Νέο καθεστώς στις λαϊκές αγορές: Ποιοι κερδίζουν θέσεις και ποιοι κινδυνεύουν

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των λαϊκών αγορών σε ολόκληρη την Ελλάδα φέρνει το νέο πλαίσιο για το υπαίθριο εμπόριο, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία απογευματινών αγορών, την απλούστευση της αδειοδότησης και τη διεύρυνση των δυνατοτήτων επαγγελματικής δραστηριοποίησης αγροτών και πωλητών.

Η δυνατότητα πραγματοποίησης αγορών μετά τη λήξη του συνηθισμένου πρωινού ωραρίου εργασίας αποτελεί μία από τις βασικές παρεμβάσεις του υπουργείου Ανάπτυξης, με στόχο να εξυπηρετηθούν περισσότεροι καταναλωτές και να ενισχυθεί η απευθείας διάθεση προϊόντων.

Οι νέες ρυθμίσεις επιτρέπουν στους αδειούχους να συμμετέχουν την ίδια ημέρα σε δύο διαφορετικές λαϊκές αγορές, μία πρωινή και μία απογευματινή, εφόσον διαθέτουν τις απαραίτητες θέσεις και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Το θεσμικό πλαίσιο διαμορφώθηκε με τις νομοθετικές αλλαγές του Απριλίου 2026 και εξειδικεύεται με πρόσφατη εγκύκλιο της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου. Είχαν προηγηθεί πολύμηνες συζητήσεις του υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου, με εκπροσώπους παραγωγών και επαγγελματιών πωλητών, για την αντιμετώπιση γραφειοκρατικών και λειτουργικών προβλημάτων.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η διεύρυνση της λειτουργίας των λαϊκών αγορών και η αύξηση των διαθέσιμων σημείων πώλησης μπορούν να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό και να συμβάλουν στη συγκράτηση των τιμών. Το κατά πόσο η παρέμβαση θα μεταφραστεί σε πραγματικά φθηνότερα προϊόντα για τα νοικοκυριά θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της και τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά.

Για χιλιάδες εργαζομένους που αδυνατούν να επισκεφθούν τις πρωινές λαϊκές αγορές, η απογευματινή λειτουργία δημιουργεί μια πρόσθετη δυνατότητα αγοράς φρούτων, λαχανικών και άλλων βασικών αγαθών.

Αντίστοιχα, οι παραγωγοί αποκτούν τη δυνατότητα να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους μέσα στην ίδια ημέρα, εξυπηρετώντας περισσότερους καταναλωτές και διευρύνοντας ενδεχομένως τον κύκλο εργασιών τους.

Η ρύθμιση, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτόματη απογευματινή λειτουργία όλων των υφιστάμενων λαϊκών αγορών. Η ίδρυση και οργάνωση νέων αγορών θα πραγματοποιείται μέσα από τις διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία και με τη συμμετοχή των αρμόδιων φορέων.

Άδειες σε πέντε ημέρες και νέες ευκαιρίες για παραγωγούς

Μία από τις σημαντικότερες διοικητικές αλλαγές αφορά την επιτάχυνση της διαδικασίας αδειοδότησης των παραγωγών που επιθυμούν να πωλούν τα προϊόντα τους στις λαϊκές αγορές.

Με το νέο καθεστώς, η αρμόδια υπηρεσία υποχρεούται να εκδίδει την άδεια παραγωγού πωλητή μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή των απαιτούμενων δικαιολογητικών.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποσκοπεί στην αντιμετώπιση καθυστερήσεων που δυσχέραιναν την είσοδο νέων παραγωγών στο υπαίθριο εμπόριο, δημιουργώντας πρόσθετες οικονομικές και διοικητικές επιβαρύνσεις.

Παράλληλα, οι ψηφιακές άδειες που έχουν καταχωριστεί στο πληροφοριακό σύστημα «Ανοιχτή Αγορά» αποκτούν αόριστη διάρκεια ισχύος, υπό την προϋπόθεση ότι εξακολουθούν να πληρούνται οι νόμιμοι όροι και διατηρούνται σε ισχύ τα αναγκαία δικαιολογητικά.

Με τον τρόπο αυτό καταργείται η υποχρέωση περιοδικής ανανέωσης των ψηφιακών αδειών, περιορίζοντας τις επαναλαμβανόμενες γραφειοκρατικές διαδικασίες για τους επαγγελματίες.

Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για όσους εξακολουθούν να κατέχουν παλαιές έντυπες άδειες, η χρονική ισχύς των οποίων έχει λήξει χωρίς να έχει επέλθει οριστική κατάργησή τους.

Οι συγκεκριμένοι πωλητές θα μπορούν να συνεχίζουν τη νόμιμη δραστηριότητά τους κατά το μεταβατικό διάστημα, εφόσον υποβάλουν αίτηση ψηφιοποίησης και λάβουν τη σχετική βεβαίωση.

Για τη μετατροπή της άδειας αρκεί μία ενιαία αίτηση για το σύνολο των θέσεων δραστηριοποίησης, ακόμη και όταν αυτές υπάγονται σε διαφορετικές περιφέρειες.

