Νέοι κανόνες για αιγιαλό και παραλία

Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς διαχείρισης του αιγιαλού και της παραλίας τίθενται σε ισχύ, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών και την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών. Οι νέες ρυθμίσεις, που περιλαμβάνονται στον πρόσφατο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ν. 5313/2026), εισάγουν καινοτομίες στους ελέγχους, στην οριοθέτηση και στις παραχωρήσεις, χωρίς ωστόσο να ανατρέπουν τον βασικό κορμό του υφιστάμενου νομικού πλαισίου.

Τεχνολογική επανάσταση στους ελέγχους

Μία από τις πιο κομβικές αλλαγές αφορά τη διαδικασία εντοπισμού παραβάσεων. Πλέον, η τεκμηρίωση αυθαίρετων καταλήψεων ή παράνομων δραστηριοτήτων μπορεί να γίνει εξ αποστάσεως, με τη χρήση drones, τεχνολογιών τηλεπισκόπησης και δορυφορικών λήψεων. Αυτό σημαίνει ότι τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα δεν θα χρειάζεται υποχρεωτικά να διενεργούν επιτόπια αυτοψία, εφόσον διαθέτουν επαρκή φωτογραφική τεκμηρίωση. Το πόρισμα που συντάσσεται με αυτόν τον τρόπο επιδίδεται στον φερόμενο ως παραβάτη, επιταχύνοντας δραστικά τη διαδικασία, ιδιαίτερα σε εκτεταμένες παράκτιες περιοχές όπου οι παραχωρήσεις είναι πολλές και οι έλεγχοι δύσκολοι.

Νέα διαδικασία οριοθέτησης

Αλλάζει και η διοικητική διαδικασία για τον καθορισμό των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού. Η οριοθέτηση, η οποία αποτελεί προαπαιτούμενο τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για τη νόμιμη αξιοποίηση ακινήτων, γίνεται πλέον από Επιτροπή σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας. Σε αυτήν συμμετέχουν εκπρόσωποι της Κτηματικής Υπηρεσίας, της Λιμενικής Αρχής, γεωλόγοι και μηχανικοί. Για την ταχύτερη εξέταση υποθέσεων, προβλέπεται η δυνατότητα σύστασης δεύτερης επιτροπής, ενώ ως βάση χρησιμοποιούνται τα ορθοφωτογραφικά υπόβαθρα του Ελληνικού Κτηματολογίου, εξασφαλίζοντας ένα κοινό σύστημα αναφοράς. Η ίδια διαδικασία εφαρμόζεται και σε περιπτώσεις επανακαθορισμού, είτε λόγω σφάλματος είτε λόγω μεταβολής της ακτογραμμής από φυσικά αίτια ή τεχνικά έργα.

Απλοποίηση στις παραχωρήσεις

Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στο καθεστώς παραχώρησης απλής χρήσης. Οι όμορες επιχειρήσεις, όπως ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και κάμπινγκ, καθώς και τα ναυταθλητικά σωματεία, συνεχίζουν να λαμβάνουν παραχώρηση χωρίς ηλεκτρονική πλειοδοτική διαδικασία ή δημοπρασία, με συμβάσεις διάρκειας από ένα έως τρία έτη. Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται πλέον και οι δήμοι, οι οποίοι μπορούν να αποκτούν παραχώρηση για έως τρία τμήματα αιγιαλού, χωρίς δημοπρασία, με την απαγόρευση ωστόσο της περαιτέρω υπεκμίσθωσης σε τρίτους. Επιπλέον, θεσπίζεται η δυνατότητα προσωρινής παραχώρησης για όσους έχουν υποβάλει εμπρόθεσμη αίτηση, η οποία εκκρεμεί, με την καταβολή παραβόλου που ισούται με το πρόστιμο αυθαίρετης κατάληψης.

Μεταβατικές ρυθμίσεις και κυρώσεις

Για τη θερινή περίοδο του 2026, ισχύει μεταβατικό καθεστώς. Επιχειρήσεις και σωματεία που είχαν παραχώρηση το 2025 και υπέβαλαν νέα αίτηση μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ακόμα και πριν την ολοκλήρωση της εξέτασης του φακέλου τους. Για να γίνει αυτό, απαιτείται υπεύθυνη δήλωση και καταβολή προσωρινού ανταλλάγματος. Σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης, προβλέπονται αυστηρές ποινές, όπως πρόστιμο τετραπλάσιο του προηγούμενου ανταλλάγματος και πενταετής αποκλεισμός. Παράλληλα, όσοι είχαν κυρώσεις για αυθαίρετη κατάληψη μπορούν να υποβάλουν νέα αίτηση για το 2026, εφόσον εξοφλήσουν πλήρως το πρόστιμο, με την επιφύλαξη αυστηρότερων ποινών σε περίπτωση υποτροπής.

Ειδική μέριμνα για πληγέντες από τον Daniel

Τέλος, ειδική ρύθμιση θεσμοθετείται για όσους επλήγησαν από την κακοκαιρία Daniel. Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις στήριξης μπορούν να συμμετέχουν ξανά σε διαδικασίες παραχώρησης, ακόμα και αν στο παρελθόν τους είχαν επιβληθεί κυρώσεις αποκλεισμού. Οι παλαιές ποινές παύουν να ισχύουν, ενώ για το 2026 οι αιτήσεις μπορούν να υποβάλλονται οποτεδήποτε σε έντυπη μορφή στις αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες.