Ρεπορτάζ: Κώστας Κατίκος
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης επεξεργάζεται ένα νέο πακέτο μέτρων στήριξης των εισοδημάτων, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο του 2026, στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Βασικός άξονας των παρεμβάσεων είναι η μείωση των κρατήσεων που επιβαρύνουν τις συντάξεις, με στόχο την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων. Η αύξηση του μόνιμου επιδόματος από τα 250 στα 300 ευρώ αποτελεί μόνο την αρχή, καθώς εξετάζονται και άλλες, πιο ουσιαστικές αλλαγές.
Τρία εναλλακτικά σενάρια για τις κρατήσεις
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια για τη μείωση των ασφαλιστικών κρατήσεων. Το πρώτο αφορά την αναμόρφωση της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) στις κύριες συντάξεις. Το σχέδιο, το οποίο βρίσκεται στο υπουργείο Εργασίας από το 2024, προβλέπει τη μείωση των σημερινών οκτώ κλιμακίων σε τρία ή τέσσερα. Η βασική αλλαγή είναι ότι η κράτηση θα υπολογίζεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό κάθε κλίμακας, όπως γίνεται στη φορολογία εισοδήματος, και όχι σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης. Το μέτρο είχε κοστολογηθεί στα 150 εκατομμύρια ευρώ και είχε κριθεί ως "ακριβό", με αποτέλεσμα να μην προχωρήσει. Αντ' αυτού, εφαρμόστηκε η τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων, η οποία ουσιαστικά διασφαλίζει ότι η κράτηση δεν θα απορροφά την ετήσια αύξηση της σύνταξης.
Το δεύτερο σενάριο περιλαμβάνει τη μείωση ή και την πλήρη κατάργηση της εισφοράς ασθένειας ύψους 6% που επιβάλλεται στις επικουρικές συντάξεις. Μια μείωση της εισφοράς στο 3% θα ισοδυναμούσε με μηνιαία αύξηση από 6 έως 12 ευρώ για τους δικαιούχους, ενώ η πλήρης κατάργησή της θα διπλασίαζε το όφελος. Το κόστος της μείωσης κατά το ήμισυ υπολογίζεται στα 80 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η πλήρης κατάργηση φτάνει τα 150 εκατομμύρια. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επικουρικές συντάξεις έχουν να αυξηθούν από το 2009, ενώ ο νόμος Κατρούγκαλου θέτει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε αύξηση την ύπαρξη πλεονασμάτων στον κλάδο επικούρησης του ΕΦΚΑ. Παρά το γεγονός ότι ο κλάδος εμφανίζεται πλεονασματικός για δεύτερη συνεχή χρονιά το 2026, οι επικουρικές δεν έχουν αυξηθεί, με το υπουργείο Εργασίας να εφαρμόζει κατά γράμμα τη νομοθεσία.
Το τρίτο σενάριο αφορά την κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης από τις επικουρικές συντάξεις. Η συγκεκριμένη κράτηση επιβάλλεται σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ, επηρεάζοντας περίπου 280.000 συνταξιούχους. Η κλίμακα ξεκινά από 3% για ποσά άνω των 300 ευρώ και αυξάνεται προοδευτικά έως 10% για επικουρικές άνω των 650 ευρώ. Το μέτρο εξετάζεται εναλλακτικά σε συνδυασμό με τα άλλα δύο σενάρια. Αν δεν προχωρήσει η αναμόρφωση της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα καταργηθεί η ΕΑΣ από τις επικουρικές.
Οι ωφελούμενοι και το χρονοδιάγραμμα
Η μείωση των κρατήσεων, είτε στις κύριες είτε στις επικουρικές συντάξεις, ισοδυναμεί με έμμεση αύξηση των εισοδημάτων. Στο φετινό πακέτο της ΔΕΘ, η πιθανότητα εφαρμογής από το 2027 είναι αυξημένη. Εάν καταργηθεί η Εισφορά Αλληλεγγύης στις επικουρικές, 280.000 συνταξιούχοι θα δουν μια μέση μηνιαία αύξηση της τάξης των 15 ευρώ. Από την άλλη πλευρά, η μείωση ή η κατάργηση της εισφοράς ασθένειας θα ωφελήσει 1,2 εκατομμύρια συνταξιούχους, προσφέροντάς τους μια μόνιμη και ουσιαστική ενίσχυση, καθώς η εισφορά αυτή παραμένει αμετάβλητη από το 2015.
