Μεταθανάτια χάρη στη Ρουθ Έλις από τον βασιλιά Κάρολο

Σε μια ιστορική εξέλιξη που αναγνωρίζει μια από τις πιο αμφιλεγόμενες δικαστικές αποφάσεις της Βρετανίας, ο βασιλιάς Κάρολος παραχώρησε μεταθανάτια χάρη υπό όρους στη Ρουθ Έλις, την τελευταία γυναίκα που εκτελέστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η απόφαση αυτή, που ανακοινώθηκε επισήμως στο βρετανικό κοινοβούλιο, έρχεται 71 ολόκληρα χρόνια μετά τον απαγχονισμό της, σηματοδοτώντας την επίσημη παραδοχή από πλευράς της πολιτείας ότι η Έλις υπήρξε θύμα μιας "βαθύτατης αδικίας".

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Δικαιοσύνης, Ντέιβιντ Λάμι, γνωστοποίησε την απόφαση ενώπιον των βουλευτών, διευκρινίζοντας ότι η μεγαλειότητά του αποδέχθηκε τη σχετική σύσταση. Η χάρη, ωστόσο, έχει συμβολικό και όχι αθωωτικό χαρακτήρα. Όπως εξήγησε ο κ. Λάμι, η ενέργεια αυτή "δεν σημαίνει ότι η Ρουθ Έλις ήταν αθώα για τον φόνο του Ντέιβιντ Μπλέικλι", αλλά αποτελεί αναγνώριση της "βαθύτατης αδικίας" που υπέστη. Πρακτικά, η θανατική ποινή που της είχε επιβληθεί μετατρέπεται σε ποινή ισόβιας κάθειρξης, χωρίς ωστόσο να ακυρώνεται η ίδια η καταδίκη για την ανθρωποκτονία.

Το χρονικό μιας πολύκροτης υπόθεσης

Η Ρουθ Έλις ήταν μόλις 28 ετών και εργαζόταν ως υπάλληλος υποδοχής σε νυχτερινό κέντρο διασκέδασης, όταν τον Ιούλιο του 1955 οδηγήθηκε στην αγχόνη. Το έγκλημα για το οποίο καταδικάστηκε ήταν η ανθρωποκτονία του συντρόφου της, Ντέιβιντ Μπλέικλι, ενός οδηγού αγώνων ταχύτητας, τον οποίο πυροβόλησε και σκότωσε έξω από ένα μπαρ στο Λονδίνο. Η υπόθεση συγκλόνισε το κοινό αίσθημα της εποχής, όχι μόνο για τη βαρύτητα της πράξης, αλλά και για τις συνθήκες που την περιέβαλλαν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια της δίκης, μόλις δέκα ημέρες πριν από το μοιραίο περιστατικό, ο Μπλέικλι είχε γρονθοκοπήσει βάναυσα την Έλις στην κοιλιά, με αποτέλεσμα εκείνη να χάσει το παιδί που κυοφορούσε. Παρά τα συγκλονιστικά αυτά δεδομένα, οι ένορκοι χρειάστηκαν μόλις 20 λεπτά διαβούλευσης για να την κρίνουν ένοχη και να την καταδικάσουν σε θάνατο. Η ταχύτητα της απόφασης και η έλλειψη συνεκτίμησης των ελαφρυντικών στοιχείων αποτέλεσαν έκτοτε αντικείμενο έντονης κριτικής.

Ο αγώνας της οικογένειας για δικαίωση

Δύο εγγόνια της Ρουθ Έλις βρίσκονταν στο κοινοβούλιο και παρακολούθησαν από κοντά την ανακοίνωση της απόφασης, σε μια στιγμή βαθιάς συναισθηματικής φόρτισης. Η Έλις είχε αφήσει πίσω της δύο παιδιά, ηλικίας μόλις 3 και 10 ετών, όταν οδηγήθηκε στην αγχόνη. Επί δεκαετίες, τα παιδιά και τα εγγόνια της πάλευαν για να ανατρέψουν την καταδίκη της, υποστηρίζοντας σταθερά ότι η Έλις ήταν θύμα επαναλαμβανόμενων και βάναυσων βιαιοπραγιών σεξουαλικής και σωματικής φύσης. Το Εφετείο απέρριψε οριστικά το αίτημά τους το 2003, αλλά εκείνοι δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα τους, στρέφοντας την προσοχή τους στην απονομή χάρης.

"Σήμερα αποδόθηκε επιτέλους δικαιοσύνη στη γιαγιά μας", δήλωσε συγκινημένη η εγγονή της, Λόρα Ένστον. Η ίδια, ωστόσο, επεσήμανε με ρεαλισμό ότι η απόφαση "δεν σβήνει όσα συνέβησαν πριν από 71 χρόνια", αλλά επιβεβαιώνει με τον πιο επίσημο τρόπο ότι "η Ρουθ δεν έπρεπε να εκτελεστεί και ότι η δικαιοσύνη στάθηκε κατώτερη των περιστάσεων".

Η κληρονομιά μιας τραγικής ιστορίας

Η υπόθεση της Ρουθ Έλις αποτέλεσε κομβικό σημείο για την αλλαγή της κοινής γνώμης στη Βρετανία σχετικά με τη θανατική ποινή. Η εκτέλεσή της, σε συνδυασμό με τις αμφιβολίες για την ορθότητα της δικαστικής απόφασης, τροφοδότησε ένα κύμα αντιδράσεων που οδήγησε τελικά στην κατάργηση της θανατικής ποινής για ανθρωποκτονία το 1973. Οι τελευταίες εκτελέσεις δύο ανδρών που είχαν καταδικαστεί για ανθρωποκτονία πραγματοποιήθηκαν το 1964, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής.

Η τραγική ιστορία της Έλις δεν έμεινε μόνο στα δικαστικά χρονικά. Αποτέλεσε τη βάση για την κινηματογραφική ταινία "Χορεύοντας μ’ έναν ξένο" (Dance with a Stranger) του 1985, σε σκηνοθεσία Μάικ Νιούελ, με τις ερμηνείες της Μιράντα Ρίτσαρντσον και του Ρούπερτ Έβερετ να μένουν αξέχαστες. Η ταινία αυτή συνέβαλε καθοριστικά στο να παραμείνει ζωντανή η μνήμη της υπόθεσης και να συνεχιστεί ο δημόσιος διάλογος για την αναγκαιότητα της δικαστικής μεταρρύθμισης.