Κράτος Δικαίου σε καταστολή

Θα πραγματοποιηθεί στη Βουλή, στις 16 Απριλίου 2026, συζήτηση προ Ημερησίας Διάταξης «για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου, των θεσμών και της λειτουργίας του Κοινοβουλίου στην Ελλάδα». Μια συζήτηση που γίνεται στον απόηχο μεγάλων σκανδάλων που ταλανίζουν την πολιτική ζωή, με ευθύνη της κυβέρνησης.

Ποιος όμως είναι ο ορισμός του Κράτους Δικαίου και τι περιμένει από αυτό ο Έλληνας πολίτης;

Το κράτος δικαίου κατοχυρώνεται στο πρώτο άρθρο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και αποτελεί πάγια αρχή που είναι ίδια σε όλα τα κράτη-μέλη. 

Το Κράτος Δικαίου βασίζεται στις παρακάτω αρχές:

1. Νομιμότητα, η οποία συνεπάγεται διαφανή, υπεύθυνη και δημοκρατική διαδικασία για τη θέσπιση νόμων.
2. Ασφάλεια δικαίου.
3. Απαγόρευση της αυθαίρετης άσκησης εκτελεστικής εξουσίας.
4. Αποτελεσματική δικαστική προστασία από ανεξάρτητα και αμερόληπτα δικαστήρια, με αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο.
5. Διάκριση των εξουσιών.
6. Ισότητα έναντι του νόμου.

Στην Ελλάδα του 2026, η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πιστεύει ότι το Κράτος Δικαίου έχει καταλυθεί από το λεγόμενο «Επιτελικό Κράτος» (Μαξίμου), το οποίο έχει υποκαταστήσει όχι μόνο κρατικές λειτουργίες αλλά και δικαστικές, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό (79%) θεωρεί ότι η ελληνική Δικαιοσύνη είναι «πολιτικά ελεγχόμενη».

Μια πρόχειρη έρευνα δείχνει γιατί υπάρχει αυτή η αίσθηση στους πολίτες. Αναφέρουμε μερικά παραδείγματα που δείχνουν την κατάλυση των παραπάνω αναφερθέντων αρχών:

1ο - ΤΕΜΠΗ

Στις 28 Φεβρουαρίου 2023, συγκλονισμένη η Ελλάδα παρακολουθεί το αδιανόητο δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε 56 αθώα θύματα στην επιβατική αμαξοστοιχία στα Τέμπη. Τα ερωτήματα πολλά και όλοι αναμένουν τη διαλεύκανση της υπόθεσης.

Λίγο αργότερα όμως αρχίζει μια αδιανόητη απόπειρα «μπαζώματος» και εξαφάνισης αποδεικτικών στοιχείων από κάμερες, από ιστολογικό υλικό, από κρίσιμες μαρτυρίες επιζώντων, από εργαστηριακές μελέτες της αρμόδιας αρχής διερεύνησης ατυχημάτων.

Ελάχιστες μέρες μετά, στις 6 Μαρτίου 2023, ο Πρωθυπουργός, σε μια αντιθεσμική ενέργεια, παρεμβαίνει με επιστολή του προς τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για να ζητήσει την ανάθεση της έρευνας στο υψηλότερο δυνατό ανακριτικό επίπεδο.

Στην κρίσιμη στιγμή της συλλογής ανακριτικού υλικού αλλάζει ο ανακριτής και χάνεται πολύτιμος χρόνος. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε «ευθεία παραβίαση της αρχής της διάκρισης των εξουσιών» από μέρος της συνδικαλιστικής ηγεσίας των δικαστών.

2ο - Εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Με την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ερευνάται το σκάνδαλο με τις κοινοτικές αγροτικές επιδοτήσεις, κάνοντας λόγο για δράση εγκληματικής οργάνωσης.

Το πρόβλημα είναι ότι η έρευνα πέφτει σε δύο υπουργούς, οπότε σύμφωνα με το ελληνικό Σύνταγμα η δικογραφία διαβιβάζεται αμελλητί στη Βουλή. Η Βουλή, αντί να ασκήσει τον ανακριτικό της ρόλο σε ένα τόσο προκλητικό σκάνδαλο εξαγοράς ψήφων κυρίως στην Κρήτη, δεν βρίσκει τίποτα, αφού άλλωστε «κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει».

Χαρακτηριστική είναι η κυνική αναφορά του αντιπροέδρου της κυβέρνησης κ. Γεωργιάδη, ο οποίος είχε πει σε συνέντευξή του: «Δεν έχει δικαίωμα η Ευρωπαία εισαγγελέας να μας πει αν θεωρεί ένοχο τον Βορίδη ή τον Αυγενάκη… Τι λέει η Βουλή; Ότι δεν θέλει να ελεγχθούν. Τέλος». Δεν κράτησε ούτε τα προσχήματα.

3ο - Τηλεφωνικές υποκλοπές

Οι προθέσεις του Πρωθυπουργού φάνηκαν από την αρχή της διακυβέρνησής του. Με τον νόμο για το «Επιτελικό Κράτος» (ν. 4622/2019), ο έλεγχος της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών πέρασε στην Προεδρία της Κυβέρνησης.

Έπρεπε όμως να βρεθεί και συνεργάσιμος διοικητής, οπότε επιλέχθηκε ο Παναγιώτης Κοντολέων, χωρίς να πληροί τα τυπικά προσόντα. Η κυβέρνηση άλλαξε τον νόμο και ακολούθησαν οι παρακολουθήσεις υπουργών, πολιτικών αρχηγών και στρατιωτικής ηγεσίας.

Ο Άρειος Πάγος και η εξεταστική της Βουλής δεν διαπίστωσαν ευθύνες, ενώ πρωτόδικη απόφαση δικαστηρίου καταδίκασε ιδιώτες, ανοίγοντας εκ νέου τη διερεύνηση.

4ο - Πτυχίο Λαζαρίδη

Το 2018 στον Βόλο είχε προκαλέσει αίσθηση η καταδίκη 53χρονης καθαρίστριας για πλαστογράφηση πτυχίου. Αντίστοιχη περίπτωση αφορά τον κ. Λαζαρίδη, ο οποίος παρουσίασε πτυχίο ΙΕΚ ως ΑΕΙ για να εργαστεί στο Υπουργείο Παιδείας. Όταν αποκαλύφθηκε, δεν αποδόθηκαν ευθύνες.

5ο - Διαχείριση κρατικών κονδυλίων

Το Κράτος Δικαίου πλήττεται και στη διαχείριση του χρήματος. Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, το 81,5% των συμβάσεων το 2024 έγινε με απευθείας ανάθεση. Σημαντικά ποσά από το Ταμείο Ανάκαμψης κατευθύνθηκαν σε συγκεκριμένες εταιρείες, ενώ αυξήθηκαν θεαματικά οι συμβάσεις σε συμβουλευτικές εταιρείες.

Παράλληλα καταγράφεται ανεξέλεγκτη δράση τραπεζών, funds και ενεργειακών ομίλων. Στην ενεργειακή κρίση, τα μέτρα στήριξης κρίνονται ανεπαρκή, ενώ την ίδια ώρα τα κομματικά δάνεια παραμένουν χωρίς ουσιαστική λογοδοσία.

Στις 15 Απριλίου 2026 ανακοινώθηκε η ανανέωση της θητείας του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, για έξι ακόμη χρόνια.

Για ποιο Κράτος Δικαίου μιλάμε;

του Ιωάννη Ιντζέ

Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην "Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια". Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.