ΝΑΤΟ: Η Ελλάδα στρατηγικός κόμβος άμυνας και εφοδιαστικής στη νέα εποχή

Με φόντο τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής της Συμμαχίας, ναύαρχος Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, περιγράφει ένα περιβάλλον ασφάλειας που μεταβάλλεται με ταχύτητα και απαιτεί από τους Συμμάχους περισσότερη ετοιμότητα, μεγαλύτερες επενδύσεις και πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες.

Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς ο ανώτατος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ αναδεικνύει τον ρόλο της χώρας στη συλλογική άμυνα, υπογραμμίζοντας ότι η Αθήνα βρίσκεται μεταξύ των πρώτων κρατών-μελών που επιτυγχάνουν τον νέο στόχο για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ.

Ο ναύαρχος Ντραγκόνε επισημαίνει ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς έναν συνεπή εταίρο στα χαρτιά, αλλά μια χώρα που μετατρέπει τη σταθερή επένδυση στην άμυνα σε ουσιαστική στρατιωτική ικανότητα. Η γεωγραφική της θέση, στο σταυροδρόμι Ανατολικής Μεσογείου, Μέσης Ανατολής, Βόρειας Αφρικής και Βαλκανίων, την καθιστά κρίσιμο κρίκο της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.

Στη στρατιωτική ανάγνωση του ΝΑΤΟ, η Ελλάδα προσφέρει ισχυρή αεροπορική παρουσία, αξιόπιστη ναυτική ισχύ στην Ανατολική Μεσόγειο και Ένοπλες Δυνάμεις με υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα. Πρόκειται για στοιχεία που ενισχύουν τη συνολική αποτρεπτική και αμυντική ικανότητα της Συμμαχίας σε μια περιοχή όπου η αστάθεια παραμένει μόνιμη παράμετρος.

Οι στρατιωτικές προτεραιότητες της Συμμαχίας

Η Σύνοδος της Άγκυρας πραγματοποιείται σε μια περίοδο ιδιαίτερα σύνθετη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Μέση Ανατολή παραμένει ασταθής, ενώ οι πρόσφατες εντάσεις γύρω από το Ιράν προσθέτουν νέα επίπεδα αβεβαιότητας. Το διεθνές περιβάλλον είναι λιγότερο προβλέψιμο και το ΝΑΤΟ καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να προσαρμοστεί εγκαίρως.

Ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής θέτει τρεις βασικές προτεραιότητες. Η πρώτη αφορά τη μετατροπή της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες στο 5% σε πραγματική στρατιωτική ισχύ. Το ζητούμενο δεν είναι οι λογιστικές εγγραφές ή οι πολιτικές δηλώσεις, αλλά τα πυρομαχικά, τα ολοκληρωμένα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας, η εφοδιαστική υποστήριξη και η δυνατότητα των Ενόπλων Δυνάμεων να επιχειρούν σε βάθος χρόνου.

Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η διαλειτουργικότητα. Αν οι 32 Σύμμαχοι αυξήσουν τις δαπάνες τους, αλλά τα οπλικά συστήματα και οι δυνάμεις τους δεν μπορούν να συνεργαστούν αποτελεσματικά στο πεδίο, τότε οι επενδύσεις δεν μετατρέπονται σε πραγματική αποτρεπτική ισχύ. Για τον λόγο αυτό, η Συμμαχία χρειάζεται αμυντική βιομηχανία ικανή να παράγει γρήγορα, σε μεγάλη κλίμακα και με κοινές προδιαγραφές.

Η τρίτη προτεραιότητα παραμένει η Ουκρανία. Η στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο πρέπει να συνεχιστεί αδιάλειπτα, καθώς μια ισχυρή Ουκρανία θεωρείται άμεσος παράγοντας ασφάλειας για ολόκληρη τη Συμμαχία. Η επιτυχία της Συνόδου, όπως προκύπτει από τη στρατιωτική αποτίμηση, θα κριθεί από το αν οι Σύμμαχοι φύγουν από την Άγκυρα με απτά αποτελέσματα και όχι μόνο με διακηρύξεις.

Η αποτροπή, άλλωστε, δεν οικοδομείται με λόγια. Χρειάζεται μέσα, ανθρώπινο δυναμικό, αποθέματα, ταχύτητα αντίδρασης και ετοιμότητα. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που στέλνει η στρατιωτική ηγεσία του ΝΑΤΟ σε μια περίοδο όπου οι απειλές πολλαπλασιάζονται και η τεχνολογία αλλάζει τον χαρακτήρα του πολέμου.

Η Ελλάδα ως κόμβος άμυνας και εφοδιαστικής

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συμβολή της Ελλάδας στη στρατιωτική κινητικότητα και στην εφοδιαστική υποστήριξη του ΝΑΤΟ. Ο ναύαρχος Ντραγκόνε επισημαίνει ότι η σύγχρονη αποτροπή δεν εξαρτάται μόνο από αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και ταξιαρχίες, αλλά και από τη δυνατότητα γρήγορης μεταφοράς καυσίμων, πυρομαχικών και στρατευμάτων όταν απαιτηθεί.

