Μελέτη: 12 λεπτά αρκούν για λιγότερη κίνηση

Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο Κύπρου αναδεικνύει έναν απρόσμενο παράγοντα που μπορεί να συμβάλει στην αποσυμφόρηση των αστικών οδικών δικτύων: την ώρα έναρξης των σχολείων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μια ελάχιστη διαφοροποίηση του ωραρίου προσέλευσης των μαθητών, της τάξεως των 12 λεπτών κατά μέσο όρο ανά σχολική μονάδα, θα μπορούσε να μειώσει έως και 17,2% τον συνολικό χρόνο που τα οχήματα παραμένουν στους δρόμους κατά τις πρωινές ώρες αιχμής.

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από τους Αντώνιο Γεωργαντά, Στέλιο Τιμοθέου και Χρίστο Γ. Παναγιώτου, οι οποίοι ανήκουν στο Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου, έχει ήδη υποβληθεί για δημοσίευση στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Transportation Research Part C: Emerging Technologies. Το εύρημα αυτό έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά μελετών που εξετάζουν πώς οι καθημερινές συνήθειες και τα ωράρια εργασίας και εκπαίδευσης διαμορφώνουν την κυκλοφοριακή εικόνα των πόλεων.

Η επιβάρυνση από τη σύμπτωση των ωραρίων

Κάθε πρωί, οι δρόμοι των αστικών κέντρων καλούνται να εξυπηρετήσουν δύο μεγάλες κατηγορίες μετακινούμενων: τους εργαζομένους που κατευθύνονται απευθείας στους χώρους εργασίας τους και τους γονείς που πρώτα μεταφέρουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Όταν όλα τα σχολεία ξεκινούν τα μαθήματα την ίδια ώρα, δημιουργείται ένας μεγάλος όγκος διαδρομών σε πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα. Αμέσως μετά την αποβίβαση των μαθητών, οι γονείς συνεχίζουν το ταξίδι τους προς την εργασία, προστίθενται δηλαδή στο ήδη επιβαρυμένο οδικό δίκτυο, εντείνοντας περαιτέρω τη συμφόρηση. Το πρόβλημα αυτό δεν αφορά μόνο όσους έχουν σταθερό ωράριο, αλλά επηρεάζει και όσους διαθέτουν ευέλικτο ωράριο, καθώς η κοινή ώρα έναρξης των μαθημάτων τους αναγκάζει να μετακινούνται κατά τις ώρες αιχμής, ακόμη κι αν θα μπορούσαν να επιλέξουν διαφορετική ώρα.

Η προσομοίωση με 50 σχολεία

Για να διερευνήσουν αν η διαφοροποίηση των σχολικών ωραρίων μπορεί να αποτελέσει λύση, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα μαθηματικό μοντέλο που προσομοιώνει ένα αστικό περιβάλλον με 50 σχολεία, κατανεμημένα τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια μιας υποθετικής πόλης. Τα αποτελέσματα ήταν ενδεικτικά: όσο μεγαλύτερη ήταν η ευελιξία στις ώρες έναρξης, τόσο πιο σημαντική ήταν η μείωση του συνολικού χρόνου παραμονής των οχημάτων στο δίκτυο. Στο σενάριο όπου τα σχολεία είχαν συνολική μεταβολή 600 λεπτών, δηλαδή κατά μέσο όρο 12 λεπτά ανά σχολείο, καταγράφηκε μείωση της τάξεως του 17,2%. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μεταβολή δεν ήταν ομοιόμορφη: ορισμένα σχολεία ξεκινούσαν νωρίτερα, άλλα αργότερα, ενώ κάποια διατήρησαν το πρόγραμμά τους αμετάβλητο. Η κατανομή των αλλαγών έγινε με γνώμονα τις ανάγκες του οδικού δικτύου και τη δυνατότητα καλύτερης χρονικής διασποράς των μετακινήσεων.

Η σχέση σχολείων και κίνησης σε διεθνές επίπεδο

Η επίδραση των σχολικών μετακινήσεων στην κυκλοφορία δεν είναι νέο φαινόμενο. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι κατά τις σχολικές διακοπές, η κυκλοφοριακή συμφόρηση μειώνεται αισθητά. Ενδεικτικά, μια μελέτη στο Πεκίνο διαπίστωσε ότι τις εργάσιμες ημέρες των διακοπών, ο δείκτης συμφόρησης ήταν κατά 20% χαμηλότερος σε σύγκριση με τις περιόδους λειτουργίας των σχολείων. Επιπλέον, άλλη έρευνα κατέγραψε ότι η ταυτόχρονη έναρξη των σχολείων αυξάνει κατά 4,5% την πιθανότητα εμφάνισης συμφόρησης. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την άποψη ότι ο σχεδιασμός των σχολικών ωραρίων μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για τη διαχείριση της κυκλοφορίας.

Περιορισμοί και προοπτικές

Ωστόσο, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης τους δεν μπορούν να γενικευτούν αυτόματα σε κάθε πραγματική πόλη. Το ποσοστό του 17,2% προέκυψε από προσομοίωση σε συνθετικό οδικό δίκτυο και εξαρτάται από τις παραδοχές του μαθηματικού μοντέλου. Επιπλέον, τα 12 λεπτά αποτελούν τον μέσο όρο των μεταβολών για τα 50 σχολεία και όχι μια ενιαία αλλαγή που εφαρμόστηκε σε όλα. Παρόλα αυτά, η μελέτη αναδεικνύει ότι η ώρα έναρξης των σχολείων θα μπορούσε να ενταχθεί στον ευρύτερο κυκλοφοριακό σχεδιασμό, και ότι ακόμη και μικρές διαφοροποιήσεις, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ενδέχεται να περιορίσουν την πρωινή πίεση στους δρόμους. Η έρευνα ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω διερεύνηση του θέματος, με στόχο την εφαρμογή πρακτικών λύσεων που θα βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών.