Νομοσχέδιο για ισότητα αμοιβών στη Βουλή

Συζητείται σήμερα στην Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας που φέρνει σαρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας, με κεντρικούς άξονες την κατοχύρωση της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών και την ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών υγειονομικών στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Η συζήτηση ξεκινά μετά την επεξεργασία του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων, όπου υπέρ τάχθηκε μόνο η Νέα Δημοκρατία, ενώ το ΚΚΕ το καταψήφισε και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν κατά την αποψινή συζήτηση.

Το πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την κοινοτική οδηγία 2023/970, η οποία εισάγει ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαφάνειας στις αμοιβές, τόσο πριν την πρόσληψη όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Συγκεκριμένα, πριν την πρόσληψη, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να ενημερώνουν τους υποψηφίους για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης, ενώ απαγορεύεται να ρωτούν το ύψος της προηγούμενης αμοιβής του υποψηφίου. Οι προκηρύξεις θέσεων εργασίας θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο.

Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να ζητούν πληροφορίες για τη μισθολογική τους κατάταξη, καθώς και για τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών που εκτελούν ίδια ή ισάξια εργασία. Παράλληλα, θεσπίζεται υποχρεωτικός εσωτερικός έλεγχος μισθολογικού χάσματος για τις επιχειρήσεις, οι οποίες θα πρέπει να υποβάλλουν στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα σε απολαβές και πρόσθετες παροχές, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και το χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων.

Η υποχρέωση αυτή θα εφαρμόζεται ετησίως για επιχειρήσεις με 250 και άνω εργαζόμενους και ανά τριετία για επιχειρήσεις με 100 εργαζόμενους και άνω. Σε περίπτωση που εντοπιστεί μισθολογική απόκλιση χωρίς αντικειμενική εξήγηση, όπως μεγαλύτερη εμπειρία ή περισσότερα προσόντα, η επιχείρηση υποχρεούται να τη διορθώσει. Επιπλέον, όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση εργασίας, θεωρείται ότι δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις, ενώ οι εργαζόμενοι που θεωρούν ότι υφίστανται διάκριση δικαιούνται να ζητήσουν στοιχεία μισθών, να προσφύγουν στη δικαιοσύνη και να εκπροσωπηθούν από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας.

Οι πρόσθετες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου

Πριν το νομοσχέδιο τεθεί σε διαβούλευση, η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, ενσωμάτωσε 65 προτάσεις που είχαν καταθέσει οι Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι, εκπρόσωποι εργαζομένων και εργοδοτών. Παράλληλα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις για την αναγνώριση του χρόνου μαθητείας στις ΕΠΑ.Σ. Μαθητείας της ΔΥΠΑ ως πρακτικής άσκησης ή προϋπηρεσίας για την απόκτηση επαγγελματικής άδειας, την ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά, με δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος, τη δυνατότητα απομακρυσμένης συμμετοχής στην επίλυση εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας, καθώς και τη θεσμοθέτηση Ψηφιακού Μητρώου Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.

Η στάση της υπουργού και η κριτική στην αντιπολίτευση

Η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε ανοιχτή σε βελτιωτικές προτάσεις, ενώ άσκησε δριμεία κριτική στα κόμματα της αντιπολίτευσης, κατηγορώντας τα ότι δεν προσήλθαν στον διάλογο και δεν έχουν εκφράσει θετική ψήφο για ένα τόσο σημαντικό νομοσχέδιο. Χαρακτήρισε αδιανόητο το γεγονός ότι το 2026 μια γυναίκα να αμείβεται λιγότερο από έναν άνδρα για την ίδια θέση εργασίας, με ίδιες αρμοδιότητες και προσόντα. Κατά τη χθεσινή συνεδρίαση, η υπουργός καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον στελεχών της Νέας Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη.

Απαντώντας στην κριτική του ΠΑΣΟΚ για την ανεπάρκεια της Επιθεώρησης Εργασίας, η κ. Κεραμέως ανέφερε ότι η Ανεξάρτητη Αρχή πραγματοποίησε 82.412 ελέγχους, επέβαλε 17.556 κυρώσεις και πρόστιμα που υπερβαίνουν τα 53 εκατομμύρια ευρώ. Σε απάντηση προς τον ΣΥΡΙΖΑ για τις συλλογικές συμβάσεις, η υπουργός έκανε λόγο για παλινωδίες, τονίζοντας ότι η Νέα Δημοκρατία έφερε την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία ως προϊόν συμφωνίας με όλους τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, αλλά η αντιπολίτευση δεν την ψήφισε.

Η υπουργός απέρριψε τις αναφορές του ΣΥΡΙΖΑ ότι η αγορά εργασίας δεν έχει προοπτική, αντιτείνοντας ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ για τον Μάιο, σημειώθηκε ρεκόρ προσλήψεων πρώτου πενταμήνου από το 2001, με 332.843 νέες θέσεις εργασίας. Διέψευσε κατηγορηματικά τις αιτιάσεις του ΚΚΕ για μειώσεις μισθών, τονίζοντας ότι η ελληνική εργατική νομοθεσία απαγορεύει μειώσεις μισθών ως βλαπτικές μεταβολές, ενώ ήταν κατηγορηματική και για την καθιέρωση 13ωρου, επισημαίνοντας ότι μόλις το 0,4% των μισθωτών κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας.

