μόνο σε συγκεντρωτικές, στατιστικές και ανωνυμοποιημένες πληροφορίες. Τα αναλυτικά στοιχεία κάθε συναλλαγής θα είναι διαθέσιμα αποκλειστικά στους πιστοποιημένους χρήστες και μόνο στον βαθμό που απαιτείται για τη διεξαγωγή της συναλλαγής ή την άσκηση εποπτείας.

Τα δεδομένα θα παραμένουν αποθηκευμένα στην πλατφόρμα για δέκα χρόνια από την ημερομηνία καταχώρισής τους. Μετά την παρέλευση της δεκαετίας, κάθε πληροφορία που μπορεί να οδηγήσει άμεσα ή έμμεσα στην ταυτοποίηση φυσικού προσώπου θα ανωνυμοποιείται, ενώ τα ανώνυμα δεδομένα θα μπορούν να διατηρούνται για στατιστικούς, ερευνητικούς και εποπτικούς σκοπούς.

Η νέα πλατφόρμα δημιουργεί για πρώτη φορά μια συγκεντρωτική ψηφιακή εικόνα της αγοράς των «κόκκινων» δανείων. Παραμένει, όμως, το βασικό ζήτημα της θέσης του δανειολήπτη μέσα σε αυτή τη διαδικασία. Η κυβέρνηση οργανώνει με λεπτομέρεια την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ τραπεζών, servicers και επενδυτών, χωρίς η απόφαση να προβλέπει αντίστοιχο μηχανισμό άμεσης συμμετοχής ή διαπραγμάτευσης για εκείνον του οποίου το δάνειο αποτελεί το ίδιο το αντικείμενο της συναλλαγής.