Μελέτη αποκαλύπτει νέο ρόλο του στόματος στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης

Μια απρόσμενη σύνδεση ανάμεσα στη στοματική λειτουργία, τη διατροφή και την αρτηριακή πίεση κατέγραψε μελέτη του King’s College London. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μάσηση τσίχλας με ζάχαρη μετά την κατανάλωση χυμού παντζαριού ενίσχυσε προσωρινά τη μετατροπή των διατροφικών νιτρικών σε ενώσεις που συμβάλλουν στη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων.

Το εύρημα δεν σημαίνει ότι η τσίχλα με ζάχαρη αποτελεί θεραπεία για την υπέρταση. Αναδεικνύει, ωστόσο, τον κρίσιμο ρόλο του σάλιου και των βακτηρίων του στόματος στην αξιοποίηση των νιτρικών που περιέχουν τροφές όπως το παντζάρι, το σπανάκι, το kale και άλλα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

Τα νιτρικά άλατα που προσλαμβάνονται από τη διατροφή συγκεντρώνονται στο σάλιο και μετατρέπονται από βακτήρια της γλώσσας σε νιτρώδη. Μετά την απορρόφησή τους, τα νιτρώδη μπορούν να μετατραπούν σε μονοξείδιο του αζώτου, το οποίο χαλαρώνει τα τοιχώματα των αγγείων, διευκολύνει την κυκλοφορία του αίματος και συμβάλλει στη μείωση της πίεσης.

Η επιστημονική ομάδα θέλησε να εξετάσει κατά πόσο η οξύτητα του στόματος επηρεάζει αυτή τη βιολογική αλυσίδα. Προηγούμενες έρευνες είχαν μελετήσει κυρίως τη μετατροπή των νιτρικών σε εργαστηριακές ή απομονωμένες στοματικές συνθήκες, χωρίς να αποτυπώνουν πλήρως όσα συμβαίνουν στον ανθρώπινο οργανισμό επί αρκετές ώρες.

Το πείραμα με χυμό παντζαριού και δύο είδη τσίχλας

Στη διασταυρούμενη μελέτη συμμετείχαν 14 υγιείς εθελοντές. Αρχικά κατανάλωσαν 70 ml χυμού παντζαριού, ο οποίος περιείχε περίπου 400 mg νιτρικών αλάτων. Στη συνέχεια, επιλέχθηκαν τυχαία για να μασήσουν είτε όξινη τσίχλα με ζάχαρη είτε μη όξινη τσίχλα χωρίς ζάχαρη.

Το πείραμα διήρκεσε επτά ώρες. Οι ερευνητές συνέλεξαν επανειλημμένα δείγματα αίματος και σάλιου και κατέγραφαν την αρτηριακή πίεση. Τουλάχιστον μία εβδομάδα αργότερα, κάθε εθελοντής επανέλαβε τη διαδικασία χρησιμοποιώντας το άλλο είδος τσίχλας, ώστε να μπορούν να συγκριθούν οι αντιδράσεις του ίδιου οργανισμού.

Η τσίχλα με ζάχαρη μείωσε το pH του σάλιου κατά 1,4 μονάδες σε σύγκριση με την τσίχλα χωρίς ζάχαρη, δημιουργώντας σαφώς πιο όξινο περιβάλλον στο στόμα.

Η αλλαγή αυτή δεν επηρέασε σημαντικά την ποσότητα των νιτρικών που εκκρινόταν στο σάλιο ούτε τα επίπεδά τους στο αίμα. Ενίσχυσε, όμως, τη μετατροπή τους σε νιτρώδη.

Η παραγωγή νιτρωδών στο σάλιο αυξήθηκε κατά 45%, ενώ τα επίπεδα νιτρωδών στο πλάσμα του αίματος ήταν κατά 25% υψηλότερα σε σχέση με τη δοκιμή κατά την οποία οι εθελοντές μάσησαν τσίχλα χωρίς ζάχαρη.

Παράλληλα καταγράφηκε μικρή, αλλά στατιστικά σημαντική, πτώση της αρτηριακής πίεσης. Η συστολική πίεση μειώθηκε κατά μέσο όρο κατά 2,7 mmHg και η διαστολική κατά 1,9 mmHg.

Η επίδραση ήταν οξεία και περιορισμένη σε χρονική διάρκεια. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μεταβολή του στοματικού pH μπορεί να ενισχύσει προσωρινά τη βιοδιαθεσιμότητα των νιτρωδών και τη δράση της οδού νιτρικών–νιτρωδών–μονοξειδίου του αζώτου.

Γιατί οι επιστήμονες δεν συστήνουν τσίχλα με ζάχαρη

Παρά τη μείωση της πίεσης, οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι η συστηματική μάσηση τσίχλας με ζάχαρη δεν αποτελεί ασφαλή στρατηγική πρόληψης ή αντιμετώπισης της υπέρτασης.

Η συχνή έκθεση των δοντιών στη ζάχαρη και στα οξέα αυξάνει τον κίνδυνο τερηδόνας και άλλων προβλημάτων στοματικής υγείας. Η υπερβολική πρόσληψη ζάχαρης μπορεί επίσης να επιβαρύνει τη μεταβολική υγεία, ακυρώνοντας οποιοδήποτε περιορισμένο και προσωρινό όφελος καταγράφηκε στο πείραμα.

Η μελέτη λειτουργεί κυρίως ως απόδειξη ενός βιολογικού μηχανισμού. Δείχνει ότι η οξύτητα του σάλιου μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός αξιοποιεί τα νιτρικά των λαχανικών.

Το επόμενο βήμα είναι η αναζήτηση εναλλακτικών μεθόδων που θα δημιουργούν τις ίδιες ευνοϊκές συνθήκες στο στόμα, χωρίς ζάχαρη και χωρίς επιβάρυνση των δοντιών ή του μεταβολισμού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πιθανή εφαρμογή των ευρημάτων στον αθλητισμό. Ο χυμός παντζαριού και άλλα προϊόντα πλούσια σε νιτρικά χρησιμοποιούνται ήδη ως συμπληρώματα από αθλητές, καθώς η ενίσχυση της παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου μπορεί να επηρεάσει την αιμάτωση, την αποδοτικότητα των μυών και την αντοχή.

Η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε άμεσα την αθλητική απόδοση. Οι επιστήμονες θεωρούν, όμως, ότι η αποτελεσματικότερη μετατροπή των νιτρικών θα μπορούσε να ενισχύσει τα φυσιολογικά οφέλη τους και σχεδιάζουν μεγαλύτερη έρευνα με τη συμμετοχή αθλητών.

Το περιορισμένο δείγμα των 14 υγιών εθελοντών και η διάρκεια λίγων ωρών δεν επιτρέπουν γενικεύσεις για ανθρώπους με υπέρταση ή άλλα καρδιαγγειακά προβλήματα. Απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες πριν εξαχθούν πρακτικές διατροφικές οδηγίες.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το στόμα δεν λειτουργεί απλώς ως σημείο εισόδου της τροφής. Τα βακτήρια της γλώσσας, το σάλιο και το επίπεδο οξύτητας συμμετέχουν ενεργά σε διαδικασίες που μπορούν να επηρεάσουν την κυκλοφορία και την αρτηριακή πίεση.

Η καλύτερη κατανόηση αυτού του μηχανισμού μπορεί να οδηγήσει σε νέες, ασφαλέστερες διατροφικές στρατηγικές, οι οποίες θα αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τα νιτρικά των λαχανικών χωρίς να στηρίζονται στην αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης.