Νατσιός: Ερώτηση για την ονομασία της θάλασσας νότια της Κρήτης – «Κρητικό ή Λιβυκό Πέλαγος είναι κ. Υπουργέ;
Η κοινοβουλευτική ερώτηση που κατέθεσε ο Πρόεδρος του Δημοκρατικού Πατριωτικού Λαϊκού Κινήματος ΝΙΚΗ, Δημήτριος Νατσιός, προς τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, αναδεικνύει ένα ζήτημα με γεωπολιτικές και εθνικές προεκτάσεις: την ονομασία της θαλάσσιας περιοχής νότια της Κρήτης και τη διχογνωμία μεταξύ των όρων «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» και «Λιβυκό Πέλαγος». Ο κ. Νατσιός, με την ερώτησή του, φέρνει στο προσκήνιο μια συζήτηση που συνδυάζει την ιστορική και γεωγραφική ονοματολογία με τις σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις, υπογραμμίζοντας τη σημασία των ονομάτων ως εργαλείων διεκδίκησης δικαιωμάτων και εθνικής ταυτότητας.
Σύμφωνα με τη δήλωση του κ. Νατσιού, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού χρησιμοποιεί τον όρο «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» για την περιοχή νότια της Κρήτης, μια ονομασία που τονίζει τη σύνδεση της περιοχής με την ελληνική επικράτεια και την Κρήτη ως αναπόσπαστο τμήμα της. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, στα σχολικά βιβλία, σε χάρτες, και σε διάφορες άλλες πηγές, κυριαρχεί ο όρος «Λιβυκό Πέλαγος», ο οποίος παραπέμπει γεωγραφικά στη Λιβύη, τη γειτονική χώρα που βρίσκεται απέναντι από την Κρήτη, στο νότιο τμήμα της Μεσογείου. Ο κ. Νατσιός θέτει το ερώτημα γιατί υφίσταται αυτή η ασυνέπεια και εκφράζει την ανησυχία του ότι η χρήση του όρου «Λιβυκό Πέλαγος» μπορεί να υπονομεύει τα ελληνικά συμφέροντα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η Κρήτη αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία, τόσο για την εθνική άμυνα όσο και για την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.
Ο Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ συνδέει το ζήτημα με ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις, αναφέροντας τις πρόσφατες τουρκικές πρακτικές, όπως η χρήση όρων «Turkaegean», «γαλάζια πατρίδα» και «Island Cyprus», οι οποίοι, κατά την άποψή του, αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής δημιουργίας τετελεσμένων για την προώθηση παράνομων και παράλογων διεκδικήσεων από την Τουρκία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Νατσιός προειδοποιεί ότι η ανοχή σε τέτοιες ονοματολογικές ασυνέπειες, όπως συνέβη κατά την άποψή του με την ονομασία της Μακεδονίας, μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για την εθνική κυριαρχία και τα δικαιώματα της Ελλάδας. Υπογραμμίζει ότι «τα ονόματα δίνουν υπόσταση και εγείρουν δικαιώματα», τονίζοντας τη σημασία της ονοματολογίας ως εργαλείου διπλωματίας και εθνικής ταυτότητας.
Για να κατανοήσουμε το ζήτημα σε βάθος, είναι σημαντικό να εξετάσουμε τόσο την ιστορική προέλευση των δύο ονομασιών όσο και τις γεωπολιτικές τους διαστάσεις. Ο όρος «Λιβυκό Πέλαγος» έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα, καθώς οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν τον όρο «Mare Lybicum» για να περιγράψουν το τμήμα της Μεσογείου που βρίσκεται νότια της Κρήτης και βόρεια της Λιβύης, μια περιοχή που συνδεόταν με τις αρχαίες φυλές της Λιβύης. Στη σύγχρονη γεωγραφία, ο όρος αυτός υιοθετήθηκε από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Διεθνής Υδρογραφικός Οργανισμός (IHO), ο οποίος στα όριά του για τα πελάγη της Μεσογείου (έκδοση του 1953) ορίζει το «Λιβυκό Πέλαγος» (Libyan Sea) ως το τμήμα μεταξύ της Κρήτης και της βόρειας ακτής της Αφρικής, με δυτικό όριο τη γραμμή από το Ακρωτήριο Λίμπερ (Λιβύη) έως την Κρήτη και ανατολικό όριο τη γραμμή από το Ακρωτήριο Ρας Αλ Χιλάλ (Λιβύη) έως τη νότια ακτή της Κρήτης. Αυτή η ονομασία έχει επικρατήσει σε διεθνείς χάρτες, επιστημονικές δημοσιεύσεις και εκπαιδευτικά υλικά, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών σχολικών βιβλίων, όπου η περιοχή αναφέρεται συχνά ως «Λιβυκό Πέλαγος».
