Μελανσόν: Διαγραφή χρέους από Τράπεζα Γαλλίας

Έντονες πολιτικές και οικονομικές αντιπαραθέσεις έχει πυροδοτήσει στη Γαλλία η εξαγγελία του υποψηφίου της ριζοσπαστικής Αριστεράς για την Προεδρία της Δημοκρατίας, Ζαν-Λικ Μελανσόν, σχετικά με τη διαγραφή μέρους του δημόσιου χρέους. Η συγκεκριμένη πρόταση, η οποία αφορά ομόλογα που βρίσκονται στα χαρτοφυλάκια της κεντρικής τράπεζας, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με τους επικριτές να κάνουν λόγο για ενδεχόμενη υπονόμευση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και αποσταθεροποίηση της οικονομίας.

Ο επικεφαλής του κόμματος Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της ακύρωσης των γαλλικών κρατικών ομολόγων που κατέχει η Τράπεζα της Γαλλίας. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Μελανσόν έχει διατυπώσει με χαρακτηριστικό τρόπο την πρόθεσή του, αναφέροντας ότι αρκεί να ληφθεί το ποσοστό που κατέχει η κεντρική τράπεζα και να ακυρωθεί. Πάντως, μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο και αναλυτικό πλάνο εφαρμογής αυτού του εγχειρήματος.

Η βασική λογική πίσω από αυτή την πρόταση είναι η μείωση του ονομαστικού δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, το οποίο έχει ξεπεράσει το 116%. Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της ιδέας, θα μπορούσε να δημιουργήσει τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για την υλοποίηση υψηλότερων δημόσιων δαπανών. Η συγκεκριμένη θέση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα πολιτικών πρωτοβουλιών του Μελανσόν, οι οποίες φαίνεται να βρίσκουν απήχηση σε ένα σημαντικό τμήμα του γαλλικού εκλογικού σώματος.

Ενδεικτική της απήχησης αυτής είναι και η δημοσκόπηση που είδε το φως της δημοσιότητας τη Δευτέρα, σύμφωνα με την οποία ο Μελανσόν θα μπορούσε να εξασφαλίσει την παρουσία του στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους. Σε αυτό το σενάριο, ο αντίπαλός του θα ήταν η ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν, ενώ οι υποψήφιοι των παραδοσιακών κομμάτων της Κεντροδεξιάς, του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς θα έμεναν πίσω στην προτίμηση των ψηφοφόρων.

Το νομικό πλαίσιο και οι προηγούμενες συζητήσεις

Η ιδέα της διαγραφής κρατικού χρέους που βρίσκεται στα χαρτοφυλάκια της κεντρικής τράπεζας δεν αποτελεί πρωτοτυπία του κ. Μελανσόν. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, είχαν υπάρξει προτάσεις από οικονομολόγους και πολιτικούς για ακύρωση κρατικών ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Το σκεπτικό τότε ήταν η στήριξη της οικονομίας της Ευρωζώνης, ωστόσο οι προτάσεις αυτές απορρίφθηκαν.

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες είναι σαφείς και απαγορεύουν τη νομισματική χρηματοδότηση των κυβερνήσεων από τις κεντρικές τράπεζες. Παράλληλα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν επισημάνει τον κίνδυνο που θα προέκυπτε για την εμπιστοσύνη των αγορών. Τα ίδια επιχειρήματα επιστρατεύονται τώρα και για την πρόταση του Μελανσόν, με τη διαφορά ότι η συζήτηση διεξάγεται σε ένα ιδιαίτερα ευάλωτο δημοσιονομικό περιβάλλον για τη χώρα.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του ως ο πέμπτος επικεφαλής της γαλλικής κυβέρνησης σε λιγότερο από δύο χρόνια, ήταν ιδιαίτερα επικριτικός. Το γεγονός ότι οι δύο προκάτοχοί του απομακρύνθηκαν λόγω των προσπαθειών τους να περιορίσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις δηλώσεις του. Ο ίδιος χαρακτήρισε την πρόταση ως μια καθαρή μορφή απάτης, ενώ προειδοποίησε για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει ακόμη και η συζήτηση για ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Ο κ. Λεκορνί επικεντρώθηκε στον κίνδυνο να ανησυχήσουν οι επενδυτές, σε μια περίοδο που η Γαλλία χρειάζεται να δανειστεί ποσά-ρεκόρ. Η αναφορά του στα 310 δισεκατομμύρια ευρώ που πρέπει να αντλήσει η χώρα φέτος ήταν άμεση και παραστατική. Το ερώτημα που έθεσε ήταν ευθέως πολιτικό: αν η Γαλλία αθετούσε την υπογραφή της, ποιος θα ήταν διατεθειμένος να της δανείσει στο μέλλον; Και σε περίπτωση που κάποιοι το έκαναν, αυτό θα γινόταν σίγουρα με εξωφρενικά επιτόκια, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά σε ανάρτησή του στο X.

