MKB: Προβληματικό το 27% των εταιρικών δανείων

Η ρωσική τράπεζα Credit Bank of Moscow (MKB), η τρίτη μεγαλύτερη ιδιωτική τράπεζα της χώρας, βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή επιδείνωση της ποιότητας του δανειακού της χαρτοφυλακίου, καθώς περισσότερο από το ένα τέταρτο των εταιρικών δανείων της έχει ταξινομηθεί ως προβληματικό. Σύμφωνα με ανακοίνωση του πιστωτικού ιδρύματος, στο τέλος Ιουνίου 2026, το ποσό των δανείων που εκτιμάται ότι ενδέχεται να μην αποπληρωθούν στο σύνολό τους ανήλθε σε 671 δισεκατομμύρια ρούβλια, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 8 δισεκατομμύρια δολάρια και αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του 27% του συνολικού εταιρικού χαρτοφυλακίου δανείων της τράπεζας.

Η αξία των δανείων αυτής της κατηγορίας παρουσίασε αύξηση 28% μόνο κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του έτους, γεγονός που καταδεικνύει την ταχεία επιδείνωση της πιστωτικής εικόνας της MKB. Η τράπεζα, η οποία χαρακτηρίζεται από την κεντρική τράπεζα της Ρωσίας ως συστημικά σημαντικό πιστωτικό ίδρυμα, αντιμετωπίζει αυξανόμενες δυσκολίες τουλάχιστον από το 2025, όταν η οικονομική δραστηριότητα άρχισε να επιβραδύνεται αισθητά.

Αυξανόμενες πιέσεις στη ρωσική οικονομία

Τα στοιχεία αυτά προσφέρουν μια αντιπροσωπευτική εικόνα των πιέσεων που διαχέονται στην ευρύτερη ρωσική οικονομία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με το βάρος πρωτοφανών διεθνών κυρώσεων και το ολοένα υψηλότερο κόστος του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος έχει εισέλθει πλέον βαθιά στον πέμπτο χρόνο του. Παράλληλα, τα δεδομένα αποτελούν δοκιμασία για την ανθεκτικότητα του ρωσικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο καλείται να απορροφήσει τις συνέπειες του παρατεταμένου υψηλού κόστους δανεισμού και της επιδείνωσης των ισολογισμών των επιχειρήσεων, σε μια περίοδο ασθενικής ανάπτυξης και νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Η επιθετική στρατηγική χορηγήσεων που ακολούθησε η MKB και η μεγάλη έκθεσή της σε επιχειρήσεις έντασης κεφαλαίου — από τον άνθρακα και τα μηχανήματα έως το λιανεμπόριο — την κατέστησαν ιδιαίτερα ευάλωτη καθώς επιδεινώνονταν τα οικονομικά των εταιρικών πελατών και αυξανόταν η δυσκολία εξυπηρέτησης των χρεών τους.

Στο επίκεντρο η σχέση με τη Rosneft

Για δεκαετίες, η MKB ελεγχόταν από τον επιχειρηματία Ρομάν Αβντέεφ, ο οποίος το 2024 πούλησε το μερίδιό του στον επιχειρηματικό του εταίρο, Σεργκέι Σουντάρικοφ, και αποχώρησε από την τράπεζα. Έναν χρόνο αργότερα σημειώθηκε νέα αλλαγή στη μετοχική σύνθεση της τράπεζας, χωρίς να δημοσιοποιηθούν οι σχετικές λεπτομέρειες. Την ίδια χρονιά, η MKB προχώρησε σε ευρεία αναδιάρθρωση της διοίκησής της, τοποθετώντας στην ηγετική της ομάδα στελέχη από τη Russian Regional Development Bank (VBRR), στρατηγικό τραπεζικό εταίρο της πετρελαϊκής Rosneft.

Οι αλλαγές αυτές ενίσχυσαν την εκτίμηση μεταξύ παραγόντων της αγοράς αλλά και ορισμένων αξιωματούχων ότι η MKB έχει πλέον περάσει στη σφαίρα επιρροής της Rosneft και του ισχυρού επικεφαλής της, Ιγκόρ Σετσίν, στενού συμμάχου του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Η Rosneft θεωρείται πιθανή πηγή κεφαλαιακής ενίσχυσης σε περίπτωση που η MKB χρειαστεί νέα κεφάλαια, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις της κεντρικής τράπεζας. Οι ίδιες πηγές ζήτησαν να μην κατονομαστούν λόγω της ευαισθησίας του θέματος.

Η Τράπεζα της Ρωσίας θα μπορούσε επίσης να παρέμβει εφόσον κριθεί αναγκαίο, λόγω του χαρακτηρισμού της MKB ως συστημικά σημαντικής τράπεζας, ανέφερε μία από τις πηγές. Η Rosneft, η MKB και η Τράπεζα της Ρωσίας δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό. Σε έκθεσή της τον Ιούνιο, η Expert RA ανέφερε ότι «η στήριξη από τον βασικό μέτοχο αξιολογείται ως πολύ ισχυρή», επικαλούμενη τη σημαντική χρηματοοικονομική ισχύ του μετόχου, καθώς και την ισχυρή ικανότητα και πρόθεσή του να στηρίξει την τράπεζα.