Από την άλλη πλευρά, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδας, όπως αναφέρει ο κ. Νατσιός, χρησιμοποιεί τον όρο «Νότιο Κρητικό Πέλαγος», δίνοντας έμφαση στη σύνδεση της περιοχής με την Κρήτη και κατ’ επέκταση με την ελληνική επικράτεια. Η ονομασία αυτή αντικατοπτρίζει μια προσπάθεια ελληνοκεντρικής ονοματολογίας, η οποία ενισχύει την εθνική ταυτότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στη συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη. Η χρήση του όρου «Κρητικό Πέλαγος» δεν περιορίζεται μόνο στη νότια πλευρά της Κρήτης, καθώς ιστορικά ο όρος «Κρητικό Πέλαγος» αναφέρεται συχνότερα στη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Κρήτης, μεταξύ του νησιού και των Κυκλάδων, γνωστή διεθνώς ως «Κρητικό Πέλαγος» (Cretan Sea). Ωστόσο, η Υδρογραφική Υπηρεσία φαίνεται να επεκτείνει τη χρήση του όρου και στη νότια πλευρά, διακρίνοντας το «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» από το «Βόρειο Κρητικό Πέλαγος», σε μια προσπάθεια να αποφύγει την αναφορά στη Λιβύη και να τονίσει την ελληνικότητα της περιοχής.
Η διχογνωμία αυτή δεν είναι απλώς ένα ζήτημα ονοματολογίας, αλλά έχει βαθύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η Κρήτη αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία. Η Κρήτη, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, αποτελεί κομβικό σημείο για την εθνική άμυνα της Ελλάδας, φιλοξενώντας τη ναυτική βάση της Σούδας, η οποία είναι κρίσιμη τόσο για το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό όσο και για το ΝΑΤΟ. Επιπλέον, η περιοχή νότια της Κρήτης έχει αναδειχθεί σε πεδίο ενεργειακής έρευνας, με έρευνες για κοιτάσματα υδρογονανθράκων να βρίσκονται σε εξέλιξη, μετά την υπογραφή συμφωνιών με διεθνείς εταιρείες όπως η ExxonMobil και η TotalEnergies το 2023. Οι έρευνες αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της Ελλάδας για ενεργειακή αυτονομία και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της, η οποία οριοθετήθηκε μερικώς με την Αίγυπτο το 2020, αλλά παραμένει υπό διαπραγμάτευση με τη Λιβύη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ονομασία της θαλάσσιας περιοχής αποκτά κρίσιμη σημασία, καθώς μπορεί να επηρεάσει τις διεκδικήσεις και τα δικαιώματα των γειτονικών κρατών. Ο όρος «Λιβυκό Πέλαγος», που επικρατεί διεθνώς, παραπέμπει στη Λιβύη και μπορεί να ερμηνευθεί ως έμμεση αναγνώριση της επιρροής της Λιβύης στη συγκεκριμένη περιοχή, κάτι που θα μπορούσε να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση ΑΟΖ. Αντιθέτως, ο όρος «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» τονίζει την ελληνική κυριαρχία και ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ότι η περιοχή αποτελεί φυσική προέκταση της επικράτειάς της. Η ανησυχία του κ. Νατσιού εντείνεται από τις πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας, η οποία με όρους όπως «Turkaegean» και «γαλάζια πατρίδα» επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, διεκδικώντας θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Παράλληλα, η αναφορά του στην «Island Cyprus» παραπέμπει στην τουρκική αφήγηση που υποβαθμίζει την Κυπριακή Δημοκρατία σε «νησί», αγνοώντας την κρατική της υπόσταση.
Η ερώτηση του κ. Νατσιού προς το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ζητά να διευκρινιστεί ποια ονομασία υιοθετεί επίσημα η ελληνική πολιτεία και γιατί υπάρχει αυτή η ασυνέπεια μεταξύ της Υδρογραφικής Υπηρεσίας και των εκπαιδευτικών υλικών. Επιπλέον, καλεί το Υπουργείο να λάβει μέτρα για την εναρμόνιση της ονοματολογίας, ώστε να αποφευχθούν παρερμηνείες που θα μπορούσαν να βλάψουν τα εθνικά συμφέροντα. Η αναφορά του στην «ονομασία της Μακεδονίας» παραπέμπει στη Συμφωνία των Πρεσπών (2018), την οποία η ΝΙΚΗ και άλλα κόμματα έχουν επικρίνει, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα υπέκυψε στις πιέσεις για την ονομασία του γειτονικού κράτους, με πιθανές συνέπειες για την ιστορική και εθνική ταυτότητα της περιοχής.
Η απάντηση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στην ερώτηση του κ. Νατσιού αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς θα δείξει την επίσημη στάση της κυβέρνησης σε ένα ζήτημα που συνδυάζει την εθνική κυριαρχία, την εκπαίδευση και τη διπλωματία. Παράλληλα, η συζήτηση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για ευρύτερη ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της ονοματολογίας στη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας και την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο έντονων γεωπολιτικών ανταγωνισμών.
