Λέκκας: Χαρτογράφηση της Πλάκας για την ασφάλεια των κτηρίων

Η ανάγκη για μια συστηματική και επιστημονικά τεκμηριωμένη χαρτογράφηση του δομημένου ιστού της Πλάκας αναδεικνύεται ως επιτακτική προτεραιότητα, προκειμένου να αποτυπωθούν με ακρίβεια οι κίνδυνοι και η τρωτότητα των κτηρίων, αλλά και να εκπονηθεί ένα αξιόπιστο σχέδιο μείωσης της διακινδύνευσης στην ιστορική αυτή περιοχή της Αθήνας. Την επισήμανση αυτή έκανε ο πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), Ευθύμιος Λέκκας, μιλώντας στο ΕΡΤnews, με αφορμή την πρόσφατη έκρηξη και την επακόλουθη κατάρρευση κτηρίου στην Πλάκα, ένα περιστατικό που έφερε στο προσκήνιο τις διαχρονικές αδυναμίες του ιστορικού κέντρου.

Ο κ. Λέκκας, ο οποίος βρέθηκε στην περιοχή την Παρασκευή και το Σάββατο για αυτοψία, εξήγησε ότι τα κτήρια της Πλάκας παρουσιάζουν ιδιαίτερα αυξημένη τρωτότητα, καθώς στην πλειονότητά τους πρόκειται για ιστορικές κατασκευές, πολλές από τις οποίες έχουν ηλικία περίπου ενός αιώνα. Παράλληλα, στην περιοχή συνυπάρχουν μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι, γεγονός που περιπλέκει οποιαδήποτε επέμβαση και καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την ανάγκη για προσεκτικό σχεδιασμό.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, τα συγκεκριμένα κτήρια δεν διαθέτουν τον φέροντα οργανισμό των σύγχρονων κατασκευών από οπλισμένο σκυρόδεμα, δηλαδή κολόνες, δοκάρια και άλλα δομικά στοιχεία που εξασφαλίζουν αντοχή και ευστάθεια. «Είναι από τούβλα συνήθως, τα οποία δεν υποστηρίζονται», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι μια τέτοια κατασκευή είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε ένα ισχυρό συμβάν, όπως μια έκρηξη, αλλά και σε σεισμική δόνηση. Η απουσία σύγχρονων αντισεισμικών προδιαγραφών και η φθορά του χρόνου καθιστούν τα κτήρια αυτά εξαιρετικά ευάλωτα σε δυναμικές καταπονήσεις.

«Η κατάρρευση ήταν υπό μορφή πεδίου»

Αναφερόμενος στην κατάρρευση του κτηρίου, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ τόνισε ότι η καταστροφή δημιούργησε ένα ιδιαίτερα δύσκολο πεδίο για τις επιχειρήσεις διάσωσης, καθώς τα συντρίμμια δεν άφηναν ουσιαστικά ελεύθερο χώρο για την επιβίωση τυχόν εγκλωβισμένων. «Η κατάρρευση ήταν υπό μορφή πεδίου, δηλαδή συντρίμμια τα οποία δεν άφηναν κανέναν ελεύθερο χώρο για να έχουμε την πιθανότητα να επιζήσει κάποιος κάτω από τα ερείπια», ανέφερε με έμφαση, περιγράφοντας την πολυπλοκότητα του έργου των διασωστών.

Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στις συνθήκες υπό τις οποίες επιχείρησαν οι άνδρες της ΕΜΑΚ. Τα γειτονικά κτήρια είχαν επίσης υποστεί σοβαρές ζημιές και βρίσκονταν σε οριακή ισορροπία, γεγονός που, σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, καθιστούσε ιδιαίτερα επικίνδυνη την επέμβαση των διασωστών. «Αν είχαμε την παραμικρή δόνηση, την παραμικρή αστοχία, το ένα κτήριο δεξιά στηριζόταν σε ένα ξύλινο παράθυρο ουσιαστικά», είπε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τον βαθμό επικινδυνότητας της επιχείρησης και την ανάγκη για άμεση σταθεροποίηση των γειτονικών κατασκευών.

Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, ο κ. Λέκκας σημείωσε ότι η πρώτη προτεραιότητα είναι να διασωθούν τα κτήρια που έχουν υποστεί ζημιές και να καταστούν ασφαλή, ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος περαιτέρω κατάρρευσης ή ατυχήματος. Οι παρεμβάσεις, όπως εξήγησε, θα πρέπει να σχεδιαστούν από έμπειρους πολιτικούς μηχανικούς, καθώς πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη τεχνική διαδικασία που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και προσοχή. «Είναι μία πολύ δύσκολη επέμβαση αυτή και μία πολύ δύσκολη εξίσωση το να ανακτήσουν αυτά τα κτήρια τη στατικότητά τους, γιατί είναι σε οριακή κατάσταση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ζημιές έχουν υποστεί και τα απέναντι κτήρια, σε μικρότερο όμως βαθμό.

Η πρόταση για χαρτογράφηση της Πλάκας

Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ έθεσε, ωστόσο, και ένα ευρύτερο ζήτημα που αφορά συνολικά την ασφάλεια της ιστορικής περιοχής, προτείνοντας μια ολιστική προσέγγιση για τη διαχείριση των κινδύνων. «Σε ιστορικά κέντρα, όπως η Πλάκα, που έχουν αρκετές πόλεις στην Ελλάδα ιστορικά κέντρα, πρέπει ουσιαστικά να δούμε τους κινδύνους που υπάρχουν, φυσικούς κινδύνους, ανθρωπογενείς κινδύνους. Να δούμε τον δομημένο ιστό. Να χαρτογραφήσουμε ουσιαστικά τον δομημένο ιστό όλης της Πλάκας», τόνισε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια συνολική αποτύπωση που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις φυσικές όσο και τις ανθρωπογενείς απειλές.

Στόχος, σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, θα πρέπει να είναι να καταγραφούν τα κτήρια της περιοχής, η ηλικία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, αλλά και οι υποδομές που βρίσκονται σε αυτήν, ώστε στη συνέχεια να γίνει εκτίμηση των κινδύνων και της τρωτότητας των κατασκευών και των υποδομών. Με βάση αυτή την αποτύπωση, όπως εξήγησε, μπορεί να διαμορφωθεί ένα αξιόπιστο σχέδιο μείωσης της διακινδύνευσης στην Πλάκα, όπου η έκθεση του πληθυσμού είναι ιδιαίτερα μεγάλη λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της περιοχής και της μεγάλης επισκεψιμότητας. Η χαρτογράφηση θα πρέπει να είναι δυναμική και να επικαιροποιείται, ώστε να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και στις νέες προκλήσεις.

Ειδικά σχέδια έκτακτης ανάγκης

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ, θα πρέπει να είναι η κατάρτιση ειδικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες της Πλάκας, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων. «Να ξέρει ο κόσμος τι θα κάνει, πού θα πάει, πώς θα πάει, από ποιους δρόμους θα πάει», σημείωσε, προσθέτοντας ότι θα πρέπει να υπάρχουν και όλες οι απαραίτητες αποτυπώσεις, ώστε οι επιχειρησιακοί φορείς να μπορούν να επέμβουν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η εκπαίδευση των κατοίκων και των επισκεπτών, καθώς και η στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων φορέων, κρίνονται ως απαραίτητα συστατικά για την επιτυχία οποιουδήποτε σχεδίου.