Συμφωνία κυρίων για τα τρόφιμα: Το Μαξίμου πιέζει σούπερ μάρκετ και βιομηχανία

Στο Μέγαρο Μαξίμου μεταφέρεται η μάχη κατά της ακρίβειας, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να συγκαλεί σύσκεψη σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, σε μια περίοδο όπου οι τιμές στα τρόφιμα εξακολουθούν να πιέζουν ασφυκτικά τα νοικοκυριά. Η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανιστεί ότι παίρνει προσωπικά στα χέρια της το ζήτημα, καθώς οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν σταθερά το κόστος ζωής ως το μεγαλύτερο πρόβλημα των πολιτών και ως βασική πηγή φθοράς για το Μέγαρο Μαξίμου.

Στη σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό, με τη συμμετοχή του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, έχουν κληθεί ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ Ιωάννης Γιώτης και ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας Ιωάννης Μασούτης. Στο τραπέζι αναμένεται και η διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου Αγοράς, Δέσποινα Τσαγγάρη.

Ο στόχος είναι μια «εθνική κοινωνική συμφωνία», ουσιαστικά μια νέα συμφωνία κυρίων με την αγορά, ώστε να υπάρξουν μειώσεις σε προϊόντα που βαραίνουν πραγματικά το καλάθι του νοικοκυριού. Πίσω από τη θεσμική διατύπωση, όμως, βρίσκεται ένα απλό πολιτικό δεδομένο: η ακρίβεια εξακολουθεί να είναι η πιο επικίνδυνη πληγή για την κυβέρνηση, ειδικά σε μια περίοδο που η χώρα μπαίνει σταδιακά σε προεκλογική ατμόσφαιρα.

Η κίνηση του πρωθυπουργού έχει διπλή στόχευση. Από τη μία επιδιώκει να στείλει μήνυμα στους πολίτες ότι το Μαξίμου δεν αφήνει την αγορά να λειτουργεί ανεξέλεγκτα. Από την άλλη πιέζει βιομηχανία και σούπερ μάρκετ να αναλάβουν μέρος του κόστους, την ώρα που τα έκτακτα μέτρα του Μαρτίου λήγουν στο τέλος Ιουνίου και η κυβέρνηση δεν θέλει να βρεθεί πολιτικά εκτεθειμένη μπροστά σε νέες ανατιμήσεις.

Το πλαφόν ως μοχλός πίεσης

Το βασικό εργαλείο πίεσης παραμένει το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 11 Μαρτίου 2026 με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και αφορά 63 κατηγορίες προϊόντων. Ο Τάκης Θεοδωρικάκος το χρησιμοποιεί πλέον ως διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στην αγορά: είτε θα υπάρξουν μειώσεις από τώρα είτε το πλαφόν θα παραταθεί έως το φθινόπωρο.

Ο υπουργός Ανάπτυξης έχει υποστηρίξει δημόσια ότι το μέτρο οδήγησε σε μειώσεις σε περίπου 2.000 κωδικούς, με μέση μείωση κοντά στο 5%. Παράλληλα, έχει ξεκαθαρίσει ότι το πλαφόν στα καύσιμα δεν θα παραταθεί μετά την 30ή Ιουνίου, στοιχείο που δείχνει ότι η κυβέρνηση επιλέγει διαφορετική τακτική ανά κατηγορία αγοράς.

Στο τραπέζι βρίσκονται τρία σενάρια. Το πρώτο προβλέπει άμεση συμφωνία με στοχευμένες μειώσεις σε προϊόντα υψηλής κατανάλωσης. Το δεύτερο μεταθέτει την εφαρμογή για τον Σεπτέμβριο, με παράταση του πλαφόν έως τότε. Το τρίτο, που φαίνεται να προτιμά η αγορά, προβλέπει συμφωνία από τον Σεπτέμβριο και κατάργηση του πλαφόν από την 1η Ιουλίου, ώστε οι επιχειρήσεις να κερδίσουν χρόνο και μεγαλύτερη ευελιξία.

