Το «δεύτερο πορτοφόλι» των εργαζομένων: Πότε φορολογούνται κάρτες και κουπόνια

Ένα άτυπο «δεύτερο πορτοφόλι» δίπλα στον μηνιαίο μισθό αποκτούν ολοένα περισσότεροι εργαζόμενοι, καθώς οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν κουπόνια, κάρτες σίτισης, δωροεπιταγές και άλλες παροχές σε είδος για να ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα του προσωπικού χωρίς αντίστοιχη αύξηση του μισθολογικού κόστους.

Η πρακτική αυτή κερδίζει συνεχώς έδαφος στην ελληνική αγορά εργασίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια έχει αυξήσει σημαντικά το κόστος των βασικών καθημερινών αναγκών.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, ένας στους τέσσερις εργαζομένους στην Ελλάδα, ποσοστό 25%, λαμβάνει από τον εργοδότη του κουπόνια ή κάρτες σίτισης, είτε σε μόνιμη είτε σε περιστασιακή βάση.

Η χρήση τους, μάλιστα, έχει πλέον ξεφύγει από την παραδοσιακή έννοια του γεύματος στον χώρο εργασίας. Το 95,7% των εργαζομένων αξιοποιεί τις συγκεκριμένες παροχές στα σούπερ μάρκετ, καλύπτοντας βασικές ανάγκες του νοικοκυριού και καθημερινές αγορές.

Από την πλευρά των επιχειρήσεων, το 54,2% δηλώνει ότι επιλέγει παροχές σε είδος λόγω των φορολογικών πλεονεκτημάτων που προσφέρουν, ενώ το 40% τις χρησιμοποιεί ως εργαλείο διατήρησης εργαζομένων. Ποσοστό 39,2% τις συνδέει παράλληλα με την εταιρική κουλτούρα και την πολιτική παροχών προς το προσωπικό.

Πότε οι παροχές σε είδος φορολογούνται

Το φορολογικό καθεστώς δεν είναι ίδιο για όλες τις περιπτώσεις. Το εάν μια παροχή θα επιβαρύνει φορολογικά τον εργαζόμενο εξαρτάται από τη μορφή της, την αξία της και τον σκοπό για τον οποίο χορηγείται.

Ειδική μεταχείριση προβλέπεται για τις διατακτικές σίτισης που παρέχει ο εργοδότης. Μέχρι το ποσό των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, και εφόσον τηρούνται οι προβλεπόμενοι όροι, η αξία τους δεν προστίθεται στο φορολογητέο εισόδημα του εργαζομένου.

Σε ετήσια βάση, το όριο αυτό μπορεί να αντιστοιχεί περίπου σε 1.400 ευρώ αφορολόγητης παροχής. Εφόσον, όμως, η ημερήσια αξία ξεπεράσει τα 6 ευρώ, το τμήμα πάνω από το συγκεκριμένο ποσό εξετάζεται με βάση τους κανόνες που ισχύουν για τις παροχές σε είδος και μπορεί να προσαυξήσει το εισόδημα από μισθωτή εργασία.

Διαφορετικό πλαίσιο εφαρμόζεται στις δωροεπιταγές και στα κουπόνια αγορών που δίνονται από την επιχείρηση προς το προσωπικό.

Οι συγκεκριμένες παροχές αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως παροχές σε είδος, με βασικό σημείο αναφοράς το ετήσιο όριο των 300 ευρώ. Όσο η συνολική τους αξία δεν ξεπερνά το συγκεκριμένο ποσό, δεν ενεργοποιείται φορολόγηση με βάση αυτό το πλαίσιο.

Εάν το όριο υπερβεί τα 300 ευρώ, τότε η παροχή αντιμετωπίζεται φορολογικά σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τις παροχές σε είδος και μπορεί να επηρεάσει το φορολογητέο εισόδημα του εργαζομένου.

Τι ισχύει με τον ΦΠΑ και το αίτημα για αύξηση στα 10 ευρώ

Ξεχωριστούς κανόνες έχει ο ΦΠΑ, καθώς καθοριστικό ρόλο παίζει το αν το κουπόνι θεωρείται συγκεκριμένου ή πολλαπλών σκοπών.

Στα κουπόνια συγκεκριμένου σκοπού είναι γνωστά από τη στιγμή της έκδοσής τους τόσο ο τόπος φορολόγησης όσο και ο συντελεστής ΦΠΑ που εφαρμόζεται. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο φόρος αποδίδεται κατά την έκδοση ή την πώληση του κουπονιού.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί κουπόνι διαμονής σε συγκεκριμένο ξενοδοχείο στην Ελλάδα, καθώς ο τόπος παροχής της υπηρεσίας και ο εφαρμοζόμενος συντελεστής ΦΠΑ είναι γνωστοί εξαρχής.

Αντίστοιχη περίπτωση μπορεί να είναι ένα κουπόνι για αγορές από συγκεκριμένη αλυσίδα καταστημάτων, εφόσον τα προϊόντα στα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπάγονται στον ίδιο συντελεστή ΦΠΑ.

Στα κουπόνια πολλαπλών σκοπών η διαδικασία είναι διαφορετική. Κατά την έκδοσή τους δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ο τόπος φορολόγησης ή ο συντελεστής που θα εφαρμοστεί.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ΦΠΑ δεν αποδίδεται κατά την έκδοση του κουπονιού, αλλά κατά την εξαργύρωσή του, όταν πραγματοποιείται η πραγματική αγορά προϊόντος ή η παροχή υπηρεσίας.

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι κουπόνι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ξενοδοχεία μιας διεθνούς αλυσίδας σε διαφορετικές χώρες ή κάρτα αγορών σε σούπερ μάρκετ για προϊόντα που υπάγονται σε διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΑ.

Την ίδια ώρα, το ισχύον όριο των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα για τις διατακτικές σίτισης έχει μπει στο επίκεντρο συζήτησης για αύξησή του.

Κοινωνικοί εταίροι έχουν απευθυνθεί στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ζητώντας την αναπροσαρμογή του ορίου στα 10 ευρώ ημερησίως.

Το βασικό επιχείρημα είναι ότι το σημερινό πλαφόν έχει παραμείνει αμετάβλητο για μεγάλο χρονικό διάστημα, την ώρα που οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα έχουν αυξήσει σημαντικά τόσο το κόστος ενός γεύματος όσο και τις συνολικές δαπάνες των νοικοκυριών.

Εφόσον το αίτημα γίνει αποδεκτό, η αφορολόγητη αξία της παροχής θα μπορούσε να διαμορφώνεται περίπου στα 220 ευρώ τον μήνα για 22 εργάσιμες ημέρες, έναντι περίπου 132 ευρώ που αντιστοιχούν στο σημερινό ημερήσιο όριο των 6 ευρώ.

Οι κάρτες και οι διατακτικές σίτισης εξελίσσονται έτσι σε ουσιαστικό συμπλήρωμα του εισοδήματος για χιλιάδες εργαζομένους, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία σημαντικό μέρος των οικογενειακών δαπανών κατευθύνεται πλέον στα τρόφιμα και στις καθημερινές ανάγκες.