Λιθουανία: Αίτημα για πυρηνική αποτροπή

Σε μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τη Μόσχα, ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, εξέφρασε σήμερα την επιθυμία της χώρας του να ενταχθεί στο δυτικό σύστημα πυρηνικής αποτροπής, αφήνοντας σαφείς υπαινιγμούς για την πιθανή ανάπτυξη ατομικών όπλων στο έδαφός της. Η δήλωση αυτή έγινε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Βερολίνο, όπου βρέθηκε μαζί με άλλους ηγέτες των βαλτικών χωρών και τον Γερμανό καγκελάριο, Φρίντριχ Μερτς, λίγες μόλις ημέρες πριν από την κρίσιμη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.

Ο Λιθουανός πρόεδρος ήταν ξεκάθαρος στις προθέσεις του, τονίζοντας ότι στόχος της χώρας του είναι να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμη ευκαιρία πυρηνικής αποτροπής. Μάλιστα, αποκάλυψε ότι έχει ήδη προτείνει μια συνταγματική τροποποίηση, η οποία θα καταργήσει τον υπάρχοντα περιορισμό που απαγορεύει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στη Λιθουανία. Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς μια πολιτική δήλωση, αλλά μια οργανωμένη κοινοβουλευτική διαδικασία, καθώς μια ομάδα 50 Λιθουανών βουλευτών κατέθεσε ήδη σχετικό σχέδιο τροποποίησης, ξεκινώντας επίσημα τη διαδικασία για την ψηφοφορία.

Η διαδικασία τροποποίησης του λιθουανικού Συντάγματος είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς απαιτείται η έγκριση από τα δύο τρίτα του κοινοβουλίου, δηλαδή 94 βουλευτές επί συνόλου 141, σε δύο ξεχωριστές ψηφοφορίες που πρέπει να απέχουν τουλάχιστον τρεις μήνες μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει ότι η όλη διαδικασία θα διαρκέσει αρκετό χρόνο, ωστόσο η πολιτική βούληση είναι εμφανής.

Οι εξελίξεις στη Λιθουανία έρχονται μόλις τρεις εβδομάδες μετά από μια ανάλογη ψηφοφορία στο φινλανδικό κοινοβούλιο, όπου εγκρίθηκε η άρση της πλήρους απαγόρευσης των πυρηνικών όπλων στη χώρα. Η Φινλανδία, η οποία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 2023, ευθυγραμμίζεται πλέον πλήρως με την πολιτική αποτροπής της Συμμαχίας. Ο νέος φινλανδικός νόμος επιτρέπει, υπό έκτακτες περιστάσεις που σχετίζονται με τη στρατιωτική άμυνα της χώρας, την εισαγωγή, μεταφορά, προμήθεια ή κατοχή πυρηνικών όπλων στο φινλανδικό έδαφος, στο πλαίσιο της Ατλαντικής Συμμαχίας.

Στο ευρύτερο γεωπολιτικό τοπίο της βορειοανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναδεικνύεται ως η πιο αποφασισμένη χώρα να ενταχθεί στο αμερικανικό πρόγραμμα "nuclear sharing", το οποίο προβλέπει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων σε ορισμένες συμμαχικές χώρες. Παράλληλα, η Πολωνία εξετάζει και το σχέδιο "προηγμένης αποτροπής" που έχει παρουσιάσει ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν. Αντίθετα, οι βαλτικές χώρες, μέχρι σήμερα, διατηρούσαν μια πολύ πιο επιφυλακτική στάση απέναντι σε διμερή πυρηνικά σχέδια, θεωρώντας ότι οι εγγυήσεις που παρέχει η Βορειοατλαντική Συνθήκη είναι επαρκείς.

Η Λιθουανία, ως μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μοιράζεται σύνορα τόσο με τη Ρωσία όσο και με τη σύμμαχό της Λευκορωσία. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η ασφάλεια και η άμυνα έχουν αναδειχθεί σε απόλυτη προτεραιότητα για τη χώρα. Ενδεικτικό της στάσης της είναι το γεγονός ότι η Λιθουανία συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες σε σχετικούς όρους, αφιερώνοντας φέτος περισσότερο από το 5% του ΑΕΠ της στην άμυνα.

Η χώρα ήδη φιλοξενεί μια πολυεθνική ομάδα μάχης του ΝΑΤΟ, ενώ η Γερμανία ετοιμάζεται να αναπτύξει στη Λιθουανία μια μόνιμη ταξιαρχία, η οποία μπορεί να αριθμεί έως και 5.000 στρατιώτες. Αυτές οι κινήσεις καταδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της περιοχής και την αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων της Συμμαχίας.