Νέο Χωροταξικό ΑΠΕ: Αυστηροί κανόνες για φωτοβολταϊκά και αιολικά

Από σήμερα τίθεται σε εφαρμογή το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ένα θεσμικό εργαλείο που φιλοδοξεί να οριοθετήσει με σαφήνεια και αυστηρότητα την ανάπτυξη των έργων καθαρής ενέργειας στη χώρα. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, παρουσίασε αναλυτικά τις νέες ρυθμίσεις, οι οποίες αφορούν τόσο τη χωροθέτηση νέων μονάδων όσο και τη λειτουργία τους, με έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.

Το νέο πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά ενιαίους κανόνες που θα διέπουν την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ, τόσο στην ξηρά όσο και στον θαλάσσιο χώρο. Η βασική φιλοσοφία πίσω από αυτή την πρωτοβουλία είναι η επίτευξη μιας βιώσιμης ισορροπίας: από τη μία πλευρά, η αξιοποίηση του τεράστιου εγχώριου δυναμικού σε ηλιακή και αιολική ενέργεια, και από την άλλη, η διαφύλαξη του φυσικού πλούτου και της κοινωνικής συνοχής. Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς διαθέτει άφθονο ήλιο και άνεμο, ωστόσο η εκμετάλλευση αυτών των πόρων οφείλει να γίνεται με όρους που δεν θα θέτουν σε κίνδυνο το περιβάλλον.

Όπως έγινε γνωστό, θεσπίζονται συγκεκριμένα όρια και απαγορεύσεις. Ενδεικτικά, δεν θα επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνω από τα 1.200 μέτρα υψόμετρο σε περιοχές Natura, δάση και δασικές εκτάσεις. Παράλληλα, απαγορεύεται η τοποθέτηση ανεμογεννητριών στην Αττική και στη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης. Ο υπουργός τόνισε ότι αυτές οι αποφάσεις ελήφθησαν με γνώμονα την ανάγκη προστασίας των τοπικών κοινωνιών και του φυσικού τοπίου, χωρίς ωστόσο να ανακόπτεται η δυναμική των επενδύσεων στον κλάδο.

Ένα κρίσιμο σημείο που διευκρινίστηκε αφορά τα έργα που έχουν ήδη λάβει άδεια. Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, τα υφιστάμενα αδειοδοτημένα έργα δεν επηρεάζονται από το νέο πλαίσιο, καθώς αυτό αποτελεί έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για την επόμενη δεκαετία. Οι νέες ρυθμίσεις θα ισχύσουν αποκλειστικά για τις αιτήσεις που θα υποβληθούν από εδώ και στο εξής, διασφαλίζοντας έτσι τη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος.

Το πεδίο εφαρμογής του πλαισίου είναι ευρύ και περιλαμβάνει όλες τις τεχνολογίες που απαρτίζουν το ενεργειακό μίγμα της χώρας, όπως τα φωτοβολταϊκά, οι ανεμογεννήτριες και οι μπαταρίες. Ο απώτερος στόχος είναι η ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας και η σταδιακή απεξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, όπως το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της αποθήκευσης ενέργειας, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως το μεγάλο στοίχημα της επόμενης περιόδου. Ο υπουργός παρουσίασε εντυπωσιακά στοιχεία για την πρόοδο των έργων αποθήκευσης, σημειώνοντας ότι από τα 32 MW που συνδέθηκαν την 1η Απριλίου 2026, η ισχύς έχει ήδη ξεπεράσει τα 500 MW. Ο στόχος είναι η επίτευξη 1 GW έως το τέλος του έτους και η περαιτέρω επέκταση στα 2-3 GW την περίοδο 2027-2028. Η ανάπτυξη των μπαταριών κρίνεται κομβικής σημασίας για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος, ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται η διείσδυση των διακοπτόμενων πηγών ενέργειας.

Στο μέτωπο του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που καλύπτει τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ΑΠΕ. Τα τρία αυτά ειδικά χωροταξικά σχέδια λειτουργούν παράλληλα, με στόχο την οργάνωση όλων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στον θαλάσσιο χώρο. Δεδομένου ότι η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό νησιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάγκη για έναν τέτοιο σχεδιασμό ήταν επιτακτική.

Σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, ο υπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη αυστηροποίησης και εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου για τα ιδιωτικά δίκτυα, με σχετικές ανακοινώσεις να αναμένονται τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην πρόοδο της υπογειοποίησης των δικτύων του ΔΕΔΔΗΕ, η οποία προχωρά με ρυθμούς πέντε έως έξι φορές ταχύτερους σε σύγκριση με το 2019, αν και το συνολικό κόστος για την πλήρη υπογειοποίηση εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 20 έως 25 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αναφορικά με τις πρόσφατες τουρκικές ανακοινώσεις για θαλάσσια πάρκα, ο κ. Παπασταύρου ήταν κατηγορηματικός, τονίζοντας ότι η μονομερής ενέργεια της Τουρκίας δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα και δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο. Στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, έκανε λόγο για μια πολύ σημαντική εξέλιξη, καθώς στις 5 Αυγούστου ένας μεγάλος γαλλικός επενδυτικός όμιλος εξέφρασε τη συμμετοχή του στο έργο, ενισχύοντας τη βάση των συμμετεχόντων και δίνοντας νέα δυναμική στην υλοποίησή του.

Τέλος, για τη διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική χώρα, ο υπουργός υπενθύμισε ότι η Κρήτη διασυνδέεται το 2025, ενώ ολοκληρώνεται η διασύνδεση της Σαντορίνης και των Κυκλάδων. Παράλληλα, προχωρούν οι διαγωνισμοί για τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, με φιλόδοξο στόχο την πλήρη διασύνδεση έως το 2030. Όσον αφορά τη διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου, το έργο προχωρά κανονικά, με τον υπουργό να επισημαίνει ότι πλέον όλη η Ευρώπη αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία της σύνδεσης με τη Βόρεια Αφρική για την εξασφάλιση φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας.