Η συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης – Mercosur δεν είναι ένα συνηθισμένο εμπορικό κείμενο διατυπωμένο στη γλώσσα των δασμών και των ποσοστώσεων. Αποτελεί το ιστορικό σημείο εξαφάνισης της Ελλάδας. Δεν αφορά το άνοιγμα αγορών, ούτε τα brand names, ούτε τους εξαγωγικούς μύθους. Αφορά τη Γη.
Τη στιγμή που μια χώρα με ιστορία χιλιάδων ετών αγροτικής συνέχειας αποκόπτεται θεσμικά από τη σχέση της με αυτήν, η χώρα χάνεται. Η Ελλάδα δεν είναι βιομηχανική δύναμη. Δεν είναι Γερμανία, ούτε Ιταλία. Δεν διαθέτει αυτοκινητοβιομηχανία, μηχανολογικούς κολοσσούς ή βαριά χημική παραγωγή που αναζητούν διέξοδο στη Λατινική Αμερική.
Τα ελληνικά εμπορεύματα προς τις χώρες της Mercosur κινούνται στα 30–35 εκατομμύρια δολάρια ετησίως, ένα στατιστικό σφάλμα μπροστά στα δισεκατομμύρια των βιομηχανικών εξαγωγών του ευρωπαϊκού πυρήνα. Ακόμη και σε περίπτωση διπλασιασμού τους, δεν μεταβάλλεται η δομή της ελληνικής οικονομίας. Η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την Ιταλία, ούτε εξελίσσεται σε παίκτη μέσα σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που σχεδιάστηκε για τους άλλους.
Η χώρα έχει μικρή κλίμακα, δύσκολη γεωμορφολογία, υψηλό κόστος παραγωγής και μια αγροτική οικονομία που επιβιώνει οριακά, κυρίως μέσω επιδοτήσεων. Αυτό είναι επίσημη παραδοχή της ίδιας της Ε.Ε. Μετά την είσοδο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς την ΚΑΠ η ύπαιθρος θα είχε ήδη ερημωθεί. Σε αυτό το εύθραυστο οικοδόμημα προστίθεται μια συμφωνία που, παρά την παρουσίασή της ως ισορροπημένης, εισάγει κατάρρευση στις τιμές και στη βιωσιμότητα του παραγωγού.
Το ερώτημα της συναίνεσης της Ελλάδας δεν απαντάται μέσα από τα υποτιθέμενα οφέλη για τους αγρότες. Αυτές αποτελούν τις πολιτικές διατυπώσεις της Ν.Δ. Η απάντηση βρίσκεται αλλού.
Η συμφωνία δεν συντάχθηκε για χώρες σαν την Ελλάδα. Στόχος της είναι το άνοιγμα αγορών στη Λατινική Αμερική για τα βιομηχανικά προϊόντα του ευρωπαϊκού Βορρά και του ιταλογερμανικού άξονα. Η Ελλάδα επέλεξε συνειδητά να μην υπερασπιστεί τους Έλληνες αγρότες. Η ελληνική γραφειοκρατία στις Βρυξέλλες, στελεχωμένη από πολιτικούς γόνους, είναι καλά αμειβόμενη για να παράγει εθνικό συμφέρον.
Το πιο σκοτεινό σημείο δεν αναφέρεται θεσμικά, όμως διατρέχει την κοινωνία. Η συμφωνία δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Δεν πλήττει τους μεγάλους εισαγωγείς, τις αλυσίδες τροφίμων, τους μεσάζοντες ή όσους έχουν ήδη αποσυνδεθεί από την πρωτογενή παραγωγή. Οι συνθήκες τούς ευνοούν.
Όσο συμπιέζεται ο παραγωγός, τόσο ενισχύεται η έξοδός του από τη γη. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι κάθε αντίστοιχη μεταρρύθμιση οδηγεί σε συγκέντρωση γης που εγκαταλείπεται, που μεταβιβάζεται, που παύει να καλλιεργείται από εκείνον που ζει πάνω της.
Τα επιχειρήματα περί brand name και γεωγραφικών ενδείξεων δεν μεταβάλλουν την πραγματικότητα. Δεν σώζουν τον ελαιώνα του μικρού παραγωγού, το μαντρί στο βουνό ή το αμπέλι που δεν αντέχει άλλη μείωση τιμής. Αφορούν λίγους εξαγωγικούς, κεφαλαιοποιημένους παίκτες. Αφορούν την Ιταλία και τη Γερμανία. Όχι την ελληνική παραγωγή.
