Μαζικές διαδηλώσεις στα Τίρανα κατά Τραμπ και Ράμα

Η αλβανική πρωτεύουσα, τα Τίρανα, αποτέλεσε το επίκεντρο μιας μαζικής λαϊκής κινητοποίησης το Σάββατο, με δεκάδες χιλιάδες πολίτες να συρρέουν στους δρόμους, σε αυτό που χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη διαδήλωση του κινήματος διαμαρτυρίας που έχει ξεσπάσει κατά της ανέγερσης ενός πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος. Το έργο αυτό συνδέεται άμεσα με την οικογένεια του πρώην προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, και συγκεκριμένα με την κόρη του, Ιβάνκα Τραμπ, και τον σύζυγό της, Τζάρεντ Κούσνερ.

Η 35η κατά σειρά διαδήλωση, από την έναρξη των κινητοποιήσεων στα τέλη Μαΐου, σηματοδότησε μια κορύφωση της λαϊκής οργής. Το επίμαχο σχέδιο αφορά την κατασκευή ενός ξενοδοχειακού συγκροτήματος στην προστατευόμενη περιοχή του Ζβέρνετς, στη νοτιοδυτική Αλβανία, μια περιοχή μοναδικής φυσικής ομορφιάς και οικολογικής σημασίας. Η αντίθεση σε αυτή την επένδυση έχει λειτουργήσει ως καταλύτης για την έκφραση μιας ευρύτερης δυσαρέσκειας, η οποία στρέφεται κατά της διαφθοράς που μαστίζει τη χώρα και ζητά την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.

Η διαδηλώτρια Αλκέτα Αντέμι, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, περιέγραψε τη μετατροπή του κινήματος από μια αρχική κινητοποίηση για την προστασία των φλαμίνγκο σε μια ευρεία λαϊκή εξέγερση. "Η απουσία διαφάνειας, η αλαζονεία – αρκετά! Ο πρωθυπουργός πρέπει να φύγει", τόνισε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας το κλίμα που επικρατεί στους κόλπους των διαδηλωτών. Η ονομασία "Επανάσταση των Ροζ Φλαμίνγκο" παραπέμπει ευθέως στα πτηνά που ζουν στην προστατευόμενη περιοχή και απειλούνται από την ανάπτυξη.

Το προτεινόμενο έργο, προϋπολογισμού 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προβλέπει τη μετατροπή του ακατοίκητου νησιού Σαζάν, το οποίο υπήρξε μυστική στρατιωτική βάση επί κομμουνιστικού καθεστώτος, σε έναν πολυτελή τουριστικό προορισμό. Οι διαδηλωτές καταγγέλλουν ότι η κατασκευή θα θέσει σε σοβαρό κίνδυνο το περιβάλλον και μια γειτονική λιμνοθάλασσα, η οποία αποτελεί κρίσιμο σταθμό για τη μετανάστευση των πτηνών. Οι αντιδράσεις ξεκίνησαν ήδη από το 2024, όταν το σχέδιο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά, αλλά το τελευταίο κύμα κινητοποιήσεων πυροδοτήθηκε από την εμφάνιση περίφραξης με συρματόπλεγμα και εκσκαφέων στις κοντινές παραλίες στα τέλη Μαΐου.

Κλιμάκωση της έντασης και επεισόδια

Οι καθημερινές διαδηλώσεις στα Τίρανα κορυφώθηκαν την Πέμπτη, όταν μεγάλες ομάδες διαδηλωτών συγκεντρώθηκαν έξω από το κοινοβούλιο, επιχειρώντας να αντιμετωπίσουν τους βουλευτές και να εμποδίσουν την πρόσβαση στο κτίριο. Η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο όταν εκατοντάδες διαδηλωτές έσπασαν τον αστυνομικό κλοιό, οδηγώντας σε σοβαρές συγκρούσεις. Οι δυνάμεις της τάξης έκαναν χρήση δακρυγόνων και υπό πίεση νερού για να διαλύσουν το πλήθος, ενώ από την πλευρά τους οι διαδηλωτές εκτόξευσαν αυγά, πέτρες και άλλα αντικείμενα.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, 15 αστυνομικοί τραυματίστηκαν και 25 διαδηλωτές συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων. Η οργάνωση προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Albanian Helsinki Committee (AHC) εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για την κλιμάκωση, καταγγέλλοντας τη δυσανάλογη χρήση ισχύος από την αστυνομία. Σε ανακοίνωσή της, η AHC ανέφερε ότι "η ατομική βία δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη δυσανάλογη χρήση ισχύος", κάνοντας λόγο για χρήση δακρυγόνων χωρίς προειδοποίηση, γκλομπ και χτυπημάτων εναντίον των διαδηλωτών, και ζητώντας ταχεία και ανεξάρτητη έρευνα.

Τα βίαια αυτά επεισόδια έρχονται σε αντίθεση με τον κυρίως ειρηνικό χαρακτήρα που είχαν οι συγκεντρώσεις από την αρχή του κινήματος, οι οποίες συγκέντρωναν χιλιάδες πολίτες. Το βράδυ του Σαββάτου, οι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα όπως "Απελευθερώστε τα παιδιά", αναφερόμενοι στους 19 συλληφθέντες που παρέμεναν υπό κράτηση σε αστυνομικό τμήμα των Τιράνων. Παράλληλα, ύψωναν πανό που έγραφαν "Η Αλβανία δεν πωλείται" και "Καταργείστε τον νόμο για τις προστατευόμενες περιοχές", καταγγέλλοντας τη νομοθεσία που επέτρεψε στην κυβέρνηση να επιταχύνει τις διαδικασίες για την ανέγερση των τουριστικών καταλυμάτων.

Πολλοί από τους συμμετέχοντες κρατούσαν τεράστια ροζ φλαμίνγκο καθώς κατευθύνονταν προς την έδρα της κυβέρνησης, στην κεντρική λεωφόρο της πόλης. Μια ομάδα διαδηλωτών είχε φέρει μια μεγάλη τσιμεντένια τούρτα, ως μια συμβολική αναφορά στα 62α γενέθλια του πρωθυπουργού Ράμα, τα οποία γιόρταζε εκείνη την ημέρα. Στις τάξεις των διαδηλωτών βρίσκονταν και Αλβανοί που ζουν στο εξωτερικό, όπως η Τζέκου Σένα, η οποία επέστρεψε από τον Καναδά για να συμμετάσχει. "Δεν είμαστε κατά των ξένων επενδύσεων, είμαστε υπέρ της αξιοπρέπειας, του σεβασμού και της διαφάνειας, και κατά του ισχύοντος μοντέλου που βλάπτει το δημόσιο συμφέρον", δήλωσε στο AFP, αποσαφηνίζοντας τη θέση του κινήματος.