Μητσοτάκης από Ελ Αλαμέιν στο Παρίσι για το Διάστημα

Ολοκληρώνοντας τον πρώτο σταθμό του διπλωματικού του ταξιδιού στην Αίγυπτο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναχωρεί σήμερα, Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, για το Παρίσι. Εκεί θα συμμετάσχει στη διεθνή διάσκεψη κορυφής για το Διάστημα, την οποία διοργανώνει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Η μετάβαση στη γαλλική πρωτεύουσα πραγματοποιείται μόλις λίγες ώρες μετά την ολοκλήρωση της τριμερούς συνάντησης στο Ελ Αλαμέιν, αναδεικνύοντας την ένταση των διπλωματικών πρωτοβουλιών της Αθήνας σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις περιφερειακές ισορροπίες.

Η συμμετοχή του Έλληνα πρωθυπουργού στη σύνοδο των Παρισίων, η οποία διεξάγεται στις 9 και 10 Σεπτεμβρίου με τη συμμετοχή εκπροσώπων από περίπου 120 χώρες, δεν έχει μόνο εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Αποτελεί μια ευκαιρία να τονιστεί ο ρόλος της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό και διεθνή ενεργειακό και τεχνολογικό χάρτη. Στο περιθώριο της συνόδου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει κατ' ιδίαν συνάντηση με τον Εμανουέλ Μακρόν, επιβεβαιώνοντας τους στενούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών. Η σύνοδος έχει ιδιαίτερη ευρωπαϊκή βαρύτητα, καθώς η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία και να εδραιωθεί ως υπολογίσιμη διαστημική δύναμη.

Το μήνυμα προς την Άγκυρα από το Ελ Αλαμέιν

Το ταξίδι στο Παρίσι έρχεται να προστεθεί σε ένα ιδιαίτερα πυκνό διπλωματικό πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε από το Ελ Αλαμέιν της Αιγύπτου. Εκεί, ο πρωθυπουργός απηύθυνε ένα σαφές μήνυμα προς την Τουρκία, αποφεύγοντας ωστόσο τη ρητορική της έντασης. Η βασική θέση που προβλήθηκε ήταν πως η Ελλάδα επιδιώκει σταθερότητα και σχέσεις καλής γειτονίας, χωρίς αυτό να εκλαμβάνεται ως ένδειξη αδυναμίας ή υποχωρητικότητας.

«Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι «σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα, ούτε ανοχή σε τετελεσμένα». Με τον τρόπο αυτό, η Αθήνα επιχειρεί να χαράξει μια διπλή γραμμή: από τη μια πλευρά, να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και διαλόγου, και από την άλλη, να καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί πιέσεις ή μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.

Τη θέση αυτή ενίσχυσε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στην τουρκική προκλητικότητα, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να ενισχύει και να «οχυρώνει» τη χώρα. Ο ίδιος σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός έχει αποδείξει στην πράξη πως «δεν υποκύπτει σε τελεσίγραφα», στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και σταθερής προσήλωσης στα εθνικά συμφέροντα.

Η στρατηγική σημασία της τριμερούς Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου

Η συνάντηση στο Ελ Αλαμέιν δεν είχε τα χαρακτηριστικά μιας τυπικής, εθιμοτυπικής επαφής. Αντίθετα, Αθήνα, Λευκωσία και Κάιρο επιδίωξαν να προσδώσουν μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος στη συνεργασία τους, με την Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί το επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη τριμερή συνεργασία ως «πυλώνα ασφάλειας» σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις και ανταγωνισμούς, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για έναν δρόμο συνεννόησης που δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας.

Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η Αθήνα επιδιώκει να παρουσιάσει τις συμμαχίες της όχι ως έναν μηχανισμό αποκλεισμού της Τουρκίας, αλλά ως ένα δίκτυο συνεργασιών που εδράζεται στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και στην προώθηση της σταθερότητας. Στο πλαίσιο αυτό, οι τρεις χώρες επαναβεβαίωσαν την προσήλωσή τους στη διεθνή νομιμότητα, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών της περιοχής.

Οι θαλάσσιες ζώνες και το Διεθνές Δίκαιο

Το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών κυριάρχησε στην ατζέντα των συνομιλιών. Οι τρεις ηγέτες επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για πιστή εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας. Η Αθήνα, μέσω του πρωθυπουργού, υπενθύμισε ότι η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία για τη μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) αποτελεί ένα επιτυχημένο παράδειγμα του πώς οι διαφορές μπορούν να επιλυθούν μέσω διαλόγου, όταν υπάρχει πολιτική βούληση και αμοιβαίος σεβασμός στη διεθνή νομιμότητα.