Η κ. Κεραμέως έδωσε έμφαση στην εκτόξευση των καταγεγραμμένων υπερωριών, που έφθασαν στα 2,7 εκατομμύρια περισσότερες το 2025 σε σχέση με το 2024, σημειώνοντας ότι θα περίμενε κανείς το ΚΚΕ να στηρίξει το γεγονός ότι πλέον εμφανίζονται εκατομμύρια υπερωρίες που δεν φαίνονταν πουθενά. Στάθηκε ιδιαίτερα στην επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε επιπλέον μισό εκατομμύριο εργαζόμενους και στο ψηφιακό μητρώο Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, το οποίο διευκολύνει την παρακολούθηση, ενισχύει τη διαφάνεια και μειώνει τη γραφειοκρατία.

Αναφερόμενη στη διάταξη για τα βαρέα και ανθυγιεινά, η υπουργός επανέλαβε ότι δεν εντάσσεται καμία νέα κατηγορία εργαζομένων, αλλά διορθώνεται μία στρέβλωση 30ετίας για τους νοσηλευτές του δημοσίου τομέα. Κλείνοντας, κατηγόρησε την αντιπολίτευση για αδράνεια, τονίζοντας ότι κάλεσε όλα τα κόμματα σε διάλογο και κανένα δεν προσήλθε.

Οι τοποθετήσεις των εξωκοινοβουλευτικών φορέων

Οι αρμόδιοι εξωκοινοβουλευτικοί φορείς που κλήθηκαν στην Επιτροπή εμφανίστηκαν στην πλειονότητά τους θετικοί ως προς την ενσωμάτωση της κοινοτικής οδηγίας, προτείνοντας παράλληλα βελτιωτικές αλλαγές. Η Αικατερίνη Δασκαλάκη, διευθύντρια του ΣΕΒ, δήλωσε ικανοποιημένη από τις ρυθμίσεις, τονίζοντας ότι η αξιοποίηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας ως εργαλείο για τη μη διάκριση ήταν μια σημαντική κοινή πρόταση που υιοθετήθηκε. Ωστόσο, επισήμανε ότι η συζήτηση για ίση αμοιβή δεν μπορεί να απομονωθεί από τη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα και ότι η αποτελεσματική προστασία δεν μπορεί να επιτευχθεί με δυσανάλογες διοικητικές επιβαρύνσεις.

Η Πανελλήνια Ένωση Τραυματιοφορέων εξέφρασε διαφωνία για τη μη ένταξη όλων των εργαζομένων στα βαρέα, τονίζοντας ότι είναι αντιφατικό να αναγνωρίζεται ο κίνδυνος για τους νεοεισερχόμενους και να αμφισβητείται για τους παλαιότερους. Ο Γεώργιος Χριστόπουλος της ΓΣΕΕ υπογράμμισε ότι ο κοινωνικός διάλογος απέφερε καρπούς για ένα κρίσιμο ζήτημα, όπως το χάσμα αποδοχών που τοποθετείται στο 13,6%. Ο Αντώνης Μεγγούλης της ΕΣΕΕ έκανε λόγο για εποικοδομητικό διάλογο, εκφράζοντας παράλληλα προβληματισμό για το βάρος απόδειξης που μετακυλίεται στον εργοδότη και την ανάγκη για μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο.

Ο Θεόδωρος Λύτρας της Επιθεώρησης Εργασίας διαβεβαίωσε ότι η Αρχή είναι έτοιμη να ανταποκριθεί στα νέα καθήκοντα, ενώ η Έλλη Βαρχαλάμα της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου χαρακτήρισε τις προβλέψεις κρίσιμο ορόσημο. Η Γιατρίνα Παπαρηγοπούλου της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής σημείωσε ότι το πόρισμα υιοθετήθηκε σχεδόν στο σύνολό του. Την ικανοποίησή τους εξέφρασαν η Μίκα Ιωαννίδου του Ευρωπαϊκού Λόμπυ Γυναικών και η Μαρία Γιαννίρη της Παναθηναϊκής Ένωσης Γυναικών, η οποία έθεσε το δημογραφικό πρόβλημα.

Σε αντίθετη κατεύθυνση, η Κωνσταντίνα Τσότρα της Ομοσπονδίας Γυναικών Ελλάδας υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο προωθεί την ατομική διαπραγμάτευση και δεν αντιμετωπίζει τις πραγματικές αιτίες των μισθολογικών ανισοτήτων. Ο Δημήτρης Σκουτέλης της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος αναγνώρισε ότι η πρωτοβουλία κινείται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά τόνισε την ανάγκη ένταξης όλων των νοσηλευτών, ανεξαρτήτως φορέα. Ο Μιχαήλ Γιαννάκος της ΠΟΕΔΗΝ επισήμανε ότι συνεχίζουν να υφίστανται αδικίες, καθώς εξαιρούνται επαγγέλματα πρώτης γραμμής. Η Κωνσταντίνα Γκογκάκη της ΟΙΥΕ τάχθηκε κατά των ρυθμίσεων, υποστηρίζοντας ότι επιχειρείται να ξηλωθεί η κυριακάτικη αργία.

Η Αλεξάνδρα Ρογκάκου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας τάχθηκε υπέρ του νομοσχεδίου, τονίζοντας την ενίσχυση της μισθολογικής διαφάνειας. Ο ΣΕΤΕ έδωσε έμφαση στις συλλογικές συμβάσεις, ενώ ο Γεώργιος Θανόπουλος της ΓΣΕΒΕΕ τόνισε ότι η επιτυχής εφαρμογή θα κριθεί από το αν το πλαίσιο είναι εφαρμόσιμο στις μικρές επιχειρήσεις. Ο Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, υπογράμμισε την ανάγκη αναβάθμισης της υλικοτεχνικής υποδομής για την αποτελεσματική άσκηση των νέων αρμοδιοτήτων.