Στην Αρχαία Ελλάδα ο χορός αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής, θρησκευτικής και παιδαγωγικής ζωής. Εκτός από τους πολεμικούς χορούς (με πιο γνωστό τον πυρρίχιο), υπήρχαν και ειρηνικοί χοροί, οι οποίοι συνδέονταν με τη χαρά, την αρμονία, τη λατρεία, τη γονιμότητα και την κοινωνική συνοχή.
Για τους αρχαίους Έλληνες οι χοροί ήταν παιδεία, λατρεία και τρόπος έκφρασης της συλλογικής ταυτότητας. Ενώ οι πολεμικοί χοροί εξασκούσαν το σώμα για τη μάχη, οι ειρηνικοί χοροί απέδιδαν τις αξίες της αρμονίας και του μέτρου, και έθεταν σε κίνηση της φυσικές και αισθητικές ιδιότητες του ανθρώπινου σώματος. Οι ειρηνικοί χοροί περιελάμβαναν τους θρησκευτικούς, τους λατρευτικούς, τους θεατρικούς, τους γαμήλιους, των συμποσίων, του πένθους κ.ά., και συνόδευαν θρησκευτικές τελετές, θεατρικές παραστάσεις, γάμους και γιορτές, αποτυπώνοντας την αντίληψη ότι το σώμα και το πνεύμα αποτελούν ένα αδιαίρετο σύνολο.
Ο Πλάτωνας, στους Νόμους, τονίζει ότι ο χορός και η μουσική διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του πολίτη. Η σωστή κίνηση του σώματος, σε συνδυασμό με τον ρυθμό, οδηγεί στην εσωτερική αρμονία και στην ηθική ισορροπία. Για τον φιλόσοφο, οι ήπιοι και καλαίσθητοι χοροί αποτελούσαν μέσο αγωγής, ιδιαίτερα για τους νέους.
Αντίστοιχα,ο Αριστοτέλης, στα Πολιτικά, αναγνωρίζει τη σημασία της μουσικής και του χορού ως στοιχείων ψυχικής καλλιέργειας. Δεν τους αντιμετωπίζει μόνο ως ψυχαγωγία, αλλά ως απαραίτητα εργαλεία για την καλλιέργεια του ήθους και της κοινωνικής συμπεριφοράς.
Οι ειρηνικοί χοροί είχαν ομαλό και ρυθμικό χαρακτήρα, συνοδεύονταν από μουσική (λύρα, αυλό), εκτελούνταν ομαδικά (συχνά σε κύκλο), συνδέονταν με θρησκευτικές τελετές, γιορτές, γάμους και συμπόσια, και εξέφραζαν τις έννοιες του μέτρου και της αρμονίας, βασικές αξίες του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Θρησκευτικοί χοροί
Αυτοί οι χοροί κατείχαν σημαντική θέση σε όλες τις θρησκευτικές τελετές των αρχαίων. Ήταν ήρεμοι και σοβαροί, χορεύονταν με μεγάλο σεβασμό και οι χορευτές οδηγούνταν σε τέτοια ιερή έκσταση, ώστε πίστευαν ότι ταυτίζονταν με το πνεύμα της λατρευόμενης θεότητας.
Γερανός — Χορευόταν στη Δήλο. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο χορός αυτός αποδίδεται στον Θησέα, ο οποίος αφού σκότωσε το Μινώταυρο με τη βοήθεια της Αριάδνης, φεύγοντας από την Κνωσό σταμάτησε στη Δήλο. Εκεί, αφού έστησε ένα ομοίωμα της Αφροδίτης που του είχε δώσει η Αριάδνη, χόρεψε με τους νέους και τις νέες που έσωσε από τον Μινώταυρο έναν χορό, γύρω από τον Κερασφόρο βωμό. Ο χορός αυτός συμπεριελάμβανε κυματισμούς, αναδιπλώσεις, αναπτύξεις, στροφές ελικοειδείς και μπορούσε να θεωρηθεί σαν μία αναπαράσταση των κινήσεων του Θησέα στον λαβύρινθο της Κνωσού. Ήταν ένας κυκλικός χορός με εναλλαγές κατεύθυνσης και συμβόλιζε τη λύτρωση, τη ζωή και την ειρήνη.
Συνδεόταν με τη συλλογικότητα και τη μνήμη, και εξέφραζε τη λύτρωση, τη νίκη της ζωής και την επιστροφή στην τάξη. Παράλληλα, ενίσχυε τη συλλογική μνήμη και τη σύνδεση της κοινότητας με τον μύθο.
Παιάνας — Ο Παιάνας ξεκίνησε σαν είδος πομπής και σταδιακά εξελίχθηκε σε κανονικό χορό, συνοδευόμενο από τραγούδι, που εκτελούνταν κυρίως προς τιμή του Απόλλωνα υπό τους ήχους λύρας ή αυλού. Ήταν κρητικής προέλευσης, όπως φαίνεται από διάφορες αφηγήσεις, σύμφωνα με τις οποίες ομάδα Κρητών πήγε στους Δελφούς, χορεύοντας τον Παιάνα, με επικεφαλής τον ίδιο τον Απόλλωνα. Στοιχεία της μουσικής και των τραγουδιών του Παιάνα που έχουν διασωθεί μάς επιτρέπουν να φανταστούμε τη μεγαλοπρέπεια με την οποία εκτελούνταν αυτός ο χορός.
Παρθένεια — Χοροί γεμάτοι ζωντάνια και χάρη που εκτελούνταν από νεαρές κοπέλες προς τιμή διαφόρων θεοτήτων ή μυθικών ηρώων. Πολλοί ποιητές, όπως ο Πίνδαρος, ο Αλκμάν και άλλοι, είχαν συνθέσει ύμνους που συνόδευαν αυτούς τους χορούς.
Ιεράκειος — Άλλος ένας γυναικείος χορός που χορευόταν στο Άργος, στις γιορτές της Ανθείας Ήρας, με τη συνοδεία αυλού.
Χορός Καρυάτιδων — Οι αρχαίοι απέδιδαν στους Διόσκουρους την επινόηση αυτού του χορού, που χορευόταν κάθε χρόνο στις γιορτές προς τιμήν της Καρυάτιδας Άρτεμης στις Καρυές της Λακωνίας. Τον εκτελούσαν νέα κορίτσια που ανήκαν στις καλύτερες οικογένειες της Σπάρτης. Χορεύονταν με μικρά, γρήγορα βήματα και το σώμα στητό. Αυτός ο χορός αποτελούσε την έκφραση της λατρείας της ειρήνης.