Αυτό ακριβώς το επιχείρημα προβάλλει η ελληνική πλευρά απέναντι στις τουρκικές θέσεις. Η Αθήνα δηλώνει σταθερά έτοιμη να συμμετάσχει σε διάλογο, θέτοντας όμως ως αδιαπραγμάτευτη βάση τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. «Αυτή ήταν, είναι και θα είναι η προσέγγισή μας συνολικά, και στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα για τις προθέσεις και τις κόκκινες γραμμές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Η ενεργειακή διάσταση και το έργο GREGY

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο ενεργειακό σκέλος της τριμερούς συνάντησης. Ο πρωθυπουργός ανέδειξε τη στρατηγική σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Αιγύπτου, γνωστής ως GREGY, υπογραμμίζοντας ότι το έργο αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Αίγυπτο και της ευρωπαϊκής αγοράς, με την Ελλάδα να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή την ενεργειακή οδό.

Παράλληλα, συζητήθηκε το μέλλον του φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά βλέπει σημαντικές δυνατότητες στη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο, όπου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί το υπάρχον δίκτυο υποδομών υγροποίησης, και στη συνέχεια να διοχετευθεί προς τις ευρωπαϊκές αγορές. Μια τέτοια εξέλιξη θα προσέδιδε σαφή γεωπολιτική διάσταση στην ενεργειακή συνεργασία, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης και κόμβου μεταφοράς για ολόκληρη την περιοχή.

Κυπριακό, Λιβύη και οι περιφερειακές προκλήσεις

Στην ατζέτα των συνομιλιών δεν θα μπορούσε να λείπει το Κυπριακό. Ελλάδα και Αίγυπτος επανέλαβαν την πλήρη στήριξή τους στην προσπάθεια εξεύρεσης μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης, η οποία θα βασίζεται στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η σταθερή αυτή θέση επιβεβαιώνει την κοινή αντίληψη ότι η επίλυση του Κυπριακού αποτελεί προϋπόθεση για τη συνολική σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η κατάσταση στη Λιβύη βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο των συζητήσεων. Η Αθήνα τόνισε την ανάγκη επίτευξης πολιτικής λύσης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις, ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των παράνομων μεταναστευτικών ροών που εκκινούν από τα ανατολικά παράλια της Λιβύης με κατεύθυνση την Ελλάδα. Η διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων παραμένει, συνεπώς, ένα κρίσιμο ζήτημα για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Γάζα, Λίβανος και η προστασία της ναυσιπλοΐας

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στις μεγάλες περιφερειακές κρίσεις που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα. Για τη Γάζα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών, τονίζοντας την ανάγκη εφαρμογής της δεύτερης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας στον άμαχο πληθυσμό.

Αναφορικά με τον Λίβανο, οι τρεις χώρες εξέφρασαν την κοινή τους θέση για τη σημασία της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αναδείχθηκε ως βασική ελληνική προτεραιότητα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι εξελίξεις από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα επηρεάζουν άμεσα το διεθνές εμπόριο και την παγκόσμια ναυτιλία. Η προστασία των θαλάσσιων οδών επικοινωνίας αποτελεί, επομένως, ζωτικό εθνικό συμφέρον για την Ελλάδα.

Ο διπλωματικός μαραθώνιος και η επόμενη ημέρα

Η επίσκεψη στο Παρίσι δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά τον δεύτερο σταθμό ενός ευρύτερου διπλωματικού μαραθωνίου που ξεκινά αμέσως μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Μετά την Αίγυπτο και τη Γαλλία, ο επόμενος μεγάλος σταθμός στο διεθνές πρόγραμμα του πρωθυπουργού είναι η Σαουδική Αραβία, με την επίσκεψη στο Ριάντ να έχει ήδη προαναγγελθεί, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης μεταξύ των δύο χωρών.

Το φθινοπωρινό διπλωματικό ημερολόγιο περιλαμβάνει επίσης κρίσιμες διεθνείς συνόδους, όπως η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο και η Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο. Η πυκνή αυτή ατζέντα αποτυπώνει την προσπάθεια της κυβέρνησης να περάσει από το εσωτερικό πολιτικό πεδίο στη διεθνή σκηνή, ενισχύοντας τη θέση της χώρας τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας χώρας που επιδιώκει να συνδυάσει τον διάλογο με την αποφασιστικότητα. Η Αθήνα λέει «ναι» στη συνεννόηση, αλλά «όχι» στα τετελεσμένα και τις πιέσεις. Μέσα από τις δηλώσεις του πρωθυπουργού και του κυβερνητικού εκπροσώπου, προκύπτει με σαφήνεια η πρόθεση της κυβέρνησης να μην κινηθεί υπό την πίεση τελεσιγράφων. Από το Ελ Αλαμέιν στο Παρίσι και από εκεί στους επόμενους σταθμούς, ο διπλωματικός μαραθώνιος της Ελλάδας μόλις ξεκινά, με στόχο την εδραίωση ενός ισχυρού δικτύου συμμαχιών και την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων με αυτοπεποίθηση και συνέπεια.