Σε αυτό το σημείο αναδύεται το ιστορικό ρήγμα. Για πρώτη φορά, με καθαρό και θεσμικό τρόπο, η Ελλάδα αποδέχεται μια ευρωπαϊκή στρατηγική που απομακρύνει τον Έλληνα από τη γη του, όπως απομακρύνει τον πολίτη από το σπίτι του. Για χιλιάδες χρόνια ο Έλληνας πολεμούσε για να υπερασπίσει το χωράφι του. Σήμερα απομακρύνεται χωρίς σφαίρες και χωρίς θόρυβο.
Χωρίς χωράφια, η ύπαιθρος παύει να λειτουργεί. Χωρίς ύπαιθρο, η Ελλάδα χάνει τον πυρήνα της. Αυτό αποτυπώνει τον πραγματικό τίτλο: ούτε σπίτι ούτε χωράφι.
Ένας λαός που χάνει τη γη του δεν εκσυγχρονίζεται. Απογυμνώνεται από τα πάντα επειδή δεν έχει τίποτα να υπερασπιστεί. Στην ελληνική ιστορική διαδρομή δεν υπήρξε πράξη με μεγαλύτερο ανθελληνικό φορτίο εντός των πυλών.
Η ψυχή της Ελλάδας είναι οι αγρότες. Αυτή την ψυχή στοχεύει ο αντινατιβισμός της ελίτ των Βρυξελλών. Η επιλογή αυτή απομακρύνει τους Έλληνες για να έλθουν άλλοι.
Περαιτέρω καταστροφή του πρωτογενούς τομέα
Η συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur (ο εμπορικός και οικονομικός συνασπισμός χωρών της Νότιας Αμερικής) είναι μια συνειδητή, κυνική επιλογή των ευρωπαϊκών ηγεσιών, που αποφάσισαν να θυσιάσουν την πρωτογενή παραγωγή των χωρών της γηραιάς ηπείρου για να διασώσουν τα συμφέροντα της βαριάς βιομηχανίας του Βορρά, και πρωτίστως της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας.
Για να μπορούν οι λατινοαμερικανικές αγορές να κατακλυστούν από αδασμολόγητα γερμανικά αυτοκίνητα, η Ε.Ε. ανοίγει διάπλατα τα σύνορά της σε αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα χαμηλότερης ποιότητας.
Αυτά τα προϊόντα παράγονται με πολύ πιο «χαλαρούς» κανόνες από αυτούς που ισχύουν στην Ε.Ε. και στραγγαλίζουν εδώ και χρόνια τους Ευρωπαίους παραγωγούς αλλά και τους καταναλωτές με την αύξηση των τιμών, την οποία προκαλεί η συμμόρφωση στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Οι ίδιοι αγρότες που υποχρεώνονται να συμμορφώνονται με αυστηρούς περιβαλλοντικούς, υγειονομικούς και εργασιακούς κανονισμούς, καλούνται τώρα να ανταγωνιστούν προϊόντα που δεν δεσμεύονται από τα ίδια στάνταρντ. Αυτό είναι άδικο και θα το βρούμε όλοι μπροστά μας.
Δεν προκαλεί καμία έκπληξη ότι τη συμφωνία χαιρέτισε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπεϊλ. Η γερμανική οικονομία βρίσκεται σε πίεση και αναζητεί διεξόδους. Τι πιο εύκολο από το να μεταφερθεί το κόστος στους αγρότες της Νότιας Ευρώπης, στους κτηνοτρόφους, στις τοπικές κοινωνίες που ζουν από την παραγωγή τροφίμων;
Η Mercosur αποτελεί περαιτέρω απόδειξη ότι η ευρωπαϊκή ηγεσία προτιμά να θυσιάσει την αγροτική οικονομία, τη διατροφική ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή, αρκεί να μη θιγούν τα μεγάλα βιομηχανικά συμφέροντα. Και αυτή η επιλογή θα έχει κόστος οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό.
Για την Ελλάδα, η συμφωνία Mercosur είναι εχθρική. Η χώρα δεν διαθέτει αυτοκινητοβιομηχανία για να επωφεληθεί, αλλά βασίζεται σε προϊόντα υψηλής ποιότητας, σε μικρούς και μεσαίους παραγωγούς, στη φήμη της μεσογειακής διατροφής.
Κι όμως, η ελληνική κυβέρνηση δεν απαίτησε ουσιαστικές εξαιρέσεις, δεν έθεσε κόκκινες γραμμές, δεν διαπραγματεύτηκε σοβαρές εγγυήσεις. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, συνεπής στη γνωστή του στάση, λειτούργησε σαν απλός τροχονόμος ξένων συμφερόντων, χειροκροτώντας μια απόφαση που θα καταστρέψει τον ελληνικό παραγωγικό ιστό. Και τα χειρότερα έπονται…