Σε αυτό το πεδίο, η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα. Οι στρατηγικοί λιμένες, οι οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις και η άμεση πρόσβαση από τη Μεσόγειο προς τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα ενισχύουν τον ρόλο της ως κόμβου εφοδιαστικής υποστήριξης της Συμμαχίας.

Η σημασία αυτής της διάστασης συχνά υποτιμάται, όμως για το ΝΑΤΟ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Ένα πιο ανθεκτικό και διαφοροποιημένο δίκτυο εφοδιασμού δεν είναι πλέον απλώς χρήσιμο. Είναι βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση και τη στήριξη των συμμαχικών δυνάμεων όπου και όταν απαιτηθεί.

Ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής σημειώνει ότι, καθώς οι ελληνικές αμυντικές επενδύσεις αυξάνονται, θα ήταν σημαντικό να υπάρξει περαιτέρω πρόοδος στην ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, στον εκσυγχρονισμό του Πολεμικού Ναυτικού και στη στενότερη διαλειτουργικότητα με γειτονικούς Συμμάχους. Με αυτόν τον τρόπο, η εθνική επένδυση μετατρέπεται σε συλλογικό όφελος για ολόκληρη τη Συμμαχία.

Σε ό,τι αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ναύαρχος Ντραγκόνε απορρίπτει την άποψη ότι η Ουάσιγκτον απομακρύνεται από το ΝΑΤΟ. Τονίζει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν πλήρως δεσμευμένες στο Άρθρο 5 και στη Συμμαχία, ενώ ταυτόχρονα διαχειρίζονται παγκόσμιες στρατηγικές ευθύνες.

Παραδέχεται, ωστόσο, ότι υπάρχουν προσαρμογές στη διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων, όπως η αναδιάταξη τεθωρακισμένης ταξιαρχίας από την Ευρώπη και η επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο. Οι αλλαγές αυτές, σύμφωνα με τη στρατιωτική εκτίμηση του ΝΑΤΟ, δεν επηρεάζουν την υλοποίηση των περιφερειακών αμυντικών σχεδίων της Συμμαχίας.

Το μήνυμα προς τους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά είναι καθαρό: πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο και δικαιότερο μερίδιο ευθύνης στη συλλογική αποτροπή. Αυτό σημαίνει κάλυψη συγκεκριμένων επιχειρησιακών κενών σε τομείς όπως η στρατηγική υποστήριξη, η αεράμυνα, η αντιπυραυλική άμυνα και η εφοδιαστική, όπου η Ευρώπη βασιζόταν παραδοσιακά στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εμπειρία της Ουκρανίας έχει επιταχύνει αυτές τις συζητήσεις. Ο πόλεμος έδειξε πόσο γρήγορα αλλάζει το πεδίο των επιχειρήσεων. Φθηνά μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να εξουδετερώνουν πολύ ακριβότερες πλατφόρμες, η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στη διαδικασία στοχοποίησης, ενώ ο κυβερνοχώρος, το Διάστημα και η πληροφοριακή διάσταση γίνονται κρίσιμα πεδία σύγκρουσης από την πρώτη ημέρα.

Ο ναύαρχος Ντραγκόνε αναγνωρίζει ότι οι παραδοσιακές δομές του ΝΑΤΟ σχεδιάστηκαν για ένα πιο αργό και πιο προβλέψιμο περιβάλλον. Οι μακρές διαδικασίες αμυντικών προμηθειών και οι χρονοβόρες διαβουλεύσεις εξακολουθούν να έχουν θεσμική αξία, αλλά δεν αρκούν απέναντι στις σύγχρονες απειλές.

Η Συμμαχία χρειάζεται ταχύτερη λήψη αποφάσεων, γρηγορότερη ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στις επιχειρησιακές δυνατότητες και στρατιωτικό δόγμα που να εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό που μεταβάλλεται το πεδίο μάχης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής χρησιμοποιεί τον όρο «αντιεύθραυστο» ΝΑΤΟ, δηλαδή μια Συμμαχία που δεν περιορίζεται στο να αντέχει τις κρίσεις, αλλά γίνεται ισχυρότερη μέσα από αυτές.

Πρόοδος καταγράφεται στην καινοτομία, στην ανταλλαγή δεδομένων, στα μη επανδρωμένα συστήματα και στα συστήματα αντιμετώπισης drones. Ωστόσο, η ίδια η στρατιωτική ηγεσία αναγνωρίζει ότι η Συμμαχία δεν κινείται ακόμη με την ταχύτητα που απαιτούν οι απειλές.

Αυτός είναι και ο λόγος που η Σύνοδος της Άγκυρας θεωρείται κρίσιμη. Το ΝΑΤΟ βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη προσαρμογή: περισσότερες δαπάνες, περισσότερη ευρωπαϊκή ευθύνη, ταχύτερες αποφάσεις, ισχυρότερη παραγωγική βάση και πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα. Για την Ελλάδα, η συγκυρία ανοίγει χώρο αναβάθμισης του ρόλου της, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις σε άμυνα, υποδομές, διαλειτουργικότητα και στρατηγικό σχεδιασμό.