Από την πλευρά του, το επιτελείο του Μελανσόν δεν έχει απαντήσει άμεσα στα αιτήματα για σχολιασμό, αφήνοντας το πεδίο της αντιπαράθεσης να κυριαρχείται από τις δηλώσεις των πολιτικών του αντιπάλων.

Οι οικονομικές προεκτάσεις και οι διαφορετικές απόψεις

Η Τράπεζα της Γαλλίας έχει αποφύγει να τοποθετηθεί επί της πρότασης, ωστόσο οι θέσεις του πρώην διοικητή της, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, είναι ενδεικτικές των επιφυλάξεων που υπάρχουν. Ο ίδιος έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι μια τέτοια ενέργεια θα ήταν τόσο ακραία που θα υποχρέωνε τη Γαλλία να εγκαταλείψει το ευρώ. Μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε ανυπολόγιστη ζημιά στην κεντρική τράπεζα, το κόστος της οποίας θα κληθούν να καλύψουν οι Γάλλοι φορολογούμενοι.

Ωστόσο, η πρόταση δεν συγκεντρώνει μόνο επικριτές. Ο αριστερών πεποιθήσεων επενδυτικός τραπεζίτης Ματιέ Πιγκάς, ο οποίος πρόσφατα ανέλαβε την αναδιάρθρωση του τεράστιου χρέους της Βενεζουέλας, τάχθηκε υπέρ της πρότασης. Μιλώντας στο θερινό συνέδριο του LFI το περασμένο σαββατοκύριακο, ο Πιγκάς υποστήριξε ότι η ακύρωση των ομολόγων που κατέχει η Τράπεζα της Γαλλίας θα μπορούσε να γίνει χωρίς καμία οικονομική ή χρηματοοικονομική επίπτωση.

Η θέση αυτή προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση, με τον πρώην επικεφαλής οικονομολόγο του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ, να χαρακτηρίζει τη σχετική συζήτηση ως ηλίθια. Ο Μπλανσάρ ανέπτυξε το επιχείρημα ότι η Τράπεζα της Γαλλίας, αν ακύρωνε τα ομόλογα, θα έχανε τα έσοδα από τόκους και τα κέρδη που θα επέστρεφε στο γαλλικό κράτος, το οποίο είναι και ο μοναδικός μέτοχός της. Κατά συνέπεια, η διαγραφή θα ήταν λογιστικά ουδέτερη για το κράτος, ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο για την εμπιστοσύνη των ιδιωτών επενδυτών.

Ο κ. Μπλανσάρ αναγνώρισε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας είναι εξαιρετικά υψηλό, ωστόσο προειδοποίησε με έμφαση για τον κίνδυνο που εγκυμονεί η παρουσίαση ψευδών λύσεων και η δημιουργία ψεύτικων ελπίδων, χαρακτηρίζοντας τέτοιες πρακτικές ως ανεύθυνες. Η αντιπαράθεση αυτή αναδεικνύει το βαθύ χάσμα που υπάρχει στη γαλλική κοινωνία και την πολιτική σκηνή σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης του δημοσίου χρέους και τις προοπτικές της οικονομίας.