Βελτιώθηκαν τα λειτουργικά αποτελέσματα

Παρά τα προβλήματα στο χαρτοφυλάκιο δανείων, η συνολική λειτουργική εικόνα της MKB βελτιώθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, καθώς τα καθαρά έσοδα από τόκους αυξήθηκαν. Η τράπεζα ολοκλήρωσε επίσης την 1η Αυγούστου τη συγχώνευσή της με τη Far Eastern Bank, διευρύνοντας την παρουσία της στη ρωσική Άπω Ανατολή. Σε επίπεδο συστήματος, πάντως, ο ρωσικός χρηματοπιστωτικός τομέας εξακολουθεί να θεωρείται ανθεκτικός.

Σύμφωνα με έκθεση της κεντρικής τράπεζας, το ποσοστό των προβληματικών εταιρικών δανείων στο σύνολο του ρωσικού τραπεζικού συστήματος διαμορφώθηκε περίπου στο 12% στα τέλη Ιουνίου, από 11,2% ένα χρόνο νωρίτερα. Ωστόσο, το ποσοστό των αναδιαρθρώσεων δανείων υψηλού κινδύνου αυξήθηκε στο 4,9%, από 3,5% την ίδια περίοδο, στοιχείο που δείχνει ότι πίσω από τη γενική εικόνα σταθερότητας συσσωρεύονται ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις.

Η δύσκολη εξίσωση για την κεντρική τράπεζα

Η διοικητής της Τράπεζας της Ρωσίας, Ελβίρα Ναμπιουλίνα, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη ισορροπία: να διατηρήσει τη νομισματική πολιτική αρκετά αυστηρή ώστε να περιορίσει τον πληθωρισμό, χωρίς όμως να οδηγήσει την οικονομία σε ύφεση ή να επιτρέψει την εκδήλωση τραπεζικής κρίσης. Οι τράπεζες έχουν ενθαρρυνθεί να προχωρούν σε αναδιαρθρώσεις δανείων και να στηρίζουν επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, περιορίζοντας έτσι τις άμεσες επιπτώσεις του υψηλού κόστους δανεισμού.

Η πρακτική αυτή μπορεί να αποτρέψει ένα άμεσο κύμα αθετήσεων πληρωμών, εγκυμονεί όμως τον κίνδυνο να καλύψει την επιδείνωση της ποιότητας του πιστωτικού χαρτοφυλακίου και να επιτρέψει τη συσσώρευση ζημιών, δημιουργώντας ενδεχομένως μεγαλύτερες χρηματοπιστωτικές πιέσεις σε μεταγενέστερο στάδιο.

Τα επιτόκια στο 14% από το ιστορικό υψηλό του 21%

Η ρωσική οικονομία έχει επιβραδυνθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς η κεντρική τράπεζα αύξησε το βασικό επιτόκιο στο ιστορικό υψηλό του 21%, σε μια προσπάθεια να περιορίσει την υπερθέρμανση που τροφοδοτούσαν οι τεράστιες κρατικές δαπάνες για τον πόλεμο και η στήριξη επιχειρήσεων που επλήγησαν από τις κυρώσεις. Το βασικό επιτόκιο έχει έκτοτε υποχωρήσει σταδιακά στο 14%. Οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας συνεδριάζουν την Παρασκευή για να αποφασίσουν τα επόμενα βήματα της νομισματικής πολιτικής.

Παρότι η ανάπτυξη επανήλθε το δεύτερο τρίμηνο του έτους, μετά την πρώτη συρρίκνωση της ρωσικής οικονομίας εδώ και τρία χρόνια, η ανάκαμψη ενδέχεται να αποδειχθεί βραχύβια. Η Ουκρανία έχει εντείνει τις επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον εργοστασίων, διυλιστηρίων πετρελαίου, δικτύων logistics και άλλων κρίσιμων υποδομών στη Ρωσία. Οι επιθέσεις στα διυλιστήρια έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ελλείψεις καυσίμων στη χώρα, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων.

Διευρύνεται και το δημοσιονομικό έλλειμμα

Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. Το σωρευτικό έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 5,8 τρισεκατομμύρια ρούβλια κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους, ξεπερνώντας ήδη σημαντικά τον στόχο για το σύνολο του έτους, ο οποίος έχει οριστεί στα 3,8 τρισεκατομμύρια ρούβλια, ή στο 1,6% του ΑΕΠ. Η επιδείνωση της ποιότητας των εταιρικών δανείων, το υψηλό κόστος χρήματος, οι πληθωριστικές πιέσεις και η διεύρυνση του δημοσιονομικού ελλείμματος συνθέτουν ένα ολοένα πιο δύσκολο περιβάλλον για τη ρωσική οικονομία, παρά τη μέχρι σήμερα ανθεκτικότητα του τραπεζικού συστήματος.