Η κυβέρνηση θέλει αυτή τη φορά να αποφύγει τις εικόνες παλαιότερων πρωτοβουλιών, όπου οι μειώσεις περιορίζονταν σε προϊόντα χαμηλής ζήτησης και δεν άλλαζαν ουσιαστικά το ποσό που πλήρωνε ο καταναλωτής στο ταμείο. Γι’ αυτό η νέα συμφωνία επιδιώκεται να στηριχθεί σε δεδομένα πωλήσεων εταιρειών έρευνας αγοράς, ώστε οι μειώσεις να αφορούν κωδικούς με πραγματικό βάρος στην καθημερινή κατανάλωση.

Η αγορά, από την πλευρά της, εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει, αλλά με σαφείς επιφυλάξεις. Δεν θέλει δεσμεύσεις μεγάλης διάρκειας, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον πολιτικής αβεβαιότητας και πιθανών εκλογών μέσα στους επόμενους μήνες. Παράγοντες του κλάδου υποστηρίζουν ότι μια παρέμβαση μέσα στο καλοκαίρι θα έχει περιορισμένο αποτέλεσμα και ότι πιο λογική αφετηρία είναι ο Σεπτέμβριος, όταν οι καταναλωτές επιστρέφουν στην κανονική καθημερινότητα.

Το πολιτικό στοίχημα πίσω από τις τιμές

Τα σούπερ μάρκετ ρίχνουν το βάρος στη βιομηχανία, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε μείωση από τους παραγωγούς μπορεί να περάσει άμεσα στο ράφι. Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας επικαλείται στοιχεία που εμφανίζουν τον πληθωρισμό στα σούπερ μάρκετ τον Μάιο στο 1,14% κατά το ΙΕΛΚΑ, έναντι 3,5% για τα τρόφιμα συνολικά κατά την ΕΛΣΤΑΤ.

Το Μαξίμου προσπαθεί να αξιοποιήσει και τη διεθνή αποκλιμάκωση στις τιμές της ενέργειας. Η υποχώρηση του Brent κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, μετά τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν, δίνει στην κυβέρνηση το επιχείρημα ότι οι τιμές πρέπει να κινηθούν χαμηλότερα και στο ράφι. Το πρόβλημα είναι ότι οι μειώσεις στις διεθνείς αγορές σπάνια περνούν με την ίδια ταχύτητα στον καταναλωτή με την οποία περνούν οι αυξήσεις.

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, κατηγορεί την κυβέρνηση για ακόμη ένα επικοινωνιακό σόου. Υπενθυμίζει ότι η πλατφόρμα posokanei, με περίπου 10.000 κωδικούς, δεν άλλαξε την καθημερινή εμπειρία του καταναλωτή στο ταμείο. Η κριτική αυτή αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος: οι πολίτες δεν αξιολογούν την πολιτική ακρίβειας από τις ανακοινώσεις, αλλά από το αν γεμίζει ευκολότερα το καλάθι.

Η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη ισορροπία. Από τη μία θέλει να υπερασπιστεί την ελεύθερη αγορά και τον οικονομικό φιλελευθερισμό που αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πολιτικής της ταυτότητας. Από την άλλη, η κοινωνική πίεση την αναγκάζει να κινηθεί προς πιο παρεμβατικές λύσεις, με χαρακτηριστικά φιλολαϊκής διόρθωσης μπροστά στη συνεχιζόμενη φθορά.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η σύσκεψη στο Μαξίμου θα οδηγήσει σε μετρήσιμες μειώσεις ή αν θα περιοριστεί σε μια ακόμη φωτογραφία πολιτικής κινητοποίησης. Αν οι «κύριοι» της αγοράς δεσμευτούν σε ουσιαστικές μειώσεις, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να παρουσιάσει τη συμφωνία ως κοινωνικό συμβόλαιο κατά της ακρίβειας. Αν η αγορά κερδίσει χρόνο χωρίς πραγματικό αποτέλεσμα, το Μαξίμου θα βρεθεί ξανά μπροστά στο δίλημμα των αναγκαστικών μέτρων.

Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με ευχολόγια ούτε με γενικές εκκλήσεις για υπευθυνότητα. Χρειάζεται πραγματικός έλεγχος, στοχευμένη πίεση, διαφάνεια στα περιθώρια κέρδους και πολιτική βούληση να προστατευθεί ο καταναλωτής. Διαφορετικά, η «συμφωνία κυρίων» θα μείνει άλλη μία επικοινωνιακή άσκηση, την ώρα που τα νοικοκυριά συνεχίζουν να μετρούν κάθε ευρώ μπροστά στα ράφια.