Λαγοκέφαλοι καταστρέφουν δίχτυα και αλιεία

Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι αλιείς, καθώς οι λαγοκέφαλοι εξαπλώνονται όλο και περισσότερο στα ελληνικά νερά και προκαλούν σοβαρές ζημιές στην αλιευτική δραστηριότητα. Επαγγελματίες και ερασιτέχνες ψαράδες επιχειρούν να συντονίσουν τις κινήσεις τους απέναντι σε ένα χωροκατακτητικό και επικίνδυνο είδος, το οποίο πλήττει τα εργαλεία, τα αλιεύματα και την ισορροπία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο ψαράς Χριστόφορος Ζάβρας, το βασικό πρόβλημα δεν περιορίζεται στην παρουσία του ψαριού στη θάλασσα. Οι λαγοκέφαλοι καταστρέφουν τα δίχτυα, προκαλώντας ζημιές τόσο στους επαγγελματίες όσο και στους ερασιτέχνες αλιείς. Η οικονομική επιβάρυνση για όσους ζουν από τη θάλασσα γίνεται ολοένα μεγαλύτερη, καθώς το φαινόμενο λαμβάνει διαστάσεις σε πολλές περιοχές.

Σχέδιο αποζημίωσης για τους αλιείς

Για το ζήτημα μίλησε το πρωί της Δευτέρας 22 Ιουνίου στο Mega και στην εκπομπή «Κοινωνία Ώρα MEGA» ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, αναφερόμενος στο σχέδιο αποζημίωσης για τους επαγγελματίες αλιείς.

Όπως σημείωσε, εδώ και μήνες επεξεργάζεται σχέδιο το οποίο έχει ήδη υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με τον ίδιο, το υπουργείο εξετάζει εάν μπορεί να εξασφαλιστεί υψηλότερη τιμή αποζημίωσης, καθώς στις συζητήσεις με εκπροσώπους των ψαράδων έχει επισημανθεί ότι το ποσό των 4,73 ευρώ δεν αποτελεί επαρκές κίνητρο.

Ο κ. Πρωτοψάλτης υπογράμμισε ότι κάθε αύξηση της τιμής χρειάζεται την έγκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, εξήγησε ότι ο λαγοκέφαλος είναι τοξικό ψάρι, γεγονός που επιβάλλει ειδικούς κανόνες διαχείρισης. Πρέπει να καταμετράται, να αποθηκεύεται σε ειδικά ψυγεία και στη συνέχεια να οδηγείται σε υψικάμινο για καύση.

Από την πλευρά του, ο κ. Ζάβρας εκτίμησε ότι εφόσον κινητοποιηθούν οργανωμένα επαγγελματίες και ερασιτέχνες αλιείς, μέσα σε ένα ή δύο χρόνια ο πληθυσμός των λαγοκέφαλων μπορεί να περιοριστεί σε επίπεδα που θα μπορεί να διαχειριστεί η θάλασσα.

Τα είδη λαγοκέφαλου και ο κίνδυνος για την υγεία

Σύμφωνα με το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας, οι λαγοκέφαλοι ανήκουν στην οικογένεια Tetraodontidae και είναι διεθνώς γνωστοί ως pufferfish ή toadfish. Στις ελληνικές θάλασσες έχουν καταγραφεί επτά είδη του γένους Lagocephalus, με πιο γνωστό και προβληματικό τον Lagocephalus sceleratus, τον ασημογραμμωτό λαγοκέφαλο.

Το συγκεκριμένο είδος είναι ξενικό και εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Σήμερα έχει εξαπλωθεί σε πολλές ελληνικές θαλάσσιες περιοχές, ενώ το ELNAIS του ΕΛΚΕΘΕ παρακολουθεί την παρουσία και την εξάπλωσή του.

Ο ασημογραμμωτός λαγοκέφαλος θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα χωροκατακτητικά ψάρια της ανατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα καταγράφηκε το 2005 και πλέον έχει ισχυρή παρουσία κυρίως σε νότιες και ανατολικές περιοχές, με συνεχή επέκταση προς βορειότερα σημεία, ακόμη και προς την Αττική και τον νότιο Ευβοϊκό. Μεμονωμένες καταγραφές υπάρχουν πλέον σχεδόν σε όλη τη χώρα.

Ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει να καταναλώνεται. Το σώμα του μπορεί να περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ιδιαίτερα ισχυρή νευροτοξίνη που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση ή ακόμη και θάνατο. Η τοξίνη εντοπίζεται συχνά σε όργανα όπως το ήπαρ και οι γονάδες, ενώ μπορεί να υπάρχει και σε άλλους ιστούς.

Μελέτες σε δείγματα Lagocephalus sceleratus από τη Ρόδο έχουν εξετάσει την παρουσία τετροδοτοξίνης σε ήπαρ, γονάδες, μύες και δέρμα, επιβεβαιώνοντας την ανησυχία για την τοξικότητα του είδους στο νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Η τετροδοτοξίνη μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, ζάλη, αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία ή στην κίνηση, εμετό, διάρροια, παράλυση και, σε βαριές περιπτώσεις, αναπνευστική ανεπάρκεια ή θάνατο. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά ή λίγες ώρες μετά την κατανάλωση.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα αλιευτικά προϊόντα που προέρχονται από δηλητηριώδη ψάρια των οικογενειών Tetraodontidae, Molidae, Diodontidae και Canthigasteridae απαγορεύεται να διατίθενται στην αγορά. Οι λαγοκέφαλοι ανήκουν στην οικογένεια Tetraodontidae, γεγονός που καθιστά σαφές ότι η διαχείρισή τους πρέπει να γίνεται με αυστηρούς κανόνες και χωρίς καμία χρήση για κατανάλωση.

Η εξάπλωση του λαγοκέφαλου αναδεικνύεται πλέον σε σοβαρό πρόβλημα για την αλιεία, τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και τη δημόσια υγεία. Οι αλιείς ζητούν ουσιαστικά κίνητρα και οργανωμένη παρέμβαση, καθώς η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί συντονισμό, ευρωπαϊκή έγκριση και σαφές πλαίσιο απομάκρυνσης του επικίνδυνου είδους από τα ελληνικά νερά.