Ένα νέο ταμείο διαχείρισης κρίσεων ύψους 400 δισ. ευρώ προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προϋπολογισμού για την περίοδο 2028–2034, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για τον κοινό δανεισμό και την κατανομή των δημοσιονομικών ευθυνών. Το νέο εργαλείο –βασισμένο στην κοινή έκδοση χρέους– αποσκοπεί στην παροχή δανείων στις χώρες που πλήττονται από κρίσεις, με στόχο την άμεση αντίδραση σε απρόβλεπτες καταστάσεις όπως η πανδημία ή η ενεργειακή κρίση.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το ταμείο ως ένα «πιο σύντομο μονοπάτι» σε εποχές διαδοχικών κρίσεων, σημειώνοντας πως «η κρίση δεν είναι πια η εξαίρεση, αλλά ο κανόνας».
Ωστόσο, η πρόταση αναμένεται να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις, κυρίως από χώρες που αντιτίθενται στην αμοιβαιοποίηση του χρέους. Η Γερμανία έχει ήδη απορρίψει το σύνολο του νέου προϋπολογισμού των 2 τρισ. ευρώ ως «απαράδεκτο». Παρόλα αυτά, είναι αξιοσημείωτο ότι σήμερα ακόμη και η ίδια η Γερμανία, όπως και η Γαλλία, αντιμετωπίζει αυξανόμενο κόστος δανεισμού και πιέσεις για αύξηση αμυντικών δαπανών – κάτι που ενδέχεται να μεταβάλει τους συσχετισμούς.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, το ταμείο θα λειτουργεί αποκλειστικά με τη χορήγηση δανείων, και όχι επιχορηγήσεων. Ο Επίτροπος Κλίματος, Βόπκε Χέκστρα, το περιέγραψε ως «πολεμικό εργαλείο», το οποίο θα ενεργοποιείται μόνο υπό όρους πλήρους ομοφωνίας μεταξύ των 27 κρατών-μελών.
Παράλληλα, η πρόταση αναβιώνει τη μνήμη του Ταμείου Ανάκαμψης των 800 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε το 2020, επίσης με κοινό δανεισμό. Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις –και κυρίως η γερμανική– θεωρούν ότι εκείνο το εργαλείο ήταν εφάπαξ και δεν μπορεί να αποτελέσει μόνιμο προηγούμενο.
Η συζήτηση για το νέο επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο θα διαρκέσει έως το 2027, οπότε απαιτείται η έγκρισή του τόσο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η έκβαση αυτής της διαπραγμάτευσης θα καθορίσει όχι μόνο τις χρηματοδοτικές δυνατότητες της Ε.Ε. στην επόμενη δεκαετία, αλλά και τον βαθμό συνοχής και αλληλεγγύης της σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και οικονομικών προκλήσεων.
