ΝΙΚΗ: Ψηφιακή μετάβαση με κόστος την ελευθερία και την ισότητα
Η σταδιακή κατάργηση των καρτών ανάληψης μετρητών εντάσσεται σε μια ψηφιακή μετάβαση που, σύμφωνα με το κόμμα ΝΙΚΗ, δεν ωφελεί τον πολίτη αλλά εξυπηρετεί τραπεζικά, πολιτικά και τεχνολογικά συμφέροντα. Παρουσιάζεται ως τεχνολογική πρόοδος, όμως στην πράξη μειώνει την οικονομική αυτονομία, καταργεί την ανωνυμία των συναλλαγών και αυξάνει την επιτήρηση μέσω εφαρμογών και βιομετρικών στοιχείων.
Η μετάβαση αποκλείει ευάλωτες ομάδες – ηλικιωμένους, τεχνολογικά αποκλεισμένους και κατοίκους αγροτικών περιοχών – ενώ η χώρα υστερεί σε υποδομές, με χαμηλό αριθμό ΑΤΜ ανά κάτοικο. Η εμπειρία των capital controls το 2015 αναδεικνύεται ως παράδειγμα του κινδύνου αποκλεισμού χωρίς πρόσβαση σε μετρητά.
Τονίζεται επίσης η ευπάθεια του ψηφιακού συστήματος σε τεχνικά προβλήματα και κυβερνοεπιθέσεις, καθώς και η εξάρτηση από ξένες τεχνολογίες. Τα μετρητά, τονίζεται, είναι το μόνο μέσο πληρωμής χωρίς μεσάζοντες και χωρίς ίχνη.
Η ΝΙΚΗ κλείνει την ανακοίνωσή της τονίζοντας πως η υποχρεωτική ψηφιοποίηση των συναλλαγών χωρίς εναλλακτικές επιλογές συνιστά κατάργηση δικαιωμάτων και απειλή για τη δημοκρατία και την προσωπική ελευθερία.
Ολόκληρη η ανακοίνωση του κόμματος:
Η σταδιακή κατάργηση των καρτών ανάληψης μετρητών αποτελεί μέρος ενός σχεδίου ψηφιακής μετάβασης που, αντί να εξυπηρετεί τους πολίτες, προωθεί συγκεκριμένα τραπεζικά, πολιτικά και τεχνολογικά συμφέροντα. Παρουσιάζεται ως εξέλιξη και διεθνής προσαρμογή, αλλά στην πραγματικότητα στοχεύει στη μείωση του κόστους για τις τράπεζες και στην αύξηση της επιτήρησης μέσω της χρήσης εφαρμογών και βιομετρικών δεδομένων. Η ψηφιοποίηση αυτή καταργεί τη δυνατότητα ανώνυμων συναλλαγών και περιορίζει την οικονομική αυτονομία του πολίτη.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις κοινωνικές επιπτώσεις αυτής της μετάβασης, καθώς αποκλείονται ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού : ηλικιωμένοι, άνθρωποι χωρίς τεχνολογική κατάρτιση, κάτοικοι αγροτικών περιοχών και χαμηλόμισθοι, οι οποίοι αδυνατούν να προσαρμοστούν σε ένα πλήρως ψηφιακό τραπεζικό σύστημα.
Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του 2024, το 68% των Ελλήνων θεωρεί σημαντική την επιλογή πληρωμής με μετρητά, όμως η χώρα έχει το 4ο υψηλότερο ποσοστό πολιτών που δηλώνουν δυσκολία στην πρόσβαση. Παρά το οτι οι αναλήψεις μετρητών κατά 88% γίνεται από ΑΤΜ, διαθέτουμε μόλις 64 ΑΤΜ ανά 100.000 ενήλικες, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να υπολείπεται ακόμα και χωρών εκτός ΕΕ. Και ενώ εμφανίζει χαμηλό δείκτη αποδοχής των ανέπαφων συναλλαγών, η κυβέρνηση προχωρά μονομερώς σε αλλαγές που δεν λαμβάνουν υπόψη την κοινωνική πραγματικότητα.
Η τραγική εμπειρία με τα capital controls το 2015, μας δίδαξε πολλά και αποκάλυψε πόσο ζωτικής σημασίας είναι η πρόσβαση σε μετρητά. Οι ατελείωτες ουρές μπροστά στα ΑΤΜ, για μόλις 60 ευρώ και η ανασφάλεια δημιούργησαν κοινωνικό σοκ. Όσοι δεν διέθεταν κάρτα βίωσαν αποκλεισμό και απόγνωση. Η αξιοπρέπεια των ανθρώπων δοκιμάστηκε έντονα.
Το επιχείρημα περί αυξημένης ασφάλειας μέσω ψηφιακών συναλλαγών αμφισβητείται έντονα, καθώς οι περιπτώσεις απάτης σε ηλεκτρονικές συναλλαγές, ακόμα και σε ΑΤΜ, είναι πολυάριθμες. Το ψηφιακό σύστημα θεωρείται ευάλωτο σε τεχνικά σφάλματα, blackout, κυβερνοεπιθέσεις ή και πολιτικές κρίσεις. Επιπλέον, η εξάρτηση από ξένες εταιρείες τεχνολογίας απειλεί και την εθνική κυριαρχία. Σε περιόδους κρίσεων, μόνο η φυσική πρόσβαση σε χρήμα μπορεί να εγγυηθεί την επιβίωση. Ακόμα και η Ευρωπαική Επιτροπή τονίζει την ανάγκη οι Ευρωπαίοι πολίτες να αποθηκεύουν προμήθειες τροφίμων για τουλάχιστον 72 ώρες αλλά και μετρητά για μία εβδομάδα.
Ως ΝΙΚΗ, θεωρούμε οτι η γενικευμένη ψηφιοποίηση των συναλλαγών, αν δεν συνοδεύεται από εναλλακτικές επιλογές, ισοδυναμεί με στέρηση δικαιωμάτων. Η κατάργηση των καρτών δεν αποτελεί τεχνολογική πρόοδο, αλλά πολιτική απόφαση που οδηγεί στη στέρηση της οικονομικής και προσωπικής αυτονομίας. Τα μετρητά είναι η μόνη μορφή χρήματος που δεν απαιτεί μεσάζοντες και δεν αφήνει ίχνη. Η μετάβαση σε αποκλειστικά ψηφιακά μέσα καταργεί την ανωνυμία των συναλλαγών και ενισχύει την κρατική και τραπεζική επιτήρηση και παρακολούθηση.
Η ελευθερία στη χρήση μετρητών και φυσικών μέσων πληρωμής αποτελεί κρίσιμο στοιχείο Δημοκρατίας και κοινωνικής ισότητας.
