Την έντονη ανησυχία της για την επιδείνωση του κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και για τις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην περιοχή, εξέφρασε η πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων και πρώην υπουργός Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη. Η τοποθέτηση αυτή πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια συζήτησης με τον δημοσιογράφο Αθανάσιο Έλλις, στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», το οποίο διοργανώνει ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» ως ρωγμή εμπιστοσύνης
Αναφερόμενη στον νόμο περί «Γαλάζιας Πατρίδας» που προωθεί η τουρκική κυβέρνηση, η κ. Μπακογιάννη υπογράμμισε ότι το νομοσχέδιο δεν έχει ακόμα παρουσιαστεί επίσημα, εκφράζοντας την αναμονή της για το περιεχόμενό του. Ωστόσο, χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή ως «αναμφισβήτητα μια ρωγμή εμπιστοσύνης» και «κλιμάκωση στην ένταση», τονίζοντας ότι η ίδια η προοπτική του νομοσχεδίου δημιουργεί σοβαρό προβληματισμό για τις διμερείς σχέσεις.
Ανασφάλεια περικύκλωσης και realpolitik
Η πρώην υπουργός ανέλυσε την τουρκική ψυχολογία, σημειώνοντας ότι η Τουρκία «πάντοτε είχε την ανασφάλεια της περικύκλωσης». Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες της Ελλάδας, όπως αυτές με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες, δημιουργούν ένα αίσθημα ανασφάλειας στην Άγκυρα, το οποίο, όπως είπε, είναι «κακώς» εδραιωμένο, καθώς η Ελλάδα «δεν έχει σκοπό να κάνει καμία επιθετική κίνηση». Η κ. Μπακογιάννη εκτίμησε ότι τόσο ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός όσο και η εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία συνέβαλαν στην αύξηση της έντασης. Παράλληλα, τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρές συμμαχίες και δεν ανησυχεί για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, αναφέροντας ως «ατού» της χώρας τη βάση της Σούδας, την Αλεξανδρούπολη και τον ενεργειακό της ρόλο. Η ίδια υπογράμμισε ότι «η realpolitik επιβάλλει στην εξωτερική πολιτική, ευελιξία, πολλές συμμαχίες, να ξέρεις πού πας και τι γυρεύεις και να αποφεύγεις τον λαϊκισμό και τον εθνικό λαϊκισμό».
Γεωπολιτικές ανακατατάξεις και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες
Σχετικά με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η κ. Μπακογιάννη σημείωσε ότι «δεν ξέρουμε αν υπάρχει περίπτωση να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ τον επόμενο μήνα», ενώ χαρακτήρισε «παντελώς αδύνατο» το ενδεχόμενο να στείλει το ΝΑΤΟ πλοία στην περιοχή, όπως είχε αναφέρει ο Μαρκ Ρούτε. Εκτίμησε ότι οι εξελίξεις αυτές αλλάζουν σημαντικά τις ισορροπίες και δημιουργούν νέα ανάγκη για ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και πιθανό διάλογο με τη Ρωσία. Αναφορικά με την αποστολή γερμανικών Patriot στην Τουρκία, υποστήριξε ότι πρόκειται για «λογική κίνηση», καθώς η Τουρκία είναι χώρα-σύμμαχος που έχει δεχθεί απειλές από το Ιράν.
Εθνικές συναινέσεις και πολιτικός πολυκερματισμός
Η πρώην υπουργός Εξωτερικών τάχθηκε υπέρ των εθνικών συναινέσεων, κυρίως στα ελληνοτουρκικά, σημειώνοντας ότι τα κόμματα που έχουν κυβερνήσει τη χώρα διαθέτουν σε μεγάλο βαθμό κοινή στρατηγική αντίληψη στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Αναφέρθηκε επίσης στη Συμφωνία των Πρεσπών και στις συνομιλίες που είχε στο παρελθόν με τον πρωθυπουργό της γειτονικής χώρας Νίκολα Γκρούεφσκι, για τα ζητήματα της εθνότητας και της γλώσσας, λέγοντας ότι υπήρχε τότε ένα πιθανό modus vivendi με λύσεις που είχαν προταθεί για διατυπώσεις «citizens of» και «makedonski». Τέλος, σχολιάζοντας τις πολιτικές εξελίξεις και τη δημιουργία δύο νέων κομμάτων, υπογράμμισε ότι «ο πολυκερματισμός στην πολιτική είναι ένα δύσκολο στη διαχείριση φαινόμενο» και εκτίμησε ότι πρόκειται για εξέλιξη που «πρέπει να μας προβληματίσει πάρα πολύ».