Επιπλέον, όταν τα αναγκαία έγγραφα βρίσκονται ήδη σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες, προβλέπεται η υπηρεσιακή αναζήτησή τους, ώστε να αποφεύγεται η ταλαιπωρία των ενδιαφερομένων.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η νέα δυνατότητα διάθεσης έως του 10% των θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς για εποχική δραστηριότητα, με μέγιστη διάρκεια παραχώρησης έξι μηνών ανά παραγωγό.

Η ρύθμιση απευθύνεται κυρίως σε αγρότες που παράγουν εποχικά προϊόντα και χρειάζονται πρόσβαση στη λαϊκή αγορά μόνο για το διάστημα κατά το οποίο διαθέτουν εμπορεύσιμη παραγωγή.

Η διαδικασία απόκτησης εποχικής θέσης απλοποιείται σημαντικά. Μετά την υποβολή της αίτησης, η αρμόδια αρχή προχωρά σε δημοσιοποίησή της για 48 ώρες. Εφόσον δεν εκδηλωθεί ενδιαφέρον από άλλον παραγωγό για την ίδια θέση, η παραχώρηση πραγματοποιείται απευθείας.

Εάν κατατεθούν περισσότερες αιτήσεις για τη συγκεκριμένη θέση, η επιλογή γίνεται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Στο ίδιο πλαίσιο, παρέχεται στους δήμους η δυνατότητα ίδρυσης λαϊκών αγορών αποκλειστικά για παραγωγούς, ενισχύοντας την απευθείας διάθεση αγροτικών προϊόντων και δημιουργώντας πρόσθετες διεξόδους για τον πρωτογενή τομέα.

Αυστηρότεροι κανόνες για τις θέσεις και νέες προθεσμίες

Το υπουργείο Ανάπτυξης επιχειρεί να διαμορφώσει σαφέστερο σύστημα διαχείρισης των θέσεων στις λαϊκές αγορές, καθορίζοντας διαδικασίες για την παραχώρηση, τη μετακίνηση, την ανταλλαγή και την απώλεια του δικαιώματος δραστηριοποίησης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η διάταξη που προβλέπει ότι πωλητής ο οποίος απουσιάζει επί 20 ημέρες μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος από συγκεκριμένη θέση θεωρείται ότι παραιτείται σιωπηρά από αυτήν.

Στην περίπτωση αυτή, η αρμόδια υπηρεσία εκδίδει τη σχετική διοικητική πράξη και προχωρά στη διαγραφή της θέσης από την άδεια του ενδιαφερομένου.

Ο πωλητής διατηρεί το δικαίωμα υποβολής ένστασης μέσα σε 15 ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης, ενώ η αρμόδια αρχή υποχρεούται να εξετάσει την προσφυγή και να απαντήσει εντός δέκα ημερών.

Νέοι κανόνες εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις μετακίνησης πωλητών σε διαφορετικές λαϊκές αγορές ή βελτίωσης της θέσης που ήδη κατέχουν.

Οι σχετικές διαδικασίες θα πραγματοποιούνται σε δύο συγκεκριμένες χρονικές περιόδους κάθε έτους, με καταληκτικές ημερομηνίες την 24η Μαρτίου και την 23η Σεπτεμβρίου.

Για τη μετακίνηση απαιτείται η ύπαρξη διαθέσιμης θέσης, ενώ η επιλογή των δικαιούχων θα πραγματοποιείται, ανά περίπτωση, με εφαρμογή κριτηρίων κατάταξης ή μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης.

Αλλαγές εισάγονται και στη μεταβίβαση αδειών μετά τον θάνατο του κατόχου τους. Οι νόμιμοι δικαιούχοι οφείλουν να καταθέτουν αίτηση μεταβίβασης εντός 12 μηνών από τον θάνατο του αδειούχου.

Εάν παρέλθει το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα χωρίς την υποβολή αίτησης, η άδεια παύει αυτοδικαίως να ισχύει και χάνεται η δυνατότητα μεταβίβασής της.

Παρεμβάσεις προβλέπονται επίσης στα τέλη που καταβάλλουν οι πωλητές για τη συμμετοχή τους στις λαϊκές αγορές. Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας, όπως σοβαρά προβλήματα υγείας που απαιτούν νοσηλεία ή ακραία καιρικά φαινόμενα, θα μπορεί να χορηγείται μείωση ή απαλλαγή από τις σχετικές οικονομικές υποχρεώσεις, σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Το νέο καθεστώς δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα για το υπαίθριο εμπόριο, με περισσότερες δυνατότητες δραστηριοποίησης για παραγωγούς και επαγγελματίες, απλούστερες διοικητικές διαδικασίες και διευρυμένες επιλογές για τους καταναλωτές.

Η εφαρμογή του θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την καθημερινή λειτουργία των λαϊκών αγορών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια στα τρόφιμα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά. Η πραγματική επίδραση στις τιμές και στην πρόσβαση των καταναλωτών σε προσιτά αγροτικά προϊόντα θα φανεί από την οργάνωση των νέων αγορών και τη συμμετοχή των παραγωγών.